- هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
تولید و پرورش گیاه بونسای
بونسای یک کلمه ژاپنی است که حدود یک قرن پیش از کلمه چینی “بونسای” اقتباس و ساخته شده است. در واقع بونسای درخت زنده کوچکی است که در ظرف کوچکی نگهداری میشود. ساختن بونسای از سویی به اطلاعات علمی باغبانی و از سوی دیگر به هنر و ذوق سرشار نیاز دارد. این کار با کاشتن درخت موردنظر در یک گلدان کوچک و رسیدگی به آن، به ویژه هرس و تعویض به موقع گلدان انجام میگیرد. به نحوی که در مقایسه با اندازه درختان موجود در طبیعت بسیار کوچکتر ولی بسیار مشابه آن میباشد.
خاک
خاک بونسای باید مرغوب و زهکشی شده باشد، تا برای ریشه گیاه امکان تنفس و رشد مطلوب را فراهم سازد. در صورتی که این شرایط را داشته باشد، و آب و کود لازم در زمانهای معین در اختیار گیاه قرار داده باشید، بونسای شما زنده خواهد ماند.
لازم است گفته شود که بزرگترین خطر برای بونسای، خشکی یا بیآبی نیست؛ بلکه آب زیاد مضرتر از بیآبی میباشد. وقتی گلدان را آبیاری میکنید، آب نباید در سطح خاک بایستد؛ بلکه باید از لابهلای خاک عبور کرده و به تدریج قسمتی از آن از سوراخهای ته گلدان در عرض مدت کمی خارج شود. فراموش نشود که خاک باید در حد لازم توانایی نگهداری مقدار معینی آب تا نوبت بعدی آبیاری را داشته باشد. به عبارت دیگر ضمن داشتن نفوذپذیری و زهکشی طبیعی، دارای قدرت نگهداری رطوبت هم باشد.
عناصر عمده تشکیلدهنده مخلوط خاک بونسای عبارتاند از: شنریز، دانههای “لاوا”، کمپوست و خاک رس. لاوا نوعی خاک حاصل از سنگهای آتشفشانی است که حاوی عناصر ریزمغذی و خلل و فرج زیادی میباشد. این منافذ، هوا را در خود حفظ کرده، تبادل گازی و تنفس ریشه را در خاک تسهیل مینماید. لاوا به صورت دانهای (گرانول) در بعضی از کشورها به فروش میرسد.
نوع خاک موردنیاز گیاهان بونسای برحسب نوع آنها متفاوت است. مثلاً بعضی از آنها نظیر آزالیاها خاکی را میخواهند که عاری از آهک باشد. خاک مناسب برای پرورش بونسای پیچ گلیسین و سیب، ترکیبی مساوی از خاک برگ و خاک لومی میباشد. بامبو مخلوطی از دو قسمت خاک لومی و یک قسمت ماسه را نیاز دارد. زیتون در ترکیبی از سه قسمت خاک برگ، دو قسمت خاک پیت و دو قسمت شن بهتر رشد مییابد. ولی کاج مطبق تقریباً در هر نوع خاکی پرورش مییابد. گیاهانی نظیر آزالیا، بلوط و سرخدار خاکهای اسیدی را دوست دارند و چنار، اقاقیا و یاس خوشهای طالب خاکهای قلیایی میباشند.
هرس
درخت بونسای، بسته به سلیقه افراد، به سبکهای مختلفی تربیت میشود. از عمدهترین سبکها میتوان موارد زیر را نام برد:
1- سبک تنه واحد: در این سبک، درخت فقط دارای یک تنه میباشد. البته ممکن است به تنه و تاج آن حالتهای مختلفی داده شود. از جمله حالات مذکور این موارد را میتوان نام برد: قائم، مایل، آویخته، آبشاری، جارویی، مجنون و چتری.
2- سبک تنه چندگانه: در این سبک، درخت ممکن است دارای یک، دو، سه و یا بیشتر از سه عدد تنه داشته باشد.
3- سبک گروهی یا جنگلی: در سبک گروهی، به جای یک درخت، در یک گلدان چندین درخت کاشته میشود. گاهی برای شباهت بیشتر بونسای با طبیعت، درخت را درون گلدان بر روی یک سنگ میکارند.
تعویض گلدان
تعویض به موقع گلدان بونسای یکی از اعمال ضروری در تربیت بونسای به شمار میرود. هدف از تعویض گلدان، کاهش اندازه مجموعه ریشهها، و ایجاد فضا در گلدان برای رشد جدید ریشهها، از طریق حذف بخشی از ریشههای مسن است. معمولاً درخت بونسای را پس از هرس ریشه و تعویض خاک، در همان گلدان سابق قرار میدهند. بنابراین هرس ریشه یکی از اعمال لازم در تعویض گلدان به شمار میرود تا درخت بتواند مجدداً در گلدان سابق جای گیرد. علت اصلی کوچک ماندن درخت نیز همین عملیات هرس ریشه و شاخه و گاهی برگها و همچنین کم عمق بودن گلدان است. البته پس از گذشت سالها، ممکن است به علت رشد درخت، گلدان دیگری را انتخاب نمود.
سایر عملیات نگهداری بونسای
مثل سایر درختان، بایستی در نگهداری بونسای، عملیات داشت از قبیل آبیاری به موقع، مبارزه با آفات و بیماریها انجام یابد. بی توجهی در این امر، ممکن است باعث از بین رفتن بونسای گردد. آفات و بیماریهای گیاهان بونسای با گیاهان عادی از همان گونه، تفاوت قابل ملاحظهای وجود ندارد. اما نظر به ارزش و اهمیت زیاد بونسای بایستی در نگهداری آنها و پیشگیری از بروز آفات و بیماریهای رایج اقدامات به موقع به عمل آید. برای این منظور لازم است در موقع آبیاری، هرس و نظایر آن به طور مداوم به آنها سرکشی و در صورت مشاهده هرگونه علائمی به موقع آنها را دفع نمود. از عملیاتی که در دفع بسیاری از آفات مؤثر میباشد و کار سادهای نیز به حساب میآید، پاشیدن آب بر روی درختان به صورت اسپری است. با این کار ضمن شست و شو و تمیز کردن گرد و غبار روی برگها که در تنفس و عمل کربنگیری آنها بسیار مؤثر میباشد، تعداد زیادی از آفات مثل شتهها و کنهها نیز از بین میروند. برای پاک کردن برگها میتوان از یک آستری نرم و یا اسفنج مرطوب نیز استفاده کرد.