همه چیز درباره کاشت پشن فروت

تولید و پرورش پشن‌فروت

پشن فروت یک گیاه بالارونده است با رشدی سریع و قوی. دارای برگهای بزرگ سه قسمتی که خودشون رو به دور هر چیزی که بتوانند نگه دارند می پیچند. گل های بسیار جذابی دارد. بسته به نوع واریته میوه آن زرد یا بنفش، گرد و قطر آن حدود 5 تا 8 سانتی متر است، پوست صاف و ضخیمی دارد و حاوی پالپ های شیرین و معطر، آبمیوه و بذر است.در این مقاله ضمن معرفی میوه پشن فروت به نحوه کاشت پشن فروت نیز اشاره خواهیم کرد.

پشن‌فروت درختچه‌ای از خانواده گل ساعتی می‌باشد. به شکل تجاری در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری کشت می‌شود. میوه آن شیرین و پر بذر بوده و در سطح وسیعی از کشورهای آمریکای جنوبی و مرکزی، کارائیب، آسیای جنوبی، ویتنام، فلسطین اشغالی، استرالیا، کره جنوبی و هاوایی کشت و کار می‌شود.

میوه آن از نوع سته، گرد تا تخم‌مرغی، رنگ آن از زرد تا بنفشه تیره در مرحله رسیدن می‌باشد. پوست آن دارای حالت چرمی است. محتویات داخلی آن آب‌دار و دارای تعداد زیادی بذر می‌باشد. میوه آن به دو شکل تازه‌خوری و در صنایع تبدیلی کاربرد فراوان دارد. عصاره آن به عنوان طعم‌دهنده در سایر آب میوه‌ها اضافه می‌شود.

واریته های پشن فروت:

در کاشت (تجاری)پشن فروت باید در نظر داشت که شامل دو واریته اصلی است:

Passiflora edulis: میوه آن بنفش رنگ است

passiflora edulis f. flavicarpa : tropical passionfruit نیز نامیده می شود که میوه آن زرد رنگ است.

پشن فروت بنفش بومی برزیل بوده و منشا پشن فروت زرد مشخص نیست. پشن فروت زرد مقداری بزرگ تر و اسیدی تر است و پشن فروت بنفش شیرین تر است.در کاشت پشن فروت ،تولید کننده های تجاری در شرایط اقلیمی سردتر از هیبرید واریته های زرد و بنفش استفاده میکنند. در واقع این روشی است برای تولید گیاهان مقاوم تر به این شرایط (هیبرید ها نام های متفاوتی چون SuperSweet, Lacey, Purple, Gold دارند).

منشأ پیدایش و پراکنش

واریته ارغوانی بومی مناطق جنوب برزیل، پاراگوئه و شمال آرژانتین است. واریته زرد را عده‌ای، بومی آمازون می‌دانند. عده‌ای نیز اعتقاد دارند که هیبریدی طبیعی از دو گونه Passiflora. Ligularis و Passiflora. Edulis است.

این میوه در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری قابل کشت است و به طور تجاری در استرالیا، هاوایی، آفریقای جنوبی و برزیل کشت می‌شود.

گیاه‌شناسی

میوه این گیاه از راسته Malpighiales، تیره گل ساعتیان (Passifloraceae)، جنس Passiflora و گونه‌های edulis و quadrangularis است. نام عمومی آن در انگلیسی Passion fruit و دارای واریته‌های متفاوتی است که ارقام خوراکی آن عبارتند از:

واریته ارغوانی با نام علمی Passiflora edulis Sims

واریته زرد با نام علمی Passiflora edulis f. flavicarpa Deg

واریته میوه درشت با نام علمی Passiflora quadrangularis L.(giant granadilla)

پشن‌فروت نیز مانند انگور دارای بوته‌ای چند ساله (5 تا 7 و به ندرت 10 ساله)، پر رشد، قوی، پیچک‌دار و رونده به ارتفاع 6/5-5 متر می‌باشد. گیاهی آفتاب‌دوست است و هنگام کشت نیاز به قیم، داربست و آلاچیق دارد. هر دو نوع ارغوانی و زرد دارای برگ‌هایی به قطر 18-10 سانتی‌متر با سه بریدگی و با حاشیه مضرس هستند ولی در نوع میوه درشت، برگ‌ها تخم مرغی شکل و کشیده با طول 20-10 سانتی‌متر است. برش عرضی ساقه چهارگوش است، ساقه‌های جوان و پیچک‌ها به خصوص در نوع زرد رنگ صورتی و گاهی ارغوانی ظاهر می‌شوند.

شرایط اقلیمی

واریته ارغوانی این میوه، نیمه‌گرمسیری بوده و در مناطقی که دچار یخ‌زدگی نمی‌شوند، کشت می‌گردد. برخی از ارقام آن تا 6 درجه زیر صفر را تحمل می‌کنند. در دماهای پایین با وجود صدمات جدی به اندام‌های هوایی، ریشه‌ها، زنده مانده و قادر به تولید پاجوش خواهند بود.

واریته زرد، گرمسیری بوده و به سرما حساس‌تر است. همه ارقام این میوه به دلیل داشتن برگ‌های بزرگ و رونده بودن بایستی در مقابل وزش بادهای تند حفظ شوند. در مناطقی که میزان بارندگی سالیانه بیش از 900 میلی‌متر (به شرط پراکنش مناسب بارندگی در طول سال) باشد، امکان کشت دیم آن وجود دارد. این گیاه در شرایط دمایی 18 تا 25 درجه سانتی‌گراد دارای رشد مطلوبی است. این گیاه در ارتفاع 1200 تا 1800 متر بالاتر از سطح دریا، کشت می‌گردد.

گل‌ها

گل‌های نوع ارغوانی قدری کوچک‌تر (4/5 سانتی‌متر) از گل‌های نوع زرد (6 سانتی‌متر) و به رنگ سفید با مرکزیت آبی لاجوردی می‌باشند.

گل‌های رغم Giant کمی متفاوت هستند به طوری که گلبرگ‌های آن در سطح داخلی به رنگ قرمز مایل به قهوه‌ای هستند. گل‌ها در پشن‌فروت انفرادی و معطر و در کنار جوانه‌های رشد فصل جاری ظاهر می‌شوند. سه عدد براکته به رنگ سبز و درشت، 5 عدد کاسبرگ به رنگ سبز کم‌رنگ 5 عدد گلبرگ به رنگ سفید با مرکز آبی رنگ و پنج پرچم با بساک‌های بزرگ و یک تخمدان با کلاله سه شاخه شبیه عقربه‌های ساعت دارد.

نوع ارغوانی پشن‌فروت، خودگشن ولی نوع زرد، خود عقیم می‌باشد و نیازمند پایه‌های گرده‌افشان است. گل‌ها در شرایط مرطوب بهتر تلقیح می‌شوند، به دلیل سنگینی و چسبنده بودن گرده‌ها، گرده‌افشانی توسط حشراتی مانند زنبور خراط صورت می‌گیرد و باد در گرده‌افشانی آن نقشی ندارد. یکی از دلایل عدم وجود و گسترش نوع زرد پشن‌فروت در ایران را می توان به نبود ارقام گرده دهنده مناسب نسبت داد.

انواع میوه پشن‌فروت

واریته میوه ارغوانی

این نوع میوه‌هایی به رنگ ارغوانی تیره متمایل به سیاه، خوشبو و معطر، گرد و تخم مرغی شکل به طول 5 سانتی‌متر و به وزن 45-30 گرم تولید می‌کند. اولین بار توسط پاتریک ورلی در ایالت ماساچوست به صورت کشت گلدانی توسعه داده شد. میوه دارای مزه و طعم بسیار خوب و عالی، گیاه قوی و دارای شاخه‌های متراکم و فشرده، گل‌ها خودگشن، شاخ و برگ زیبا و عالی برای فضاهای سرپوشیده خیلی بزرگ، بسیار پر میوه، مزه میوه شیرین متمایل به ترش است. از صفات خیلی خوب این رقم اندازه متوسط میوه است. برای عصاره‌گیری و تازه‌خوری مناسب است.

واریته میوه زرد

رنگ میوه زرد پر رنگ با میانگین طول 6 سانتی‌متر و وزن 75 گرم و در نوع میوه درشت (giant granadilla) میوه‌هایی به شکل گرد بیضوی به طول 20-10 سانتی‌متر و وزن 450 گرم تولید می‌کنند.

بذرها با تعداد 250 عدد در هر میوه و به رنگ سیاه که پوشیده از کیسه‌های آب میوه نارنجی رنگ (بخش خوراکی میوه) می‌باشند. میوه بزرگ (بزرگ‌تر از فرم‌های استاندارد)، رنگ میوه طلایی تا زرد، طعم و مزه نسبتاً تند، شاخه‌های بسیار قوی، نیازمند پایه‌های گرده‌زا، گل‌ها خوشبو و معطر، سفید با یک مرکز تیره است.

واریته میوه طلایی درشت (Golden Giant)

یک رقم دارای میوه زرد رنگ بزرگ که منشأ آن کشور استرالیا است.

 نیازهای گیاه:

در کاشت پشن فروت باید در نظر داشت که همانند همه گیاهان سریع الرشد به میزان زیادی مواد غذایی نیاز دارد همچنین نور کامل، آب و هوای گرم و محافظت از باد نیاز است. برای بالا رفتن نیاز به حصار یا هر چیز دیگری که این قابلیت را داشته باشد، می باشد. پشن فروت سیستم ریشه ای حساسی دارد به همین خاطر بایستی خاک سالم به همراه میزان زیادی مواد آلی استفاده گردد. اگر خاک ضعیف باشد باعث بیماری هایی چون پوسیدگی ریشه می گردد خاک سنگین نیز مشکلاتی را به وجود می آورد. در زمان میوه دهی به میزان زیادی آب نیاز دارد در واقع آبیاری منظم در همه زمان ها نیاز است، حالت غرقابی را نمیتواند تحمل کند در نتیجه باید منطقه کاشت دارای زهکشی مناسب باشد.

پرورش از طریق بذر:

کاشت پشن فروت از طریق بذر سخت نیست تنها کافی است بذرها تازه باشند. به دلایلی بذرهای قدیمی زمان طولانی تری برای جوانه زنی نیاز دارند بنابراین میوه مرغوب را خریداری کرده بذرها را از پالپ جدا کرده و هر چه زودتر این بذر ها را باید کاشت. 10 تا 12 روز برای جوانه زنی این بذور نیاز است. اگر بذور قدیمی خریداری گردد چند ماه برای جوانه زنی نیاز است می توان این بذور را برای جوانه زنی بهتر ابتدا در آب گرم خیس کرد.

کاشت پشن فروت:

می توان نهال ها را وقتی ارتفاع آنها در حدود 8 اینچ (20 سانتی متر) است کاشت.  این کمک می کند که در زمان استقرار ریشه از دست دادن رطوبت کاهش یابد. باید اطمینان حاصل کرد که گیاه به صورت قوی پشتیبانی می شود  زیرا سریع رشد کرده و سنگین میشود و در نتیجه برای استقراربه چیزی محکم نیاز دارد.

تغذیه و آبیاری:

Passionfruit به تامین مداوم آب و مواد مغذی نیاز دارد.

آبیاری بیش از اندازه می تواند منجر به مشکلات ریشه شود. تغذیه بیش از حد نیز مشکلاتی ایجاد می کند. نیتروژن بیش از حد (بیشتر کودهای تجارتی حاوی نیتروژن بالایی هستند) باعث ایجاد تعداد زیادی برگ سبز نرم می شود که  برای همه انواع حشرات و بیماری ها جذاب هستند، همچنین در این حالت میوه کمی تولید می شود.

میوه دهی: 

میوه دهی گیاه بستگی به چندین عامل دارد. واریته های tropical نسبت به واریته بنفش سریع تر میوه می دهد. همه گونه های آن در صورتی که در آب و هوای گرم تر رشد کنند، زودتر به بلوغ خواهند رسید. اگر کاشت در بهار صورت گیرد میوه دهی زودتر است نسبت به زمان کاشت در پاییز. در شرایط ایده آل (کاشت در اوایل بهار و در اقلیم گرم) شش ماه بعد میوه دهی صورت می گیرد. کاشت در پاییز و در اقلیم سردتر میوه دهی 12 ماهه صورت می گیرد.

زمان برداشت پشن فروت:

برای برداشت این میوه هیچ نگرانی وجود ندارد زیرا وقتی میوه رسید می افتد و افتادن روی زمین به آنها کمترین آسیبی نمی رساند و میتوانید هر زمان که خواستید آنها را جمع آوری کنید.

هرس گیاه:

هرس پشن فروت ضروری است. اگر هرس صورت نگیرد گیاه دچار مشکلات زیادی از جمله بیماریهای قارچی می گردد. در مناطق گرمسیری پس از میوه دهی می توان هرس را انجام داد و در مناطق سردتر در اوایل بهار. هر آنچه را که مرده یا ضعیف است قطع کنید، شاخه های سالم را به حدود یک سوم برسانید و حتی برخی از آنها را کاملا حذف کنید. باید اطمینان حاصل کنید که مقداری هوا می تواند درون شاخساره گردش کند و شما باید رشد جدید قوی را تحریک کنید. میوه های جدید بر روی رشد جدید حاصل می شوند.

یک گیاه پشن فروت چه مدت زندگی می کند:

از آنجایی که این گیاه به بیمای های ریشه بسیار حساس است نمی تواند عمر طولانی داشته باشد و بیشترین عمر آن 5 تا 7 سال است. تولید کننده های تجاری با گیاهانی با طول عمر 3 سال کار می کنند. اگر چه می تواند در شرایط مساعدی چون موقعیت خوب و خاک سالم عمر بسیار طولانی تری داشته باشد. البته بعد از سه سال تولید قطعاً کاهش می یابد. بایستی دقت کرد و هر زمان گیاه به مشکلی برخورد آن را جایگزین کرد.