روش کاشت بذر طالبی ( Cantaloupe )

زمان جوانه زنی بذر : 7 تا 14 روز
زمان باردهی گیاه : 90 تا 110 روز
دمای جوانه زنی : 22 تا 30 درجه
نور مناسب گیاه : 6 تا 8 ساعت
عمق کاشت بذر : 2 سانتی متر
دوره زندگی : یک ساله
فصل کاشت : بهار و تابستان

گیاه شناسی

طالبی از خانواده گیاهی Cucurbitaceae و بومی مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری آفریقاست.

مرکز تنوع آن در آسیا و از دریای مدیترانه تا آسیای شرقی است.

این گیاه یک‌ساله علفی، دارای ساقه‌های رونده و پوشیده از کرک به طول 2/5 تا 3 متر و قطر حدوداً 2 سانتی‌متر است.

رشد طالبی نامحدود بوده و به‌طور مداوم شاخه فرعی تولید می‌کند.

سیستم ریشه‌ای آن از ریشه اصلی با ریشه‌های محوری تشکیل شده است که به اعماق خاک فرو می‌رود.

برگ‌های طالبی بزرگ و به شکل‌های مختلف قلبی و پنجه‌ای همراه با کرک‌های فراوان توسط دمبرگی طویل به‌صورت متناوب روی ساقه قرار دارد.

از محور برخی برگ‌های طالبی نیز پیچک‌های ساده و بدون منشعب خارج می‌شود.

طالبی، گیاهی یک پایه بوده و دارای 3 نوع گل است: گل‌های نر، ماده و هرمافرودیت (کامل).

گل‌ها زرد رنگ بوده و در محور برگ تشکیل می‌شود.

در بوته‌های طالبی، ابتدا گل‌های نر ظاهر می‌شود و تعداد آن‌ها بیشتر از گل‌های ماده است.

عمر مفید گل‌های نر حدود یک روز است. گل‌های نر به صورت دسته‌های چندتایی و گل‌های ماده، تکی و منفرد هستند که معمولاً روی ساقه اصلی دیده نمی‌شوند.

همه گل‌های ماده تبدیل به میوه نمی‌شوند؛ به‌طوری که از بین 20 تا 30 گل ماده، تنها 4 تا 5 گل تبدیل به میوه می‌شود.

میوه طالبی از نظر گیاه شناسی سته است که جزو بزرگ‌ترین میوه‌ها محسوب می‌شود. وزن هزاردانه طالبی 30 گرم است  و قوه نامیه آن در شرایط عادی تا 5 سال حفظ می‌گردد.

مرحله اول :

در مناطق معتدل بذر آن را مستقیما در اواخر یا اواسط بهار در محل اصلی می کارند.

و در مناطق گرمسیر بذر آن در اواسط زمستان کاشته می شود.

آب و هوای مناسب برای طالبی یک فصل نسبتاً طولانی عاری از یخبندان همراه با نور فراوان و حرارت هوای خشک و رطوبت کافی خاک است.

مرحله دوم :

این گیاه بر اساس منشأ خود گرما دوست و به ویژه نور زیاد میخواهد.

هوای ابری و بارانی در موقع رسیدن میوه باعث می شود که طالبی طعم مطبوع و کیفیت لازم را پیدا نکند.

هرچند که طالبی در طیف وسیعی از انواع خاک ها کشت می شود ولی تنها در خاک های حاصلخیز که دارای مواد غذایی آلی و معدنی کافی باشند بهترین نتیجه را می دهند.

برای کشت در خاکهای شنی، لومی و رسی با زهکشی خوب مناسب است.

مرحله سوم :

مناسب ترین Ph برای کاشت طالبی بین ۶ تا ۷ می باشد.

در خاک های اسیدی رشد آن کاهش یافته و برگ ها به رنگ زرد مایل به سبز در می آیند.

توصیه شده است که این گیاهان را در ردیف‌هایی منظم از کرت‌ها و به صورت گروهی یا دسته ای بکارید.

مرحله چهارم :

 بذر ها را در عمق 3 تا 4 سانتیمتری کاشته و روی آن را با خاک میپوشانیم خوب است که در هر گلدان، 2 و یا 3 دانه کاشته شود و طوری آبیاری را تنظیم میکنیم تا خاک گلدان ها همیشه مرطوب باشد.

مرحله پنجم :

گلدان ها باید در نقطه ای گرم بوده و محل نگهداری (خزانه) آفتابگیر باشد . بذرها را 4 هفته قبل از گرم شدن هوا میکاریم و بعد از آنکه رشد بوته به حد کافی رسید به زمین اصلی منتقل میکنیم.درجه حرارت محیط کشت باید در روز حدود 30 درجه باشد و در شب از 23 درجه پایین تر نیاید.

برای اینکه دمای خاک را به دمای مناسب رشد برسانیم میتوانیم مناطق کشت را با پلاستیک سیاه بپوشانیم.

مرحله ششم :

زمانی که نهال‌ها به اندازه کافی رشد کردند، آن‌ها را به گلدان‌های بزرگ تر و یا باغچه منتقل کنید.

بر حسب شرایط، این عمل ممکن است بین 2 تا 4 ماه طول بکشد‌.

کشت طالبی در گلخانه

قبل از کاشت طالبی باید زمین مورد نظر را شخم عمیق زد.

کشت در فضای باز اغلب از طریق کشت مستقیم (بذر) انجام می‌گیرد، اما در گلخانه نشاکاری مرسوم است، هر چند می‌توان این گیاه را به صورت مستقیم نیز در گلخانه کشت کرد.

مقدار بذر مورد نیاز برای کشت طالبی حدود 2 تا 4 کیلوگرم در هکتار است.

در صورت نشاکاری، در نظر گرفتن 10 درصد بذر بیشتر جهت واکاری ضروری است.

کشت طالبی در فضای باز باید در فصول گرم سال انجام گیرد که معمولاً در بهار و بعد از رفع سرمای بهاره کشت می‌گردد.

اما در مناطق جنوب کشور در مهر و آبان کشت شده و محصول در اسفند و فروردین آماده برداشت است.

کشت در گلخانه به‌دلیل کنترل شرایط، چندان تابع فصول سال نیست.

برای کشت طالبی، سیستم‌های کاشت مختلفی مانند جوی‌وپشته‌ای و کپه‌ای وجود دارد و انتخاب نوع کشت آن بستگی به امکانات و تقاضای محل، سیستم آبیاری و نوع خاک دارد.

البته این نوع سیستم‌های کشت بیشتر در کشت فضای باز مطرح هستند؛ چرا که در گلخانه با توجه به این‌که سیستم آبیاری قطره‌ای است، نیازی به ایجاد جوی‌وپشته نیست.

ضمن اینکه چون بوته‌ها به‌وسیله بند به سمت بالا هدایت می‌شوند، فاصله کمتری بین بوته‌ها و ردیف‌ها لحاظ می‌شود.

در کشت طالبی معمولاً فاصله ردیف‌ها را 80 تا 100 سانتی‌متر و فاصله بوته‌ها را در حدود 40 سانتی‌متر در نظر می‌گیرند.

طی تحقیقاتی اعلام شده که در تراکم کاشت 2 تا 4 بوته در مترمربع، میوه طالبی عملکرد خوبی دارد.

هرس بوته طالبی:

تراکم بهینه و هرس مناسب شاخه در پرورش گلخانه‌ای طالبی از اهمیت بالایی برخوردار است.

از دلایل هرس در شرایط گلخانه‌ای، تسهیل نفوذ نور، تحریک گرده‌افشانی و همچنین تأثیر بر تعداد میوه در هر بوته و عملکرد نهایی است.

بوته‌های طالبی گلخانه‌ای را می‌توان به‌صورت تک یا دوشاخه هرس کرد.

هرس متداول طالبی گلخانه‌ای، به‌صورت تک‌شاخه است؛ به‌این‌صورت که همه شاخه‌های فرعی تولیدشده تا نهمین گره حذف شده و در شاخه‌های فرعی بالای گره نهم، به دو گره و یک گل ماده اجازه رشد داده می‌شود و این روند تا انتهای فصل ادامه می‌یابد.

به‌طور کلی هرس در طالبی به‌این‌صورت است که ابتدا برگ‌های لپه‌ای را جدا کرده و سپس تا برگ ششم بوته، جوانه جانبی و گل‌ها حذف شده تا بوته قوی‌تر شود.

بهتر است هرس در دو مرحله انجام گیرد تا به بوته شوک وارد نشود.

محلول‌پاشی کودهای حاوی اسیدآمینه (از جمله کود ماکی کمپلکس) پس از هر بار هرس، در افزایش مقاوت گیاه مؤثر است. هم‌زمان با هرس اولیه، بستن بوته به نخ‌های محکم، جهت هدایت بوته به سمت بالا نیز انجام می‌گیرد.

نوع هرس در طالبی بسته به رقم، کمی متفاوت است؛ مثلاً در ارقام ریزمیوه، هم‌زمان روی شاخه‌های فرعی باید اجازه تشکیل یک میوه روی شاخه را داده و بعد از تشکیل هر میوه، شاخه را از دو برگ بعد از میوه سربرداری کرد.

در ارقامی که میوه‌های متوسطی دارند، پس از تشکیل چهار میوه، از چهار شاخه فرعی اول، سربرداری و اجازه تشکیل میوه روی شاخه فرعی بعدی داده نمی‌شود.

بعد از این‌که این چهار میوه به وزنی حدود نیم کیلوگرم رسیدند، باید به تشکیل چهار میوه دیگر اقدام کرد.

در ارقام درشت میوه، تنها به دو میوه باید اجازه رشد داد و پس از آن‌که این دو به وزنی حدود یک کیلوگرم رسیدند، مجدد دو میوه دیگر اجازه رشد دارند و پس از آن میوه‌های سری آخر رشد می‌کنند.

با این تفاسیر در ارقام ریزمیوه حدود 12 تا 16 میوه، ارقام متوسط‌میوه 7 تا 8 میوه و در درشت‌میوه‌ها حدود 4 تا 6 میوه طالبی در هر بوته اجازه رشد دارند.

میوه‌های حاصل از بوته‌های هرس‌شده نسبت به بوته‌های هرس‌نشده، مقدار اسیدآسکوربیک و قندهای احیاشونده بیشتری داشته و همچنین ضخامت قسمت گوشتی میوه نیز بیشتر است.

آفات و بیماری‌های طالبی:

یکی از مهم‌ترین بیماری‌های طالبی ویروس موزائیک‌ خیار (CMV) است که خسارت زیادی هم تاکنون در کشور به بار آورده است. بروز این بیماری به این صورت است که اگر در مرحله 2 تا 4 برگی بوته مبتلا به این ویروس شود، رشد آن کاملاٌ متوقف می‌شود. چنانچه بوته در مرحله 8 تا 10 برگی مبتلا شود، بوته به‌هم پیچیده و دیگر میوه نمی‌دهد. اگر بوته هنگام ابتلا به این بیماری به اندازه کافی رشد کرده باشد، میوه‌های آن کوچک‌تر، کم‌وزن‌تر و بی‌مزه‌تر از میوه‌های سالم است.

برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری باید منابع اولیه آلودگی (علف‌های هرز و میزبان‌های دیگر ویروس) و همچنین میزان گسترش بیماری را کاهش داد.

سم‌پاشی علیه حشرات مکنده جهت جلوگیری از انتقال این بیماری به بوته‌های سالم، ضروری است.

ویروس موزائیک کدو (SqMV) نیز سبب کاهش عملکرد میوه طالبی و دیررسی میوه می‌شود؛ اما اثری روی وزن، اندازه و کیفیت غذایی ندارد.

علائم این بیماری به این‌صورت است که رگبرگ‌ها کمی روشن شده و بعد لکه‌های زرد رنگی ایجاد می‌شود. برخی از برگ‌ها نیز ممکن است بدشکل شوند.

شیوه پیشگیری از بروز این بیماری هم استفاده از بذر سالم، حذف میزبان‌های ویروس و مبارزه با سوسک‌های ناقل است.

بیماری قارچی پژمردگی فوزاریومی نیز در تمام مراحل می‌تواند گیاهان را مورد حمله قرار دهد.

علائم بروز آن روی بوته معمولاً مشابه علائم مرگ گیاهچه و پوسیدگی ریشه است و در حالت کلی سبب انسداد آوندها و پژمرده شدن بوته می‌شود.

استفاده از ارقام مقاوم مؤثرترین روش پیشگیری از بروز این بیماری است.

آنتراکنوز، سفیدکی سطحی یا حقیقی و همچنین سفیدک داخلی یا دروغی نیز از دیگر بیماری‌های قارچی هستند که می‌توانند تهدیدی جدی را برای جلوگیری از رشد مطلوب طالبی  باشند.

از آفات مهم و خسارت‌زا در پرورش طالبی نیز می‌توان به مگس خربزه (Carpomyia pardalina Bigot)، مگس جالیز (Bactrocera ciliatus) و شته جالیز (Aphis gossypii) اشاره کرد.

برداشت طالبی:

یکی از نشانه‌های رسیدن میوه طالبی، ایجاد شکاف در محل اتصال ساقه به میوه است که در این مرحله میوه‌ها تمایل به جدا شدن از ساقه دارند.

توسعه این شکاف با تغییر رنگ زمینه پوست میوه از سبز به زرد نیز مرتبط است. یکی دیگر از شاخص‌های رسیدگی میوه طالبی برای برداشت، ایجاد حالت مشبک بر سطح پوست است.

تشکیل شبکه در طول رشد و تکامل میوه، یک شاخص مهم برای کیفیت و رسیدن میوه است و به عنوان یک مانع در برابر صدمات مکانیکی نیز عمل می‌کند. در هنگام برداشت نیز بهتر است میوه همراه با دم آن از بوته جدا شود.