درخت به و طرز نگهداری از آن

آشنایی با درخت به

درخت به (Cydonia oblonga) بومی نواحی معتدل آسیای غربی و جنوب اروپا است. ارتفاع این درخت معمولاً بین ۳ تا ۵ متر است و میوه‌های زرد و طلایی آن طعمی خاص و عطری بی‌نظیر دارند. این درخت هم برای زیبایی فضای سبز مناسبه، هم برای باغ‌های میوه.

مشخصات گیاه‌شناسی

درخت به، شباهت زیادی به سیب و گلابی و هلو دارد و با شکل عموماً نامتقارن خود و رنگ زرد طلایی خویش در کنار رایحه دلپذیرش، جایگاه ویژه‌ای دارد. همانند سیب و گلابی چندین دانه در مرکز میوه داشته و در داخل به چند بخش برای نگهداری دانه‌ها تقسیم می‌شود.
درخت به، گیاهی با ارتفاع به نسبت کوتاه است و دارای شاخه‌های زیادی است که به شکل نامنظم رشد کرده‌‌اند. دارای برگ‌‌های یکپارچه با لبه‌‌های ساده است و گل‌‌های زیبای آن نیز شباهت زیادی به گل‌ها و شکوفه‌های سیب و گلابی دارند، با این تفاوت که پنج گلبرگ داشته و نسبت به سیب و گلابی گل‌های بزرگ‌تری دارد. میوه به در زمان نارس بودن سبز رنگ است و بعد از رسیدن زرد رنگ شده و ماندگاری طولانی دارد. این میوه دارای طعم گس است و رایحه دلنشین است و هر چه رسیده‌تر شود، طعم گس آن کمتر خواهد شد.

انواع درخت به

میوه درخت به ممکن است سبز کم رنگ یا طلائی باشد که بستگی به زمان برداشت آن دارد. به اول فصل مایل به سبز و به آخر فصل طلائی رنگ است اما هردوی آنها آماده مصرف هستند. دو نوع پر مصرف به عبارتند از:

• به معطر

این نوع به بیضی شکل با انتهای مخروطی است که پوست آن نرم، زرد و داخل آن سفید است.

• به آناناسی

به آناناسی که ظاهر آن شبیه گلابی است اما طعم خفیفی از آناناس دارد

شکل آن کمی مشابه گلابی است و پوستش پس از رسیدن زرد رنگ می شود. داخل میوه نیز زرد رنگ است و طعم خفیفی از آناناس دارد.

آب و هوای موردنیاز

نهال به را در هر زمانی از فصل رویش می‌‌توان کاشت، اما بهترین زمان در فصل بهار بعد از سپری شدن سرمای زمستان است. درخت به در برابر سرما مقاومت کمتری دارد به این جهت بعد از سرمای زمستان، در حالی که هنوز گیاه خواب است کاشته شود. بهتر است کاشت نهال به در زمانی انجام شود که هوا خشک و گرم نبوده و در عین حال وزش باد زیاد و یا سرمای بهاری نیز وجود نداشته باشد.

خاک مورد نیاز

درختان به؛ ممکن است توانایی این را داشته باشد که در خاک‌های مختلف رشد کند، اما مهم است که با استفاده از خاک مناسب و رعایت نکات لازم جهت رشد مناسب آن، باروری و سلامت و عمر مفید این درخت را افزایش دهیم. به همین دلیل خاک مناسب این درخت؛ خاکی با درجه PH 5/6 تا 7 بوده و درخت به در خاک‌های عمیق و لومی بهترین عملکرد را خواهد داشت و خاک این درخت نباید سنگین باشد. خاک‌های با زهکشی ضعیف، مناسب رشد نهال یا درخت به نیستند.

ازدیاد به

تکثیر و ازدیاد درخت به نیز مانند دیگر گیاهان از روش‌های مختلفی از جمله قلمه زدن، پاجوش، پیوند و خوابانیدن قابل انجام است. زمان مناسب برای قلمه زنی این درخت (برای قلمه‌های خشبی) اواخر پاییز تا اوایل زمستان است و اندازه مناسب آنها ۲۵ سانتی‌متر است. برای قلمه‌های نیمه خشبی باید از اواسط تابستان تا اوایل پاییز به اندازه ۱۲ الی ۱۵ سانتی‌متر قلمه تهیه کرده و اقدام کنید. برای این نوع قلمه باید در انتهای آن حتما سه تا چهار برگ باقی بماند.

آبیاری

درخت به اصولاً خیلی نسبت به خشکی و دمای بالا مقاوم نیست، بنابراین نباید دچار کم‌آبی شود؛ چرا که میوه‌های آن کوچک خواهد ماند و رشد مناسب نخواهد داشت. از طرفی دیگر ریشه‌های بسیار عمیق نیز ندارد، در نتیجه هفته‌ای 2 بار آبیاری نیاز آبی آن را برطرف خواهد کرد و از نظر آبیاری درخت به، نیاز آبیاری متوسط دارد.

کود مورد نیاز

در سال اول نیاز کوددهی نخواهد داشت. در سال‌های بعد 2 بار کوددهی مناسب است که می‌ توان در اواخر زمستان تا اواخر بهار انجام داد. از شروع تابستان، عدم توجه به زمان مناسب کوددهی و کوددهی بیش از نیاز، منجر به برهم ریختن نیاز خوابی گیاه شده و همچنین باعث ریزش زودرس میوه‌ها و ابتلا به بیماری آتشک و سوختگی برگ‌ها گردد.

برداشت

میوه به روی درخت نمی‌رسد و باید زمانی که تغییرات رنگ از سبز به زرد اتفاق می‌افتد چیده شود (فصل پاییز) و سپس با نگهداری در محیطی سرد کامل رسیده و رنگ آن کاملا زرد می‌شود و عطر شیرینی دارد. چیدن میوه به با دقت زیادی انجام می‌شود چون خیلی زود آسیب می‌بیند و برای جدا کردن آن از قیچی باغبانی استفاده می‌کنند.