درخت گردو و طرز نگهداری از آن

مشخصات گیاه‌شناسی

گردو یکی از مهم‌ترین میوه‌های خشک و آجیلی است که به‌طور گسترده‌ای در سراسر جهان پراکنده شده و کشت و کار می‌شود. گردو دارای درختانی بزرگ و خزان‌کننده با تاجی مدور و ارتفاعی در حدود 27 متر از گروه پهن‌برگان با برگ‌های مرکب شانه‌ا‌‌ی فرد بزرگ و بدون گوشوارک با پرزهای غده‌ای و کناره صاف است. درختان گردو یک پایه و دارای گل‌های تک‌جنسی هستند. از چوب، پوست، برگ و مغز گردو در صنایع مختلفی مثل صابون‌سازی، رنگرزی، شیرینی‌پزی، کاغذسازی، صنعت چوب و مبلمان، در چاه‌های نفت، داروسازی و روغن‌کشی استفاده می‌کنند.

مزایای مصرف مغز گردو:

مغز گردوی خوش طعم، بمب فعال امگا سه و آنتی اکسیدان می باشد. گردو، خود را همانند یک دوست قلب و مغز و دشمن سرسخت سرطان‌هایی مثل پروستات، روده، سینه و غیره معرفی کرده است. این دانه که بیشترین تشابه را به مغز انسان داراست، هم به صورت میان وعده ‌ای لذیذ میل می‌شود و هم به عنوان ماده ‌ای مغزی به انواع خوراک‌های پخته شده مثل سالاد، سوپ، پاستا و غیره اضافه می‌گردد.

یادمان باشد روغن گردو نیز سرشاز از فواید است که استفاده غذایی زیادی نیز دارد. شاید ثمره حاصل از درخت گردو، لبریز از چربی و پروتئین باشد، اما تحقیقات ثابت کرده که مصرف متعادل آن، باعث افزایش وزن شما نمی شود.

آب و هوای مورد نیاز

بهترین آب و هوا برای کاشت درخت گردو، آب و هوای مدیترانه‌ای است، یعنی مناطقی با تابستان‌های گرم و زمستان‌های معتدل، که در آن مقدار سرما و گرما بیش از حد نباشد، زیرا درخت گردو به گرما و سرمای بیش از حد حساس است.

خاک مورد نیاز

یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش عملکرد در باغ‌های گردو محدودیت‌های خاک و به‌ویژه محدودیت عمق خاک است. برای کاشت نهال و ایجاد باغ گردو لازم است خاک، عمیق باشد و حداقل 120 سانتی‌متر عمق داشته باشد. این در حالی است که میانگین عمق خاک بسیاری از باغ‌ها حداکثر 60 سانتی‌متر است. همچنین میزان بالای سنگ و سنگریزه در افق خاک نیز از عوامل بسیار مهم در ضعف ریشه درختان است. در خاک‌های مناسب، میانگین میزان سنگ و سنگریزه در افق خاک 10 درصد است، در حالی که در اکثر باغ‌های گردو این میزان به‌طور میانگین 27 درصد است.
وجود آهک زیاد در خاک نیز تأثیرات نامطلوبی بر رشد درختان گردو دارد. وجود آهک بیش از 50 درصد در خاک باعث جلوگیری از جذب عناصر غذایی توسط گیاه می‌شود. با وجود آهک زیاد خاک، حتی اگر عناصر به اندازه کافی در خاک باشند، به‌دلیل جذب ‌نشدن، کمبود آن‌ها در گیاه دیده‌ می‌شود. همچنین این اتفاق باعث بالا رفتن واکنش خاک بیش از حد استاندارد می‌شود که این موضوع کمبود عناصر غذایی را تشدید می‌کند.
پیش از احداث باغ گردو با حفر پروفیل و مطالعه عمق خاک و بررسی لایه‌های محدودکننده نفوذ ریشه، تناسب اراضی برای کاشت درختان گردو مشخص شود.

ازدیاد گردو

برای تکثیر گردو روش‌هایی از جمله روش ازدیاد جنسی (غیررویشی) و ازدیاد با استفاده از نهال‌های بذری وجود دارد.
روش ازدیاد جنسی (غیررویشی):
در گذشته، برای تکثیر گردو از بذرهای مرغوب استفاده می‌شد. این روش مزایایی همچون عدم انتقال بیماری‌های ویروسی و اقتصادی بودن داشت. اما این روش دارای معایبی نظیر هتروزیگوت بودن درختان گردو است که می‌تواند باعث تفرقه زیادی در ویژگی‌های رویشی و زایشی نتاج گردد.

ازدیاد با استفاده از نهال‌های بذری:
امروزه، به دلیل مشکلات مربوط به هتروزیگوتی و طولانی بودن دوره نونهالی دانهال‌های گردو (10-8 سال)، استفاده از بذور برای تکثیر ارقام به کار نمی‌رود. بلکه دانهال‌های بذری گردو فقط به عنوان پایه برای انجام پیوند مورد استفاده قرار می‌گیرند.
برای تکثیر رویشی گردو، از روش‌های مختلفی همچون خوابانیدن، قلمه، نامیزیدن، کشت بافت و پیوند استفاده می‌شود.

آبیاری

با وجود اطلاع‌رسانی‌های زیادی که درباره مزایای آبیاری قطره‌ای و ضررهای آبیاری غرقابی در سال‌های اخیر انجام شده است، هنوز در بیشتر باغ‌های استان شاهد آبیاری غرقابی هستیم. از سوی دیگر متأسفانه تماس آب آبیاری با تنه درختان می‌تواند به بیماری‌هایی همچون پوسیدگی ریشه و طوقه درختان گردو منجر شود.
آبیاری درخت گردو، بسته به میزان بارندگی سال گذشته و میزان گرمای هوا از اواسط اردیبهشت تا حداکثر اوایل خرداد باید آغاز شود و آبیاری باید به‌صورت هفته‌ای یک بار تا زمان برداشت ادامه یابد. سیستم آبیاری مناسب برای درختان گردو سیستم آبیاری قطره‌ای است.
اهمیت آبیاری منظم در مرحله تولید و رشد مغز دوچندان است. از آنجا که مرحله تولید و رشد مغز گردو هم‌ زمان با گرم‌ترین ماه‌های سال تیر و مرداد است، کم‌ آبی به همراه گرمای هوا به‌سرعت تأثیر خود را نشان می‌دهد و باعث سیاه‌شدن مغز گردو می‌شود. به همین دلیل آبیاری هفتگی درختان گردو به‌خصوص در یک‌ ماه منتهی به برداشت محصول از اهمیت زیادی برخوردار است.

برنامه کود دهی گردو

کرم خراط یکی از خسارت­زا ترین آفات در گردو بوده که آسیب فراوانی به درخت و محصول می زند و از مشکلات عمده ای است که باغداران با آن مواجه هستند. برای آن که محصولی با کیفیت و سالم داشته باشید قطعا نیاز به مراقبت تغذیه و برنامه کود دهی گردو دارید.با این حال رعایت نکات تغذیه ای درختان گردو مانند چالکود کردن در اواخر زمستان و تقویت گیاه به کاهش بسیار خسارت کمک می کند.پس برای آن که محصولی با کیفیت و سالم داشته باشید قطعا نیاز به مراقبت تغذیه و برنامه کود دهی گردو دارید.در ادامه برنامه  کود دهی گردو توسط تیم تحقیق و توسعه بنیفر شاپ آماده و تقدیم شما می شود.

نکات کلیدی و مهم در برنامه غذایی و برنامه کود دهی گردو

مقدار 3 – 2 کیلوگرم در هکتار برای مصرف در سیستم آبیاری قطره ای و بارانی توصیه می شود.

در صورت نیاز به اختلاط با کود های دیگر یا سموم با کارشناسان کشاورزی مشورت نمایید.

در خاک های قلیایی و شور توصیه می شود مصرف کود های گوگردی و کود های هیومیک اسید تکرار گردد.

در صورت شور بودن خاک از ترکیب ضد شوری دی سالین استفاده شود.

جهت حلالیت بهتر کود و یا سموم پودری ابتدا آن را در یک گالن به تدریج ریخته و کامل حل نموده و سپس به تانکر مرکزی انتقال داده می شود.

جهت اختلال چند کود و یا سم و یا ابتدا در مقادیر کوچک تست و بعد مصرف نمایید.

هرس

بهترین زمان هرس درخت گردو، در پاییز و انتهای زمستان است. دلیل این موضوع شیره‌ریزی (خون‌ریزی) بیش ‌از اندازه درخت نهال گردو است که اگر در فصل بیداری درخت آن را هرس کنید باعث جذب حشره‌هایی مثل مورچه‌ها خواهد شد. در صورتی‌ که حشره‌‌ها جذب شیره درخت شما شوند، می ‌توانند به ‌صورت قابل‌ توجهی به درخت شما آسیب برسانند.
علاوه بر آن بهتر است برای گسترش اصولی درخت و رسیدن نور آفتاب به‌ تمامی برگ‌‌ها و شاخه‌های درخت، هر سال حدود یک‌ پنجم تاج را هرس کنید. در صورتی ‌که شاخه‌‌هایی مرده یا مریض وجود دارند نیز با شناخت نحوه هرس درخت گردو، به‌صورت اصولی آن‌ها را حذف کنید.

داشت

در بسیاری از مناطق کشور ما فصل برداشت گردو از شهریور ماه شروع می‌شود و تا اواخر مهر ادامه دارد. بهترین نشانه برای برداشت گردو، تیره رنگ شدن بافت داخل مغز گردو یعنی همان بافتی است که بین دو نیمه محصول وجود دارد. زمانی که گردوها می‌رسند این بافت خشک شده و رنگ آن قهوه‌ای می‌شود.

ارقام مهم گردو

رقم دماوند، ژنوتیپ 60Z، رقم چندلر، رقم پدرو، رقم کاسپین، رقم چالدران، رقم الوند و رقم پرشیا از ارقام مهم گردو به شمار می‌روند.