- هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
شرایط کاشت آفتابگردان
مشخصات گیاهشناسی
آفتابگردان زراعی بعد از سویا، کلزا و بادام زمینی، مهمترین گیاه روغنی جهان اسـت. شواهد زیادی نشان میدهد که سرخپوستان آمریکای شمالی قبل از این که ذرت را به عنوان غذای خود کشت کنند، از آفتابگردان جهت تغذیه استفاده میکردند. روغنهای خوراکی از دو جنبه دارای ارزش غذایی هستند: اولاً منبع مهم تأمین کالری بدن بوده و ثانیاً ویتامینهای محلول در چربی، تنها در حضور چربی قابل جذب بدن هستند. روغن آفتابگردان یکی از بهترین روغنهای خوراکی است و دارای ضریب یدی 120 تا 135 و در گروه روغنهای نیمه خشکشونده قرار دارد. عوامل و ویژگیهای مختلفى مىتوانند در سازگارى آفتابگردان در شرایط مختلف موثر باشند. مانند: تحمل به سرما و حرارتهای بالا در سازش آفتابگردان به محیطهای مختلف، بیتفاوت بودن به طول روز و تحمل به خشکى در شرایط کم آبى در حالى که سایر زراعتها در چنین شرایطى صدمه مىبینند که این تحمل به دلیل سیستم ریشه اصلی متراکم و بشدت منشعب، قدرت گسترش ثانویه و نفوذ به اعماق زمین که امکان توسعه کشت در بیشتر نقاط کشور را میسر مىسازد.
خاک مورد نیاز
آفتابگردان در طیف وسیعی از خاکها رشد میکند اما خاکهایی با بافت بسیار سنگین که ساختمان آنها نیز از بین رفته باشد به دلیل ممانعت از توسعه ریشه محدودکننده کشت آفتابگردان به حساب میآید. آفتابگردان در خاکهای خنثی تا قلیایی با PH معادل 8-6/5 به خوبی رشد میکند. عملکرد آفتابگردان در خاکهای شنی با زهکشی مناسب بیشتر از خاکهای رسی اسـت. شوری باعث نازک و کوتاه شدن ساقه و باز ماندن گیاه از رشد و تغییر ویژگیهای بذر و روغن میشود. آفتابگردان با داشتن ریشه توسعهنیافته نسبتاً متحمل به خشکی است، مشروط بر آنکه عمق و ساختمان خاک محدودکننده رشد ریشه نباشد. آفتابگردان تا حدی به شوری خاک مقاوم است با این حال تحمل آن از لوبیا یا سویا بیشتر است و در محدودهای از اسیدیته خنثی به خوبی رشد مینماید.
آب و هوای مورد نیاز
بهترین موقع کشت زمانی است که حداقل درجه حرارت هوا به 10-8 درجه سانتیگراد رسیده باشد که این حرارت برای جوانه زدن مناسب است. آفتابگردان گیاهی گرمادوست و مقاوم به سرماست و در شرایط آب و هوایی گرم عملکرد بهتری دارد. از این رو ساعات آفتابی هوا هرچه بیشتر باشد بر عملکرد آفتابگردان تأثیر مثبت خواهد داشت. برای انجام دوره نمو آفتابگردان به 2800-2600 درجه حرارت از کاشت تا برداشت احتیاج دارد. مناسبترین درجه حرارت جهت فتوسنتز برگها بین 35-30 درجه سانتیگراد است. آفتابگردان گیاهی گرمادوست است و در صورتی که میانگین حرارت شبانهروزی هوا کمتر از 10 درجه و بیش از 35 درجهسانتیگراد نباشد، رشد مطلوبی خواهد داشت.
آبیاری
اگرچه آفتابگردان گیاهی است که تا حدودی به خشکی متحمل است اما دستیابی به عملکردهای بالا مستلزم تأمین رطوبت کافی در تمام مراحل رشد گیاه است. همه مراحل زندگی گیاه به نوعی به کم آبی حساسیت دارد ولی سه هفته قبل از گلدهی تا سه هفته بعد حساسترین زمان به کم آبی میباشد و کمبود آب در این فاصله خسارت جبران ناپذیری را به دنبال دارد. آفتابگردان در طول دوره رشد و نمو خود به 7-6 بار آبیاری نیاز دارد که این مراحل عبارتاند از: خاک آب، زمان استقرار ریشه، ساقه رفتن، مرحله ستارهسو، گلدهی و دانهبندی و پر شدن دانه، برای سبز شدن و استقرار گیاه آبیاری لازم میباشد.
کود مورد نیاز
اصولاً مصرف کود بایستی براساس آزمون خاک صورت گیرد. تولید هر تن دانه آفتابگردان باعث خروج 60-40 کیلوگرم ازت، 33-15 کیلوگرم اکسید فسفر P2O5 و 120-75 کیلوگرم اکسید پتاسیم K2O از خاک میگردد. پس با در نظر گرفتن نیاز خاک، مقدار 120-60 کیلوگرم کود ازت خالص، 120-60 کیلوگرم اکسید فسفر خالص و خاکهای شنی و اسیدی به حدود 100-50 کیلوگرم اکسید پتاسیم نیاز دارند. معمولاً ثلث تا نصف کود ازته را قبل از کاشت و بقیه را همراه یا قبل از کولتیواتور زدن بین ردیفها (8-6 برگى) به خاک اضافه کرده و بلافاصله آبیاری میکنند. در کل حدود 130 کیلوگرم در هکتار ازت برای تولید عملکردی معادل 3500 کیلوگرم در هکتار نیاز هست. لازم به ذکر است که مصرف بیش از حد کود ازته باعث طولانی شدن دوره زندگی گیاه شده و در کشتهاى دوم محصول دیررس میشود و با کاهش دما و بارندگی مواجه شده و محصول به خوبی خشک نمیشود و برداشت با مشکل مواجه میشود. بنابراین بایستی کودهای ازته را با احتیاط مصرف نمود. کودهای ریزمغذى نیز در زراعت آفتابگردان مورد احتیاج هستند که باعث رفع نیازهاى عناصر ریز مغذى و در نهایت افزایش عملکرد گیاه زراعى مىشوند. این عناصر شامل: آهن، منگنز، روی، مس، بور، کلر و مولبیدن است.
تنک کردن
آفتابگردان گیاهی است که به تراکم بالا حساس بوده و در تراکمهای زیاد عملکرد خوبی نخواهد داشت، بنابراین میتوان در ابتدای فصل رشد بخاطر اطمینان به داشتن تعداد بوتۀ کافی در هکتار از بذر بیشتری استفاده کرد و به محض رسیدن گیاه به 4-2 برگ حقیقی یک بار و در مرحلۀ 20-15 سانتیمتری بار دیگر بوتههای اضافی را تنک کرد. البته در صورت تهیه زمین به شکل مناسب، آبیاری صحیح، اطمینان به کنترل آفاتی که احیاناً به گیاهچهها حمله میکنند، میتوان فاصلۀ نهایی بین 2 بوته را در زمان کاشت تنظیم نمود به طوری که احتیاجی بـه تنک نباشد. تنک کردن آفتابگردان زمانی صورت میگیرد که ارتفاع بوته 15-10 سانتیمتر باشد که در این حالت بوته 4-2 برگ دارد. آفتابگردان را نباید زود یا دیر تنک کرد. زیرا در صورت اول امکان دارد بعضی از بوتههای جوان در نتیجۀ آفات و امراض مخصوصاً اگروتیس و بوتهمیری یا عوامل دیگر از بین برود و در صورت دوم یعنی تأخیر در تنک باعث میشود بوتههای اضافى در رقابت با یکدیگر آب و مواد معدنی را مصرف کرده و باعث ضعیف شدن بوتههای باقیمانده شوند. معمولاً در اکثر مزارع تنک و وجین با هم صورت میگیرد. بهتر است مزرعه قدری مرطوب باشد تا کندن علفهای هرز و یا بوتههای اضافى به بوتههای باقیمانده صدمه نزند.
