تولید و پرورش گیاه میموزا یا گل قهر و آشتی

اهمیت نگهداری گیاه قهر و آشتی، به باز و بسته شدن برگ‌ها در هنگام لمس آن‌ها است. حتی چنانچه یک قطره آب هم روی برگ‌ها بیفتد آن‌ها بسته شده و پس از چند دقیقه مجدداً باز می‌شوند. تحقیقات زیادی روی آن انجام شده اما فقط هورمونی بودن آن ثابت گشته است. زادگاه آن آمریکای جنوبی است و به رطوبت فراوان و محیطی سایه‌ای نیاز دارد. در طبیعت به صورت درختچه اما برای استفاده خانگی با کاشت بذر است. لمس بیش از حد برگ‌ها باعث کم شدن عمر گیاه می‌گردد.

آیا تا به حال گلی را دیده اید که وقتی آن را قلقلک می دهید واکنش نشان دهد؟ این گیاه در بریتانیا جایزه شایستگی باغبانی انجمن سلطنتی باغبانی را به دست آورده است.

ویژگی اصلی این گیاه خجالتی بودن آن یا قهرو بودن آن است که هنگام لمس شدن برگ هایش را جمع می کند و به حالت قهر می رود و چند دقیقه بعد با باز شدن برگ ها آشتی می کند.

گل قهر و آشتی، Sleeping grass یا Sensitive plant با نام علمی Mimosa pudica یا با نام گل حساس یا میموسا از خانواده Mimosaceae بومی آمریکای جنوبی و آمریکای مرکزی یکی از گونه های خاص گیاهی است که توجه زیادی را به خود جلب کرده است.

گیاه قهر و آشتی اولین بار توسط دانشمند فرانسوی ژان ژاک d’Ortous de Mairan مورد مطالعه قرار گرفت. با توجه به واکنش منحصر به فرد این گل به لمس، این گیاه به یک گیاه ایده آل برای بسیاری از آزمایشات در مورد عادت و حافظه گیاه تبدیل شد، Mimosa pudica اولین بار به طور رسمی توسط کارل لینه در گونه Plantarum در سال ۱۷۵۳ توصیف شد.

چرا گل قهر و آشتی قهر می کند؟

با دست زدن به برگ های این گیاه یا برخورد شی به برگ های آن یا بالا رفتن دمای هوا، برگ های آن نقطه به سمت بالا جمع می شود که گفته می شود دلیل آن ترشح هورمون اسیدسالسیلیک یا خارج شدن آب از سلول های دیواره ای نازک برگ ها و وارد شدن به ساقه و در نتیجه جمع شدن برگ هاست، البته این واکنش گیاه ممکن است به عنوان یک مکانیسم دفاعی برای از بین بردن انگیزه شکارچیان یا به طور متناوب برای سایه انداختن گیاه و فرار از نور خورشید به منظور کاهش اتلاف آب به دلیل تبخیر باشد. ساختار اصلی که از نظر مکانیکی مسئول افتادگی برگها است، پولوینوس است.

این حرکت گیاه یعنی تا شدن به سمت داخل از نظر انرژی برای گیاه پرهزینه است و همچنین در فرآیند فتوسنتز اختلال ایجاد می کند در نتیجه تکرار زیاد لمس گیاه در دراز مدت باعث از بین رفتن گیاه می شود.

در برخی از گونه های گل قهر و آشتی ممکن است برگ های آن در هنگام تاریکی هوا، وزش باد، گرمای هوا و عوامل محیطی دیگر به خواب رفته و جمع شود.

همانطور که گفته شد احتمال می رود جمع شدن برگ های گل قهر و آشتی به دلیل محافظت خود در برابر حیوانات گیاه خوار، آفات و… باشد که همین واکنش سریع آن باعث محبوبیت آن شده است.

نام های زیادی برای این گیاه در منابع مختلف ذکر شده است که می توان به گیاه حساس، گل قهرو، گل قهر کن، گل خجالتی، گل کمرو، گیاه خوابالو یا خواب آلود، گل به من دست نزن یا مرا لمس نکن، گیاه فروتن، گل نازنازو، گل قهر و ناز و…اشاره کرد.

نور

به نور فراوان احتیاج دارد. در معرض نور مستقیم قرار ندهید.

دما

دمای 23-18 برای آن در طول دوران رشد بهترین است. سرما را نمی‌تواند تحمل کند.

آبیاری

کمپوست را همیشه مرطوب نگه دارید. آبیاری روزانه ممکن است موردنیاز باشد. جهت جلوگیری از مضطرب کردن برگ‌های حساس، آبیاری را از کنار گلدان یا از طریق زیرگلدانی انجام دهید.

رطوبت

رطوبت لازم را از طریق ریختن آب و سنگریزه در زیرگلدانی تأمین کنید؛ اما مواظب باشید انتهای گلدان با آب در ارتباط نباشد. هرگز غبارپاشی نکنید، زیرا حساسیت برگ‌ها کاهش می‌یابد.

تغذیه

سه هفته بعد از قرار گرفتن گیاه در گلدان نهایی تغذیه را شروع کنید و آن را هفتگی انجام دهید. از کودهای مایع مخصوص گیاهان خانگی استفاده کنید.

خاک

خاک لوم و یا کمپوست بدون خاک بهترین بستر برای آن است.

پس از گلدهی

پس از پاییز و پایان گلدهی با سیاه شدن اندام هوایی از آن صرف نظر کنید.

عوارض و درمان

حشرات ریز و بدون بال روی تمام اندام گیاهی مشاهده می‌شوند:
شته سبز است؛ با سم نفوذی هر 10 روز یکبار گیاه را سمپاشی کنید تا علائم از بین بروند.

برگ‌ها ریز و به رنگ خاکستری سبز هستند:
نیاز به تغذیه دارد؛ با محلول‌های غذایی مخصوص گیاهان خانگی گیاه را تغذیه کنید.

اندام هوایی رو به زردی می‌رود و گیاه نمی‌تواند روی پای خود بایستد:
برگ‌های آن به طور مرتب و زیاد لمس شده است؛ به گیاه اجازه استراحت بدهید، با آب غبارپاشی نکنید، رطوبت را تأمین کنید، تغذیه را به هر 5 روز یکبار برسانید.

برگ‌ها زرد و در زیر آن‌ها تارهایی مشاهده می‌شوند:
کنه ریز قرمز تار عنکبوتی عامل آن است؛ با سم کنه‌کش طبق دستور، گیاه را سمپاشی کنید. تأمین رطوبت در مبارزه با آفت موثر است.

برگ‌ها تیره شده و خود را می‌اندازند:
هوا بی‌نهایت سرد است؛ گیاه را به نقطه‌ای گرم‌تر منتقل کنید. بهترین دما 18 درجه است. گیاه نسبت به دمای نزدیک به یخ زدن خیلی حساس است و تلف خواهد شد.

برگ‌ها زرد شده و خم می‌شوند:
هوا بی‌نهایت گرم و خشک است؛ رطوبت را با ریختن آب و سنگریزه در زیرگلدانی تأمین کنید. اطراف گیاه غبارپاشی کنید اما قطرات آب روی گیاه نریزد. گیاه را به نقطه‌ای سردتر منتقل کنید.

ساقه و برگ‌های گیاه رشد بی‌قاعده دارند و ضعیف هستند:
محیط بی‌نهایت تاریک است؛ گیاه را به نقطه‌ای نورانی‌تر ببرید، اما از اشعه مستقیم آن را در امان نگه دارید.

گیاه خود را می‌اندازد، گیاه منقبض شده و خود را جمع کرده است:
خاک بی‌نهایت خشک است؛ در روزهای گرم تابستان آبیاری را روزانه کنید. کمپوست را همیشه مرطوب نگه دارید.

برگ‌ها با نشان‌های سفید رنگ رگه رگه شده‌اند:
عامل آن حشره تریپس است؛ با سم نفوذی طبق دستور، گیاه را هر 10 روز یکبار سمپاشی کنید تا علائم از بین بروند.

برگ‌ها رنگ پریده شده‌اند:
گیاه در معرض نور مستقیم آفتاب قرار گرفته است؛ این گیاه نور فراوان می‌خواهد اما از آفتاب مخصوصاً ظهرگاهی بیزار است. برای آن سایه درست کنید.

گیاه رو به زردی می‌رود:
آبیاری خارج از اندازه عامل آن است؛ از خوب کار کردن زهکش مطمئن شوید. در فاصله بین دو آبیاری اجازه دهید خاک خشک شود سپس آبیاری کنید.

حشرات سیاه رنگ کوچک در سطح خاک مشاهده می‌شوند:
گیاه را با محلول سم تماسی آبیاری کنید تا لاروها از بین بروند.