almond021 (1)

درخت بادام و طرز نگهداری از آن

مشخصات 

بادام یکی از درختان هسته‌دار یا میوه خشک است که ارزش غذایی فراوانی دارد. از نظر سطح زیر کشت، این درخت در ایران مقام ششم جهان را دارا می‌باشد.
درخت بادام دارای اندازه متوسط، برگ‌های نیزه‌ای با حاشیه دنده‌دار و دارای گل در اوایل بهار است. میوه آن یک شفت با پوشش خارجی پرزدار است که برون بر نامیده می‌شود و پوسته سخت و شبکه‌دار یا درون بر را دربر‌ می‌گیرد.

 

گیاهشناسی بادام

بادام (Prunus dulcis) درختی از خانواده گل سرخیان (Rosaceae) است. بادام از گیاهان گل دار، نهان دانه با گل کامل بوده و دارای سیستم خود ناباروری می­­ باشد. بلندی این درخت به 6 تا 10 متر می­ رسد. ریشه درخت بادام قوی است و به طور عمودی تا 3 متر در زمین فرو می رود، به همین دلیل نسبت به خشکی و کم آبی مقاوم است. تنه درخت بادام در جوانی به رنگ خاکستری شفاف و صاف است که به تدریج تیره تر می­ شود. در بادام برگ ها ساده و در شاخه­ های تازه تشکیل شده فصل جاری ظاهر می ­شوند.

شکل برگ­ ها نیزه ای، باریک، دراز، نوک تیز، کمی موج دار و چرمی و کلفت می باشند به همین دلیل در برابر هوای گرم و خشک مقاوم است. گل­ های آن دو جنسی به رنگ سفید یا صورتی بوده و در بهار قبل از باز شدن جوانه­ های برگ ظاهر می­ شوند.

اکثر ارقام بادام از نظر گرده افشانی خودنابارورند و لذا دانه گرده حاصل از یک رقم نمی­ تواند باعث باروری و ایجاد میوه در همان رقم شود به همین دلیل نیاز به ارقام گرده افشان است.

در درختان بادام انجام هرس کافی برای تحریک تولید شاخه ­های جدید ضروری بوده و باید درختان بارور بادام، برای گلدهی فراوان و پیوسته و افزایش محصول از سالی به سال دیگر هرس شوند.

ارقام بادام

دو نوع درخت بادام وجود دارد یک نوع دارای گل های صورتی که بادام شیرین تولید می ­کنند و نوع دیگر آن با گل های سفید بادام تلخ دارد. در ایران حدود30 رقم بادام شناخته شده و کشت می گردد.

مهم ترین ارقام بومی شامل بی نظیر، تاجری، سنگی مشهد، کاغذی، منقا، محب علی، شاهرود 12، فرانیس، شاهرود 13 و15و 17، آذر، سهند و شکوفه می­ باشند.

ارقام خارجی که در ایران کشت می­ شوند می­توان ژوردانلو (jordanolo) و نپلوس اولترا (Ne Plus Ultra)را نام برد.

رقم های مهم بادام که توسط موسسه تحقیقات و تهیه نهال و بذر معرفی شده اند عبارتند از:

رقم آذر- رقم سهند – رقم حریر- رقم شکوفه – رقم یلدا – رقم Nonpariel

از ارقام دیگر می توان به فرادوئل، تونو، نان پاریل، سوپر نووا، مامایی، ربیع، سفید، شاهرود 6، شاهرود 21، شاهرود 16 اشاره کرد.

برخی ارقام انتخابی و با نام گذاری محلی:

  • شهرکرد: مامایی، ربیع و سفید
  • اصفهان: تاجری، دوبهره
  • خراسان : سنگی، دستمالی
  • مراغه(آذربایجان): بادام فلق

ارقام مهم بادام و ارقام گرده افشان مناسب برای بادام

نام بادامزمان گلدهیسختی پوستتلقیح کننده مناسب
جواهر (شاهرود 18)دیر گلنرمشاهرود 6 و12
غنچه (شاهرود 15)دیرگلنرمشاهرود 6 و12
خوش (شاهرود 12)خیلی دیر گلسختشاهرود 6 و18
مجنون (شاهرود 17)متوسط دیر گلسختشاهرود 21
راست قامت(شاهرود 21)متوسط دیر گلمتوسطشاهرود 17
ربیعمتوسط تا دیر گلپوست سختمامایی
سفید (محب علی)زود تا متوسط گلپوست نازکتوده بذری
ماماییمتوسط تا دیر گلپوست سختربیع و سفید

ارقام مهم بادام و ارقام گرده افشان مناسب برای بادام

نام بادامزمان گلدهیسختی پوستتلقیح کننده مناسب
یلدا Ne plus ultraمیان گلپوست نازکنون پاریل
نان پاریلمتوسط گلپوست نازکیلدا
فرانیسدیر گلپوست نازکسهند و شکوفه
A 200خیلی دیر گلپوست سختسهند و شکوفه
A 230خیلی دیر گلپوست سختسهند و شکوفه
آذر (AH 50)دیر گلپوست متوسطفرانیس
حریر (AH 25)نسبتا دیر گلپوست نازکیلدا و نون پاریل
شکوفه (AH 3)خیلی دیر گلپوست نازکفرانیس و حریر
سهند (L-62)دیر گلپوست سختفرانیس و شکوفه

کاشت درخت های بادام

پایه های درخت بادام

پایه های بذری شامل بادام تلخ، بادام معمولی، هلو و آلو

پایه های رویشی شامل GF، GN

ویژگی های پایه های GN

  • سازگاری با خا کهای آهکی
  • مقاومت به کلروز ناشی از خا کهای آهکی
  • میزان تولید بالای میوه
  • مقاومت بسیار بالا به نماتد ریشه
  • عملکرد بالای کمی و کیفی میوه
  • دارای میوه­هایی با پوسته سخت تر و تأخیر در زمان برداشت میوه
  • مقاومت بالا به استرس کم آبی
  • میزان بالای جذب موادغذایی خاک از جمله Mg و Zn

ویژگی های پایه های GF

  • هیبریدهای هلو * بادام
  • مقاومت به خاک های آهکی
  • مقاومت به خشکی و کلروز
  • سهولت انتقال و کاهش درصد تلفات هنگام جابجایی
  • حساسیت بسیار کم به خفگی طوقه
  • قدرت رشد زیاد
  • مقاومت بالا نسبت به نماتدها
  • مناسب استفاده در شرایط دیم
  • نسبت به خفگی ریشه بیشترین تحمل را نشان می دهد.
  • طولانی شدن عمر درختان بادام

میزان تولید

امروزه در بیش از 50 کشور جهان ارقام مختلف بادام کشت و کار می ­شوند. بر اساس آمار ارائه شده توسط سازمان خواروبار جهانی(FAO)، سطح زیر کشت بادام در کل دنیا بالغ بر 1.65میلیون هکتار می­ باشد. کشور ایران یکی از مراکز اصلی رویش طبیعی این درخت محسوب می شود که با 180 هزار هکتار (کشت آبی و دیم) در رده سوم بعد از اسپانیا و آمریکا قرار دارد.

بیشترین سطح زیر کشت آبی و میزان تولید بادام در ایران به ترتیب متعلق به استان های چهارمحال و بختیاری، فارس، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی، کرمان، اصفهان و مرکزی می ­باشد. در این میان استان چهارمحال و بختیاری به عنوان یکی از قطب­های تولید بادام دارای اهمیت خاصی بوده و بادام در اقتصاد باغداران این استان دارای جایگاه ویژه ای است.

ایران از لحاظ متوسط عملکرد بادام در بین20 کشور برتر تولید کننده، در رتبه 12 قرار دارد.

ارزش غذایی هر 100 گرم مغز بادام برابر است با :

ارزش غذایی 100 گرم مغز بادام
آب5 گرمآهن4.7 میلی گرم
انرژی598 کالریسدیم4 میلی گرم
پروتئین19 گرممنیزیم625 میلی گرم
چربی54.1 گرمپتاسیم77.3 میلی گرم
کربوهیدرات19.5 گرمویتامین  B1- تیامین0.25 میلی گرم
فیبر3 گرمویتامین- B2 ریبوفلاوین0.91 میلی گرم
خاکستر3 گرمویتامین- B3 نیاسین3.5 میلی گرم
کلسیم234 میلی گرمویتامین B60.024 میلی گرم
منگنز2.29 میلی گرمویتامین B9 – اسیدفولیک50 میکروگرم
فسفر475میلی گرم

آب و هوای مورد نیاز

درخت بادام در شرایط آب و هوایی مدیترانه‌ای و در مناطقی که بارندگی سالیان آن از 300 تا 500 میلی‌لیتر باشد مناسب برای کشت می‌باشد. این درخت با خشکی و سرمای زیاد زمستان مقاوم است.

اهمیت انتخاب مکان مناسب برای کاشت نهال بادام

انتخاب مکان مناسب برای کاشت نهال بادام، یکی از مهم‌ترین عوامل در مراقبت و پرورش درختان بادام موفق است. مکان کاشت می‌تواند تفاوت بین یک درخت سالم و پر محصول و یک درخت بیمار و کم‌بازده را ایجاد کند. درختان بادام به مکان‌های آفتابی و گرم نیاز دارند. هنگام انتخاب مکان، به دنبال منطقه‌ای باز باشید که در طول روز نور خورشید کافی دریافت کند. همچنین، توجه داشته باشید که درختان بادام به خوبی در مناطق مرطوب رشد نمی‌کنند، بنابراین انتخاب مکانی با زهکشی خوب ضروری است. خاک مناسب نیز برای رشد درختان بادام حیاتی است. این درختان به خاک غنی و زهکشی شده نیاز دارند که بتواند مواد مغذی کافی را فراهم کند. خاک باید کمی اسیدی باشد و pH ایده‌آل بین 6.0 تا 7.5 باشد. همچنین، اضافه کردن کمپوست یا کود آلی به خاک قبل از کاشت نهال بادام می‌تواند به بهبود کیفیت خاک و تأمین مواد مغذی ضروری کمک کند. فاصله‌گذاری مناسب نیز هنگام کاشت نهال بادام باید در نظر گرفته شود. درختان بادام به فضای کافی برای رشد نیاز دارند، بنابراین آنها را در فاصله حداقل 6 تا 8 متر از یکدیگر بکارید. همچنین، در نظر داشته باشید که درختان بادام می‌توانند تا ارتفاع 10 متر رشد کنند، بنابراین مطمئن شوید که مکان انتخاب شده فضای کافی برای رشد عمودی درختان دارد. در نهایت، هنگام انتخاب مکان، شرایط آب و هوایی منطقه خود را در نظر بگیرید. درختان بادام در مناطق معتدل تا گرم بهترین رشد را دارند. آنها به سرما مقاوم هستند، اما دمای بسیار پایین می‌تواند به گل‌ها و جوانه‌های آنها آسیب برساند. بنابراین، اگر در منطقه‌ای با دمای بسیار پایین زندگی می‌کنید، مکان‌هایی را در نظر بگیرید که در برابر سرما محافظت شوند، مانند دیوارها یا سایر درختان.

 

خاک مورد نیاز

از دیگر فاکتورهایی که بایستی به هنگام احداث باغ مورد توجه قرار بگیرد، خاک است. این درخت در خاک‌های سنگین رسی و مرطوب اصلا رشد خوبی ندارد و بهترین بستر برای آن خاک سبک شنی رسی است. از این رو به افرادی که قصد راه اندازی باغ بادام را دارند توصیه می‌کنیم قبل از احداث حتما خاک آن منطقه را مورد آزمایش و بررسی قرار دهند.

ازدیاد بادام

برای تکثیر بادام روش‌های مختلفی از جمله ازدیاد و تکثیر به روش بذری و پیوندی وجود دارد.

برای تکثیر درخت بادام به روش بذری، باید ابتدا بذرهای سالم و رسیده را از درخت بادام جمع کنید و سپس آنها را در خاک مناسب و مرطوب بکارید. بعد از کاشت بذر، ظرف کشت که بذرها در آن قرار دارند را در محیطی با دمای ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد قرار بدهید و از مرطوب بودن خاک اطمینان حاصل نمایید. با گذشت زمان گیاهچه‌های بادام شروع به رشد کرده و می‌توانید آنها را به گلدان‌های جداگانه انتقال دهید.

برای تکثیر درخت بادام به روش پیوندی که اخیراً مورد استقبال بسیاری از باغداران قرار گرفته تمام صفات اصلی نهال و رقم بادام به نهال نهایی منتقل می‌شود. در این روش معمولاً از پیوند اسکنه برای درختان مسن استفاده می‌کنند و کمتر از پیوند شاخه‌ای استفاده می‌شود. کاربرد پیوند لوله‌ای نیز محدود است.

آبیاری

درخت بادام به دلیل داشتن ریشه های قوی به آبیاری کمی احتیاج دارد و در موقع گلدهی از آبیاری بیش از حد بایستی خودداری شود تا از ریزش گل و میوه کاسته شود. بنابراین نیاز آبی درخت بادام به روش آبیاری قطره ای 4-5 هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال و در آبیاری سنتی بر حسب منطقه و رقم 6-8 هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال می باشد.

شرایط مساعد پرورش بادام

شاخصواحدمناسبقابل تحملنامناسب
اقلیمشدت تابش
عرض جغرافیاییدرجه30-50
ارتفاع از سطح دریامتر1000-2200700-2500700
نیاز سرمایی

(بین صفر تا 7 درجه)

ساعت300-500100-500100
دمای محیط در فصل خوابدرجه سانتی گراد10-4.40-15.525->
دمای محیط در فصل رشددرجه سانتی گراد18-3210-15

و45-38

45<
دمای در زمان شکوفاییدرجه سانتی گراد18.3-26.615.5-1815.5>
رشد گردهدرجه سانتی گراد15.6-25.64.4-15.64.4>

32.2<

جمع دماهای بیش از صفر درجهDegree Days30002000-40002000>

شدت تابشلوکس420004000-4400040000>
رطوبت محیط در فصل رشددرصد30-4030-60بیش از 60
رطوبت محیط در زمان گرده افشانیدرصد45-5555-60

و

20-30

بیش از 65
نوع خاکلومی عمیقشنی-رسیسنگلاخی
شوری خاکds/m4>4-88<
نیاز آبیمتر مکعب در هکتار در سال80006000-80006000>
شوری آبds/m2>2-42<
فاصله درختانمتر6*54*3

 

روش‌های استاندارد آبیاری درختان بادام چگونه است؟

آبیاری درختان بادام به صورت سطحی و قطره ای انجام میشود.

ابیاری باغ بادام به روش قطره ای

بهترین روش آبیاری استفاده از روش آبیاری تحت فشار قطره ای است. چراکه مقدار آب مورد نیاز در این روش نسبت به آبیاری سطحی کمتر است. در باغ‌های بزرگ بهتر است از سیستم آبیاری قطره ای استفاده کنید. در این سیستم همچنین میتوانید کوددهی کارآمدتری از طریق سیستم تزریق نیز داشته باشید.

 

 

آبیاری باغ بادام به روش سطحی

ابیاری سطحی نیز به 2 صورت غرقابی و تشتکی انجام میشود. استفاده از روش تشتکی اغلب متداول تر است. چراکه هدر رفت آب در این روش به نسبت کاهش میابد. همچنین آب به تنه درخت برخورد نمیکند.

نیاز آبیاری درختان بادام در روش آبیاری قطره ای بین 4 الی 5 هزار متر مکعب در سال است. در روش آبیاری سنتی نیز بین 6 تا 8 هزار متر مکعب آب در سال نیاز داریم.

فواصل زمانی آبیاری درخت بادام براساس سن درخت چگونه است؟

در مناطق خشک برای رشد بهتر بادام‌های کاشته شده تا سن 5 سالگی بهتر است بسته به نوع بافت خاک و رقم؛ هر 6 الی 12 روز یکبار در فصل رشد درختان بادام خود را آبیاری نمایید. در سن 5 سالگی به بعد نیز باید دوره آبیاری هر 9 الی 18 روز یکبار انجام شود.

به بیان دقیق تر، اولین دوره آبیاری از زمان تورم جوانه‌ها آغاز میشود. در زمان گلدهی درختان آبیاری انجام نمیشود. زیرا باعث ریزش گلها و کاهش محصول دهی خواهد شد. بعد از گلدهی درختان تا اواخر خرداد ماه در فواصل 9 الی 14 روز یکبار درختان را آبیاری کنید.

با شروع ماه مرداد فواصل زمانی آبیاری به همین صورت میباشد اما باید حجم آبیاری را کاهش دهید.

پس از برداشت محصول نیز آبیاری منظم درختان به افزایش باردهی در سال بعد موثر است. در غیر اینصورت تعداد شکوفه و میوه در سال آینده کاهش میابد. آبیاری درختان تا ماه آبان ادامه میابد. اما حجم آبیاری باید کمتر و کمتر شود. در فصل زمستان درختان بادام نیازی به آبیاری ندارند.

نکته مهم در آبیاری درختان در مناطق خشک

در این مناطق عدم آبیاری (آبیاری نکردن درختان) بهتر از آبیاری فقط یکبار است. چون عدم آبیاری باعث افزایش مقاومت درختان در برابر تنش‌ها خواهد شد. اما یکبار آبیاری از این مورد جلوگیری میکند. و درخت در برابر شرایط محیطی ضعیف خواهد شد.

 

عناصر غذایی مورد نیاز بادام

  •   ازت

مدیریت صحیح مصرف کودهای ازته یکی از عواملی است که می تواند در افزایش کمیت و بهبود کیفی میوه بادام نقش موثری داشته باشد.

علائم کمبود این عنصر به صورت رنگ پریدگی و کاهش رشد شاخه ها در اوایل فصل رشد بروز کرده و نهایتا در پاییز برگ ها بزودی پیر و زرد شده و زودتر از معمول می­ ریزند.

ازت از جمله عناصری است که در مراحل اولیه رشد میوه بادام نقش به سزایی دارد زیرا در این مرحله حجم پوسته بادام در دو ماه اول رشد به حداکثر مقدار خود می رسد که این عامل مهمی در تولید میوه در بادام است.

با توجه به شنی بودن اکثر خاک های زیر کشت بادام، توصیه می شود کود ازته به صورت تقسیط مصرف شود همچنین با توجه به آهکی بودن خاک های کشور حتی الامکان از کودهای اسیدی مثل سولفات آمونیوم و یا نیترات آمونیوم استفاده شود چون با مصرف این کودها در دراز مدت مقدار اسیدیته خاک ها کم شده و حلالیت عناصر ریزمغذی مثل آهن، روی، منگنز، مس و بور افزایش می یابد.

مصرف کود ازته باید به صورت تقسیط در سه نوبت مصرف گردد.

نوبت اول 25 درصد کل ازت، 15-20 روز قبل از گلدهی

نوبت دوم 50 درصد کل ازت، هنگام فندقه شدن میوه، حدود سه هفته بعد از ریزش گلبرگ­ ها

نوبت سوم بقیه کود ازته، 20 روز قبل از برداشت

فسفر

یکی از دلایل مصرف محصولات آجیلی، بالا بودن میزان فسفر در این مواد خوراکی است. با توجه به مصرف زیاد کودهای فسفره و عدم تحرک این عنصر علائم کمبود فسفر به ندرت در درختان بادام دیده می شود ولی در خاک های فقیر ممکن است علائم کمبود فسفر خود را به صورت کاهش رشد در اندازه برگ و همچنین در طول شاخه نشان دهند.

 

 

پتاسیم

پتاسیم یکی از عناصری است که نقش به سزایی در افزایش کمی و کیفی محصولات کشاورزی دارد. علائم کمبود پتاسیم در بادام از اواسط تابستان شروع شده و برگ ها رنگ پریده می­ شوند و اندازه برگ و رشد شاخه ها کاهش می­ یابد. در کمبود شدید نوک و حاشیه برگ­ ها نکروزه شده و نوک برگ به طرف بالا خم می ­شود. از آنجایی که باغداران هر ساله قسمتی از محصولات خود را در اثر سرمای زمستانه از دست می دهند، در اینجا باید به نقش پتاسیم در افزایش مقاومت گیاهان نسبت به سرمازدگی اشاره کرد. بنابراین مصرف کودهای پتاسیمی برای افزایش عملکرد و کاهش خسارت سرمازدگی ضروری می باشد.

کلسیم

با توجه به آهکی بودن اکثر خاک های کشور، کمبود عنصر کلسیم در خاک های آهکی کمتر اتفاق می­افتد و این عنصر به مقدار زیاد توسط درختان بادام جذب می­ شود. از طرفی چون تحرک عنصر کلسیم در خاک ها کم بوده محلول پاشی با کلرور کلسیم یا کلات کلسیم یا نیترات کلسیم در درختان بادام مفید می­ باشد.

روی و بور

از میان عناصر ریزمغذی، دو عنصر روی و بر در تشکیل و توسعه میوه در بادام نقش به سزایی دارند. به دلیل نقش ویژه دو عنصر روی و بور در فرایند گرده افشانی، جوانه زدن دانه گرده و تشکیل میوه در محصولات باغی نظیر بادام، محلول پاشی با عناصر ریزمغذی محتوی اوره -اسیدبوریک – سولفات روی (فروت ست) در پاییز بعد از برداشت محصول و قبل از ریزش برگ ها و در بهار هنگام تورم جوانه ها بسیار مفید می ­باشد. با محلول پاشی فروت ست طول عمر تخمک افزایش یافته، گرده افشانی موثر طولانی شده و درصد تشکیل میوه افزایش می­ یابد.

از آنجایی که روی یکی از عناصر حیاتی در تشکیل اکسین ­ها می­ باشد بنابراین استفاده از عنصر روی در فصل پاییز و بهار در جلوگیری از ریزش میوه نقش مهمی دارد.

محلول پاشی پاییزه فروت ست موثرتر از محلول پاشی بهاره است، زیرا بعد از برداشت محصول جوانه ها و بافت های ذخیره ای به عنوان یک مقصد sink قوی عمل کرده و مواد غذایی که از طریق محلول پاشی در اختیار اندام های گیاهی قرار داده می ­شود، به راحتی در سال بعد به بافت های زایشی منتقل می ­شود.

از طرفی با توجه به اینکه زمان تمایز جوانه ها در بادام در اوایل تا اواسط شهریور شروع شده و این تمایز و تبدیل شدن یک مرتبه صورت نمی گیرد و در طول پاییز ادامه دارد، محلول پاشی با فروت ست می­تواند در تامین مواد غذایی برای جوانه­ ها نقش به سزایی داشته و از این جهت در تکامل جوانه­ ها موثر باشد.

با این حال محلول پاشی پاییزه در تشکیل میوه و محلول پاشی بهاره در رشد کیسه جنینی میوه بسیار مهم می­ باشند.

کمبود بور در درختان بادام منجر به ریزش برگ ها در شاخه­ های انتهایی و مرگ این شاخه ­ها می­ شود و علائم کمبود روی در درختان بادام در ابتدا به صورت تاخیر در بازشدن جوانه های گل و جوانه های رویشی درخت و یا شاخه ظاهر شده که حتی ممکن است باز شدن جوانه ­ها تا یک ماه نیز به تاخیر بیفتد. کاهش سطح برگ، وجود مناطق زرد کم رنگ در طول حاشیه و نوک برگ و موجدار شدن حاشیه برگ ها از دیگر علائم کمبود روی در درختان بادام می باشند.

 

آهن

بادام از جمله درختانی است که نسبت به کمبود آهن مقاوم بوده و علائم کمبود این عنصر به ندرت دیده می­ شود. کمبود آهن در بادام در ابتدای فصل رشد به صورت رنگ پریدگی برگ ظهور کرده و تمامی برگ به طور یکنواخت زرد می شود. در کمبود شدید برگ های رنگ پریده ممکن است نکروز شوند و سپس ریزش کنند.

مس

سم پاشی درختان بادام با سموم حاوی مس، کمبود این عنصر را تا حدودی رفع می کند. علائم کمبود این عنصر در اوایل تا اواسط تابستان ظاهر می شود. در این حالت برگ های انتهایی شاخه­ هایی که در فصل جاری رشد کرده اند رنگ پریده شده و حتی ممکن است سوخته شوند و به دنبال آن ریزش می­ نمایند و متعاقبا انتهای سرشاخه­ ها در اواسط و اواخر تابستان می میرند.

عامل ریزش گل و میوه در بادام

ریزش به فرایندی گفته می­­ شود که منجر به جداشدن اندام هایی نظیر جوانه ها، گل ها و میوه ها می شود. هر چند ریزش گل و میوه اجتناب ناپذیر است ولی با یک مدیریت صحیح در باغ می ­توان ریزش های غیرمعمول را کاهش داد.

در شرایط معمولی در بادام اگر 15 تا 35 درصد گل ها به محصول تبدیل شوند، محصول اقتصادی تولید خواهد شد.

به طور کلی ریزش گل  و میوه در بادام را می ­توان به دو گروه ریزش های قبل از لقاح و ریزش­های بعد از لقاح تقسیم کرد.

ریزش جوانه های گل قبل از متورم شدن، ریزش گل ها در زمان شگفتن و نهایتا ریزش میوه های تلقیح نشده از جمله ریزش های قبل از لقاح می باشند.

از میان ریزش های بعد از لقاح نیز دو ریزش 30 و 45 روز بعد از گلدهی دارای اهمیت خاصی هستند.

میوه های ریزشی در 30 و 45 روز بعد از گلدهی آنهایی هستند که نموشان بر اثر ناتوانی در رقابت با میوه های بزرگتر، برای مواد غذایی به تاخیر افتاده است. در این میوه ها ابتدا شکافی در شیار میوه جوان ایجاد، رنگ آن به تدریج از سبز به زرد تغییر یافته، بافت میوه نرم و چروکیده شده و سپس در اثر کوچکترین ضربه یا جنبش شاخه­ های درخت، میوه­ ها ریزش می ­کنند.

از میان عوامل موثر بر ریزش میوه های جوان بادام، تغذیه نامتعادل دارای اهمیت خاصی است. تحقیقات نشان داده است که در صورتی که در باغات تعادل تقریبی عناصر غذایی برقرار باشد و عناصر غذایی در حد مطلوب در برگ­ ها وجود داشته باشد، ریزش کمتری اتفاق می­ افتد. بنابراین نقش عناصر معدنی در ریزش میوه نباید نادیده گرفته شود و استفاده از عناصری مثل ازت، روی و بور (فروت ست) در جلوگیری از ریزش میوه های جوان بادام دارای اهمیت خاصی هستند و یک راهکار اساسی برای افزایش عملکرد و بهبود کیفی میوه بادام است.

 

برداشت

برداشت میوه در درختان بادام در دو زمان انجام می گیرد، اولین زمان برداشت به صورت سبز (چغاله) است که معمولا در ماه های فروردین و اردیبهشت، انجام می­ شود و مرحله دوم، برداشت میوه خشک می­ باشد. برداشت میوه های خشک از اواسط تیرماه تا اواسط شهریور ماه بسته به شرایط اقلیمی و رقم انجام می­ شود.

زمان رسیدن میوه های خشک بادام وقتی است که بادام روی درخت به اصطلاح خندان شود و غلاف سبز بیرونی شکافته شود و پوست خشبی میانی آشکار گردد.

عملیات برداشت به صورت دستی با ضربه زدن چوب به درخت یا توسط شیکر صورت می­گیرد.

پس از برداشت محصول بایستی عملیات پوست گیری انجام گیرد و به منظور سهولت در این کار لازم است درختان 8 تا 10 روز قبل از برداشت آبیاری شوند.

آفات و بیماری ها

آفات

زنبور مغز خوار بادام – سوسک شاخک بلند رزاسه – سرشاخه خوار بادام – شپشک نخودی بادام – چوبخوار درختان میوه – سوسک طوقه خوار

بیماری

لکه آجری بادام – بیماری لکه غربالی – سفیدک پودری بادام – شانکر باکتریایی- سوختگی برگی بادام – پوسیدگی ریشه و طوقه – آنتراکنوز بادام – بیماری سوختگی برگ – گال طوقه – بیماری بلایت برگی – بیماری زنگ

در بین آفات و بیماری های درخت بادام بالاترین درصد خسارت مربوط به حشرات می باشد
حشرات از مهمترین عوامل زیان آور محصولات کشاورزی محسوب می گردند که از زمان کاشت تا برداشت و به دنبال آن در انبار خسارت ایجاد میکنند.
درخت بادام

انواع آفات تهدید کننده

1.    زنبور مغز خوار بادام
2.    آفت شته سبز درختان بادام
3.    آفت شته آردی درختان بادام
4.    آفت شته سبز هلو در درختان بادام
5.    آفت شته خالدار هلو در درختان بادام
6.    آفت سیردار سفید آسیایی درختان بادام
7.    آفت شپشک نخودی درختان بادام
8.    پوست خوار مدیترانه ای درختان میوه
9.    آفت سوسک پوستخوار درختان بادام
10.    سوسک شاخک بلند رزاسه درختان بادام
11.    کرم سفید ریشه درختان بادام
12.    آفت پروانه پوستخوار درختان میوه

توضیح برخی آفات

زنبور مغز خوار بادام

در اثر تغذیه این آفت مقداری از میوه ها می ریزد ; مقداری از میوه ها نیز که در مراحل بعدی آلوده می شوند روی درخت خشک شده و حتی پس از برداشت محصول همچنان روی درخت باقی می ماند . زنبور مغز خوار بادام در تمام مناطق بادام کاری کشور انتشار دارد ولی در استان های آذربایجان شرقی، چهار محال بختیاری و اصفهان انتشار آن بیشتر از سایر نقاط می باشد. این زنبور علاوه بر بادام، زردآلو و آلو را نیز مورد حمله قرار می دهد.
زنبور مغزخوار

آفت شته سبز درختان بادام

این شته با تغذیه از پشت برگ و شاخه های جوان باعث پیچیدگی برگ بادام می گردد.
شته سبز

آفت شته آردی درختان بادام

این برگ ها در سطح بالایی دارای لکه های خشکیده (نکروزه سیاهرنگ) با هاله زرد رنگ می باشند.
شته آردی

آفت شته سبز هلو در درختان بادام

عواقب تغذیه شته ها برگ های جوان شیره گیاهی خود را از دست داده نهایتا درختان بادام از رشد جا مانده و با توجه به این که طول دوره زندگی این شته کوتاه و تولید مثل آن زیاد است خسارت قابل توجهی به درختان وارد می شود. این شته باعث انتشار بیماری های ویروسی نیز می شود.

آفت شته خالدار هلو در درختان بادام

این شته به صورت گروهی دیده می شود و با تغذیه از شیره گیاهی باعث جلب آفات از جمله حشرات پوست خوار و چوب خوار به سمت درختان ضعیف می گردد.

آفت سپردار سفید  درختان بادام

سپردار سفید روی سر شاخه های فرعی و نهایتا زیر برگ ها و میوه در اطراف جوانه ها به صورت متراکم خسارت می زنند. تراکم شدید این آفت ریزش گل برگ و میوه و خشکیدن سرشاخه را به همراه دارد و میوه های آلوده شکل غیر طبیعی پیدا می کند.

آفت شپشک نخودی درختان بادام

این آفت با مکیدن شیره نباتی باعث ضعف درختان شده و بر خلاف سایر شپشک ها به میوه خسارت نمی زند بلکه خسارت آن به برگ ها و شاخه ها می باشد. با ترشح عسلک باعث تجمع گرد و خاک در سطح تنه، سرشاخه، برگ ها می گردد و در نتیجه باعث کم شدن فعالیت های فیزیولوژیک درخت به خصوص تنفس می گردد.
نخودی

آفت سوسک پوستخوار درختان بادام

این آفت درختان بادامی را که به نوعی ضعیف شده اند مورد حمله قرار می دهند. چوب خوار بوده از ناحیه زیر پوست درختان بادام تغذیه می نماید. 

بیولوژی:

زنبور مغز خوار بادام زمستان را به صورت لارو کامل در داخل میوه های خشک شده روی درختان بادام و یا روی سطح زمین می گذرانند و قبل از این که شکوفه های بادام باز شوند تبدیل به شفیره می شود و همزمان با ریختن گلبرگ ها حشرات کامل ظاهر می شوند.در این موقع میوه بادام به صورت چغاله بوده و دارای پوست سبز و نرم می باشد. زنبورهای نر و ماده بعد تغذیه از شبنم و مایعات دیگر، جفت گیری می نماید سپس حشره ماده تخم های خود را که تعداد آن 150 عدد است در داخل میوه  بادام قرار می دهد.لاروهای جوان پس از خروج از تخم با حفر تونلی خود را به مغز می رساند و از مغزهای در حال رشد شروع به تغذیه می کنند.این حشره در سال یک نسل دارد ولی گاهی لاروهای کامل می توانند تا دو سال در داخل میوه های آلوده باقی بمانند. 

راه های مبارزه

جمع آوری و مدفون کردن بادام های آلوده از روی درخت و سطح زمین 
کشت ارقام مقاوم و حذف ارقام حساس در مناطق با آلودگی بالا

شته ی سبز بادام

حشرات ماده زنده زا بالدار که رنگ شکم آن سیز و سر و سینه سیاه است طول آن به 1.8میلی متر می رسد. دم آن کوتاه و کورتیکول به رنگ قهوه ای تیره است . چشم های شته قرمز رنگ و تخم ها سیاه است.

مناطق انتشار شته ی بادام

شته سبز بادام در تمام مناطق کشور انتشار دارد.  علاوه بر بادام، زردآلو، هلو، گلابی و گوجه وحشی نیز درگیر این شته میشوند.

راه های جلوگیری

بلافاصله بعد از ریختن گلبرگ ها که در این موقع هنوز اغلب برگ ها پیچیده نشده اند با استفاده از سم مالاتیون 60% به نسبت دو در هزار درختان باید سمپاشی شوند. اگر سمپاشی درختان دیر انجام شود و پیچیدگی در برگ ها ایجاد شده باشد باید از سموم نفوذی مانند دیازینون استفاده شود .
 

فواید بادام

پایین آورنده کلسترول بد LDL و کاهش دهنده بیماری های قلبی

کاهش دهنده قند خون و بیماری دیابت

کمک به کاهش وزن

جلوگیری از سرطان

منبع انرژی

تقویت عملکرد ریه

استحکام استخوان

حاوی آنتی اکسیدان

 

هرس

هرس شکل بادام معمولاً جامی است در رقم‌هایی که شاخه‌ها تمایل به رشد افقی دارند، درخت را پابلند می‌گیرند و آن را از 120 سانتی‌متری قطع می‌کنند ولی در رقم‌هایی که شاخه‌ها رشد عمودی دارند طول تنه را 60 تا 100 سانتی‌متر می‌گیرند. در سال دوم، بالاترین جوانه روییده از پایین محل قطع را به عنوان جایگزین تنه اصلی انتخاب کرده و آن را بالاتر از بقیه شاخه‌ها هرس می‌کنند. طول این شاخه‌ها را حدود 30 سانتی‌متر می‌گیرند و بقیه شاخه‌ها را سربرداری می‌کنند. در سال چهارم اسکلت درخت تشکیل‌ می‌شود و دیگر سربرداری انجام نمی‌گیرد.
زمان انجام هرس، زمستان و در هنگام خواب درخت است.

هرس سالیانه: درخت بادام چندان نیاز به هرس سالیانه ندارد و هر 2 تا 3 سال یکبار شاخه‌های خشک و نابجا و آفت‌زده قطع می‌شوند. البته پاجوش‌ها هر ساله حذف می‌شوند.

برداشت

برداشت بادام زمانی انجام می‌گیرد که پوشش سبز میوه تغییر رنگ داده باشد. در بیش‌تر بادام‌ها، پس از رسیدن بادام و تغییر رنگ پوست بیرونی به آسانی از میوه جدا می‌شود ولی در بعضی قسمت‌های دیگر باید پس از برداشت بادام، پوست را از روی آن کند. اصولاً برحسب رقم و شرایط محیط از مرداد تا اواخر شهریورماه برداشت صورت می‌گیرد.
بادام‌های کنده شده از درخت را پس از جدا کردن پوست در سایه یا آفتاب پهن می‌کنند تا کاملاً خشک شوند و سپس به انبار می‌برند و کیسه‌گیری می‌کنند.

تنش های زیستی و غیر زیستی در باغات بادام

مخاطرات طبیعی که هر ساله به باغات بادام خسارت وارد می­ آورند عبارتند از:

خشکسالی، سرمازدگی، سیل، تگرگ، طوفان، برف، یخبندان،آتش سوزی، ریزگردها و آفات و بیماری ها

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *