روش کاشت بذر آویشن ( Thyme )

زمان جوانه زنی بذر : 14 تا 21 روز
زمان باردهی گیاه : 90 تا 110 روز
دمای جوانه زنی : 20 تا 25 درجه
نور مناسب گیاه : 6 تا 8 ساعت
عمق کاشت بذر : 0.5 سانتی متر
دوره زندگی : چند ساله
فصل کاشت : بهار

مشخصات گیاه‌شناسی

آویشن گیاهی چندساله کوچک با ساقه‌های باریک است که دارای برگ‌های سبز متمایل به خاکستری کوچک به‌صورت جفت‌های متقابل و گل‌های بنفش ریز است.
در اکثر گونه‌ها سطح برگ، کاسبرگ و گلبرگ‌ها پوشیده از کرک‌های ترشحی متراکم و به رنگ‌های قرمز، زرد و گاهی بی‌رنگ است.
مجموعه گل شامل تعداد زیادی گل است که معمولاً در انتهای شاخه‌ها به حالت کپه‌ای قرار می‌گیرند. ریشه مستقیم، کم و بیش چوبی و انشعاب‌های فراوانی دارد.
ساقه مستقیم و چهارگوش و ارتفاع آن متفاوت است و به شرایط اقلیمی محل رویش بستگی دارد و بین 20 تا 50 سانتی‌متر است.
پای ساقه چوبی است در حالی که قسمت‌های فوقانی آن سبز رنگ و دارای انشعاب‌های فراوانی است. با افزایش سن گیاه، بر تعداد انشعاب‌های ساقه اضافه می‌شود و گیاه بسیار انبوه و پرپشت به‌نظر می‌رسد. برگ‌ها کوچک، متقابل و کم و بیش نیزه‌ای شکل و بدون دمبرگ هستند.
برگ‌ها پوشیده از کرک‌های خاکستری رنگ و حاوی اسانس هستند. کاسه گل دارای دو لبه کاملاً مشخص می‌باشد که لبه بالایی دارای سه قسمت کوتاه و پهن و لبه پایینی دارای دو لبه کاملاً مشخص است.
جنس آویشن از نظر شکل ظاهری و رنگ برگ‌ها و گل‌ها و روغن اسانس و ترکیبات اسانس بسیار متنوع است. گل‌ها کوچک و به رنگ‌های سفید، صورتی یا بنفش مشاهده می‌شوند. گل‌ها به‌صورت مجتمع در قسمت فوقانی ساقه‌هایی که از بغل برگ‌ها خارج می‌شوند، روی چرخه‌هایی مجتمع پدیدار می‌شوند.
آویشن دارای خواص ضدعفونی‌ کنندگی، ضدمیکروبی، دارویی، قابض، ضدنفخ، نیروبخش و … می‌باشد. گیاه آویشن در درمان عفونت‌های روده، انگل‌های روده مانند آسکاریس و کرم قلاب‌دار روده و همچنین بر روی باکتری‌های گرم‌مثبت و گرم‌منفی، قارچ‌ها و نیز برفک کاربرد دارد.
این گیاه دارای شکل ظاهری جذاب و زیبایی می باشد و بعد از کاشت در گلدان می توان آن را در فضای داخلی خانه قرار داد که هم زیبایی خانه را دو چندان کند و هم بتوان از خواص این گیاه بهره مند شد.
عمر گیاه آویشن با توجه به کتب نوشته شده در این باب چند ساله می باشد و از نژاد نعناعیان معرفی شده است و همچنین این گیاه دارای گل های سفید، صورتی و ارغوانی می باشد که می توان از گل های آن نیز در مصارف مختلف استفاده نمود.

کشت مستقیم: بذر را در زمان مناسب به‌صورت ردیفی در زمین اصلی کشت می‌کنند. مقدار بذر موردنیاز برای هر هکتار زمین 5 تا 6 کیلوگرم است. به لحاظ کوچک بودن بذر و همچنین از آنجا که گیاهان رویش یافته از بذر رشد و نمو کندی دارند، لذا کشت مستقیم در سطوح کوچک توصیه می‌شود. در کشت مستقیم بهتر است بذرها در طول ردیف به‌صورت متراکم کاشته شوند و پس از رویش بوته‌ها را به تعداد مناسب تنک کرد.

کشت غیرمستقیم: در این روش بذرها را در فصول مناسب در خزانه هوای آزاد که بستر آن برای کشت آماده شده است کشت می‌کنند. بذر موردنیاز برای هر مترمربع خزانه 0/8 تا 1 گرم است. چون بذر آویشن بسیار کوچک است لذا جهت تسریع در کاشت و همچنین یکنواختی تراکم بذرها در ردیف‌ها بهتر است به نسبت یک به سه با ماسه نرم (یک قسمت بذر و سه قسمت ماسه) مخلوط شود. پس از آبیاری منظم و وجین علف‌های هرز سطح خزانه، اواخر بهار و اوایل تابستان زمان مناسبی برای انتقال نشاها به زمین اصلی است. در این مرحله نشاها از ریشه‌های مناسبی به طول 5 تا 7 سانتی‌متر برخوردار بوده و به سهولت قادرند شوک حاصل از انتقال را تحمل کنند. در هر چاله 2 یا 3 نشاء می‌توان کشت کرد.

داشت

آبیاری منظم و وجین علف‌های هرز در خزانه ضرورت دارد. در طول رویش گیاهان مبارزه با علف‌های هرز نیز ضروری است. وجین مکانیکی علف‌های هرز به تنهایی کافی نیست و باید با استفاده از علف‌کش‌های مناسب به مبارزه با آن‌ها پرداخت. قبل از انتقال گیاهان از علف‌کش رونستار به مقدار 7 تا 8 لیتر در هکتار به‌صورت محلول‌پاشی می‌توان استفاده نمود. زمان مناسب برای استفاده از این علف‌کش اواسط بهار است.
وجین مکانیکی علف‌های هرز چندساله‌ای که به علف‌کش‌ها مقاوم شده‌اند ضرورت دارد. برای مبارزه شیمیایی با علف‌های هرز آویشن‌های چندساله در فصل پاییز (مهر-آبان) می‌توان از علف‌کش سینبار 2 تا 2/5 کیلوگرم در هکتار استفاده کرد. پس از استفاده از این علف‌کش در صورت باقی ماندن علف‌های هرز، با استفاده ار کولتیواتور باید به جمع‌آوری آن‌ها اقدام کرد.

کود موردنیاز

قبل از کاشت، خاک باید مورد تجزیه و آزمایش قرار گیرد و مقادیر ازت، فسفر و پتاس آن اندازه‌گیری و با در نظر گرفتن مقدار آن‌ها اقدام به کوددهی شود. به زمین‌های تهی از مواد و عناصر غذایی، در فصل پاییز هنگام آماده ساختن خاک 20 تا 30 تن در هکتار کودهای حیوانی کاملاً پوسیده باید اضافه شود. فصل بهار قبل از کشت گیاه 50 تا 80 کیلوگرم در هکتار اکسید فسفر و همین مقدار اکسید پتاس به همراه 40 تا 60 کیلوگرم در هکتار ازت، باید در اختیار گیاهان قرار گیرد.
از سال دوم رویش قبل از وجین علف‌های هرز همه ساله فصل بهار باید 30 تا 50 کیلوگرم در هکتار ازت در اختیار گیاهان قرار گیرد. از آنجا که آویشن گیاهی چندساله است لذا خاک مزرعه در طول رویش گیاه، باید تجزیه شود و در صورت لزوم مواد و عناصر غذایی موردنیاز (ازت، فسفر، پتاسیم و …) به خاک اضافه شود.

برداشت

در سال اول رویش فقط یک‌بار محصول را می‌توان برداشت کرد. در حالی که در سال‌های بعد دو یا حتی سه مرتبه می‌توان اقدام به برداشت پیکر رویشی کرد. زمان مناسب برای اولین برداشت محصول آغاز گلدهی یعنی اواسط بهار (اردیبهشت) می‌باشد.
دومین برداشت در آغاز دومین مرحله گلدهی و اواسط تابستان (مرداد) انجام می‌گیرد. سومین و آخرین برداشت را اواسط پاییز (آبان) می‌توان انجام داد.
برداشت پیکر رویشی آویشن در ساعات مختلف شبانه‌روز نقش عمده‌ای در کمیت و کیفیت اسانس آویشن دارد. در این مورد تحقیقات نشان می‌دهد چنانچه پیکر رویشی ظهر هنگام تابش آفتاب برداشت شود در مقایسه با برداشت در روزهای غیرآفتابی از مقادیر بیشتری اسانس برخوردار می‌باشد.
گیاهان از فاصله 10 تا 15 سانتی‌متری سطح زمین باید برداشت شوند. ساقه‌های چوبی ضخیم در کیفیت اسانس تاثیر بسیار نامطلوبی می‌گذارد.
از آنجا که عملکرد آویشن در مراحل مختلف رویش متفاوت است از این رو تحقیقات در مورد زمان یا زمان‌های مناسب برداشت به منظور افزایش عملکرد در اقلیم‌های مختلف ضرورت دارد.
چنانچه هوا آفتابی باشد بهتر است گیاهان پس از برداشت برای مدتی روی زمین قرار گیرند تا پس از کاهش رطوبت به خشک‌کن منتقل شوند. دمای مناسب برای خشک کردن آویشن با استفاده از خشک‌کن‌های الکتریکی 40 درجه سانتی‌گراد است.