تاریخچه

توت‌فرنگی میوه‌ای نسبتاً جدید است که تا 300-250 سال قبل به شکل امروزی وجود نداشت و بیشتر در موارد دارویی از آن استفاده می‌شد. در قرن چهاردهم در فرانسه توت‌فرنگی‌های وحشی از جنگل به زمین زراعتی منتقل شدند و از آن به عنوان یک گیاه اهلی استفاده گردید.

در جنگل‌های شمال ایران، توت‌فرنگی وحشی به طور فراوان یافت می‌شود. به نظر می‌رسد که اولین رقم اصلاح شده در زمان صدارت اتابک اعظم از فرانسه به ایران آمد و به نام اتابکی معروف شد.

در قرن 18 بین دو واریته اروپایی و آمریکایی دو رگ‌گیری انجام شد و اجداد توت‌فرنگی‌های درشت امروزی به وجود آمدند و در حال حاضر در نقاط مختلف کشور کشت می‌شوند.

مقدمه

توت‌فرنگی میوه‌ای شبیه توت است ولی کمی درشت‌تر، رنگش قرمز و طعم آن ترش و مطبوع است. بوته‌اش کوتاه و دارای برگ‌هایی درشت و ساقه‌هایی باریک و خزنده است که روی زمین می‌خوابد و ریشه می‌دواند.

توت‌فرنگی به صورت وحشی و اهلی می‌روید و به اسامی چپلک، چپالک، شالکه و چلم نیز خوانده می‌شود. این میوه به حالت خودرو در بعضی نواحی شمالی ایران وجود دارد و بعضی اوقات به دلیل خوش طعمی میوه، آن را به طور مصنوعی پرورش می‌دهند. میوه توت‌فرنگی به صورت قرمز، گوشت‌دار و دارای هسته‌های ریزی است که از ماه اردیبهشت پدیدار می‌شود و تا آخر مرداد دوام می‌آورد.

از دیرباز همه قسمت‌های این گیاه مصرف دارویی داشته است و از برگ و ریشه آن که حاوی مقدار قابل ملاحظه‌ای تانن است به عنوان ضد اسهال و ادرارآور استفاده می‌شده است.

خواص توت فرنگی

اگر هنوز طرفدار توت فرنگی نیستید باید بدانید که این میوه تابستانی علاوه بر آبدار و خوشمزه بودن یک میوه با ارزش غذایی بسیار فراوان است. توت‌فرنگی سرشار از مواد مغذی و آنتی اکسیدان هایی چون ویتامین C است. خواص توت‌فرنگی بی پایان است و برخی از آن ها حتی می‌توانند شما را شگفت زده کنند. برای آشنایی با فواید و خواص توت فرنگی حتما به ادامه این مطلب توجه کنید.

تقویت سیستم ایمنی بدن

توت فرنگی منبع کامل ویتامین C است که می تواند نیاز روزانه شما را تامین کند. ویتامین C یک آنتی اکسیدان موثر برای تقویت سیستم ایمنی بدن است. شما با مصرف روزانه‌ی توت‌فرنگی می‌توانید سطح ایمنی بدن خود را بالا ببرید و از بروز بیماری‌های ویروسی، باکتریایی و انواع سرطان جلوگیری کنید.

سلامت چشم

خواص آنتی اکسیدانی موجود در توت فرنگی از بروز بیماری‌های چشم چون آب مرواید جلوگیری می‌کند. چشم ما برای محافظت از رادیکال‌های آزاد در برابر اشعه ماورا بنفش خورشید که می‌تواند به پروتئین عدسی آسیب برساند به ویتامین C نیاز دارد. ویتامین C همچنین نقش مهمی در تقویت قرنیه و شبکیه چشم دارد.

جلوگیری از چین و چروک پوست

ویتامین C موجود در توت فرنگی برای تولید کلاژن می‌تواند ماده معدنی مهمی باشد. کلاژن به حالت ارتجاعی و انعطاف پذیری پوست کمک می‌کند. با بالا رفتن سن میزان کلاژن سازی بدن کاهش می‌یابد خوردن غذاهای غنی از ویتامین C می‌توانید میزان کلاژن سازی بدن را افزایش دهید و باعث جلوگیری از بروز چین و چروک پوست شوید.

کاهش کلسترول خون

بیماری‌های قلبی عامل اصلی مرگ و میر در جهان است. توت فرنگی تقویت کننده قوی سلامت قلب است. این میوه اثر آنتی اکسیدانی دارد و می‌تواند به طرق مختلف برای سلامت قلب مفید باشد. این میوه از تجمع پلاک در شریان‌های خونی جلوگیری می‌کند و اثر ضد التهابی دارد و برای سلامت قلب مفید است. با قرار دادن توت‌فرنگی در رژیم غذایی خود می‌توانید به کاهش میزان چربی خون و کاهش کلسترول خون کمک کنید.

ضد التهاب

آنتی اکسیدان های گیاهی موجود در توت فرنگی به کاهش التهاب مفاصل کمک می‌کند. التهاب مفاصل باعث بروز آرتروز می شود و در صورت بهبود نیافتن می‌تواند فرد را دچار بیماری قلبی کند.

کنترل فشار خون

پتاسیم ماده معدنی دیگری برای سلامت قلب است. پتاسیم به تنظیم فشار خون کمک می‌کند و می‌تواند باعث کاهش فشار خون بالا شود. به دلیل تاثیر مستقیمی که توت فرنگی بر روی التهابات بدن و کاهش فشار خون دارد می‌تواند به عنوان یکی از سالم‌ترین میوه‌ها شناخته شود.

بهبود عملکرد دستگاه گوارش

توت فرنگی سرشار از فیبر است و به هضم غذا کمک می‌کند و از بروز بیماری‌هایی چون یبوست جلوگیری می‌کند. التهاب روده از دیگر بیماری‌هایی است که بسیاری از افراد را درگیر خود کرده است. با خوردن توت‌فرنگی می‌توانید به بهبود بیماری‌های التهاب روده کمک کنید. فیبر موجود در توت‌فرنگی به کاهش جذب قند در خون کمک می‌کند و باعث کاهش میزان قند خون می‌شود.

کمک به کاهش وزن

داشتن وزن نرمال یکی از بهترین روش‌های دفاع در برابر دیابت نوع ۲ و بیماری های قلبی است. توت فرنگی به صورت طبیعی کالری کمی دارد و فاقد چربی و قند است. این میوه حاوی قند طبیعی است و به عنوان یک میان وعده طبیعی و سالم در طول روز مصرف می‌شود و تا رسیدن به وزن دلخواه ما را همراهی می‌کند.

مشخصات گیاه‌شناسی

توت‌فرنگی از جنس فراگاریا (Fragaria) و تیره روزاسه (Rosaceae) با نام انگلیسی Strawberry است که امروزه از گونه‌های شیلنسیس (Chilensis) و ویرجینیا (Virginia) استفاده زراعی می‌گردد.

عموماً گیاهانی علفی با ساقه‌های رونده یا استولون هستند. برگ‌ها مشتمل بر 3 برگچه خشن و کرک‌دار به رنگ سبز تیره بوده که در برخی از ارقام شفاف می‌باشند. ساختمان گل شامل 5 گلبرگ سفید که در قسمت تحتانی خود به یک زائده کوچک متصل است، کاسه گل شامل 5 کاسبرگ سبز رنگ بوده که در قسمت تحتانی تقریباً بند به یکدیگر جوش خورده می‌باشند.

تعداد کاسبرگ‌ها در برخی از ارقام زراعتی ممکن است بیش از 5 عدد باشد. پرچم‌ها به تعداد 20 عدد یا کمی بیشتر یا کمتر است. مادگی به تعداد زیاد و به صورت مارپیچی بر روی نهنج قرار گرفته است و در مجموع و همراه با نهنج فرم نسبتاً کشیده‌ای را تشکیل می‌دهد.

مادگی از فندقه‌های جدا از یکدیگر که هر کدام دارای تخمدان با شکل راست و کوتاه می‌باشد تشکیل شده است. در هر تخمدان یک تخمک وجود دارد و در واقع بذر به تعداد فندقه‌ها تولید می‌شود.

گل در واقع دو جنسی و پس از تلقیح گلبرگ‌ها، ریزش کرده و نهنج به تدریج رشد نموده و گوشتی شکل می‌گردد و میوه به مرور زمان آبدار شده و از حالت اسیدی به قندی تبدیل می‌شود. اگر لقاح ناقص باشد تعداد فندقه‌ها محدود و چه‌بسا تقارن میوه حفظ نمی‌شود.

توت‌فرنگی از نظر گیاه‌شناسی به دو نوع تقسیم می‌گردد:

1.  توت‌فرنگی دانه ریز و یا چهار فصل. این گیاه دارای دانه‌های ریز ولی بسیار معطر می‌باشد و در باغات و منازل کاشته می‌شود.

2. توت‌فرنگی دانه درشت. همانگونه که از نام آن مشخص می‌گردد دارای دانه‌های درشت و آبدار می‌باشد و کاشت آن در باغات و منازل مرسوم است.

توت‌فرنگی‌های دانه درشت دو تیپ‌اند:

1. توت‌فرنگی دانه درشت یک فصل: که در بهار میوه می‌دهد.

2. توت‌فرنگی دانه درشت دو فصل: که دو نوبت یکی در بهار و دیگری در تابستان میوه می‌دهد.

سطح زیر کشت آن در ایران حدود 2300 هکتار بوده که عمده آن در استان کردستان می‌باشد. در اصفهان کشت مزرعه‌ای بسیار ناچیز و پراکنده است و کشت گلخانه‌ای آن حدود 1 هکتار است.

ارقام توت‌فرنگی

ارقام توت‌فرنگی به گروه ارقام بهاره یعنی بوته‌هایی که در سال یک بار میوه می‌دهند و ارقام چهار فصله که در سال بیش از یک بار میوه می‌دهند، تقسیم می‌گردند. مهمترین ارقام بهاره عبارتند از گورلا، آلیسو، تیوگو، رد گانتلت، ‏اسیتا،­­­ کاتس کیل، فرسنا.

ارقام چهار فصله بسیار قوی‌الرشد و خزنده بوده از اواخر اردیبهشت تا اواخر تابستان و گاهی اولایل پاییز میوه می‌دهند. میوه‌ها ریز و به تعداد زیادتری در هر بوته تولید می‌شوند. ارقام چهار فصله که مناسب کشت‌های گلخانه‌ای‌اند، مانند: کاماسورو، استرا و هومی جنتو می‌باشد.

کاماروسو یکی از ارقام چهار فصل و بسیار مهم توت‌فرنگی در جهان است. زودرس و دارای میوه‌های درشت و سفت می‌باشد. وزن متوسط هر میوه حدود 30 تا 40 گرم است.

عملکرد هر بوته 700 گرم در سال است. دارای برگ‌های بزرگ و پهن می‌باشد. این رقم مناسب کشت‌های گلخانه‌ای است. کشت آن در تهران و جنوب کشور رضایت‌بخش بوده است.

انواع مهم توت‌فرنگی

Fragaria vesca

گیاهی استولون‌دار، شاخه گل‌دهنده به طول 5 تا 30 سانتی‌متر، تقریباً بلندتر از برگ‌ها. برگ‌های قاعده طوقه‌ای، سه قسمتی، برگچه‌ها تخم مرغی، واژ تخم مرغی یا لوزی، تقریباً برابر یکدیگر، حاشیه اره‌ای، سطح فوقانی دارای موهای پراکنده، سطح تحتانی پوشیده از موهای خاکستری روی هم خوابیده، به طوری که سطح تحتانی خاکستری رنگ به نظر می‌رسد.

گل‌آذین دارای 2 تا 7 گل، پوشیده از کرک‌های روی هم خوابیده. گل‌ها به قطر 12 تا 18 میلی‌متر، معمولاً نر و ماده.

کاسبرگ‌ها 3 تا 4 میلی‌متر، نیزه‌ای با نوک سیخکی. کاسبرگ‌های فرعی نیزه‌ای. نوک دارای بریدگی، کمی کوتاه‌تر از کاسبرگ‌ها. کاسبرگ‌ها و کاسبرگ‌های فرعی در زمان رسیدن میوه پراکنده یا برگشته.

گلبرگ‌ها سفید، به طول 4 تا 5 میلی‌متر، واژ تخم مرغی یا دایره‌ای. نهنج قرمز، بدون کرک، آبدار، در زمان رسیدن میوه تا یک سانتی‌متر، برچه‌ها پراکنده روی نهنج. فصل گلدهی اواخر بهار تا تابستان می‌‌باشد.

گیاه متعلق به منطقه خزری است. پراکندگی جغرافیایی آن در اروپا، ترکیه، ایران و روسیه است. پراکندگی در ایران در مناطق شمال و شمال غرب می‌باشد.

Fragaria viridis

گیاهی استولون‌دار، ساقه 5 تا 25 سانتی‌متر. برگ‌های قاعده طوقه‌ای، سه قسمتی، برگچه انتهایی تخم مرغی تا لوزی با دمبرگچه بسیار کوتاه، برگچه‌های طرفین تخم مرغی و چسبیده، حاشیه دارایی 6 تا 11 دندانه کوچک، سطح فوقانی نسبتاً سبز تیره، دارای کرک‌های پراکنده، سطح تحتانی دارای کرک‌های ابریشمی روی هم خوابیده. دمبرگ پوشیده از کرک‌های پراکنده.

گل‌آذین دارای 2 تا 8 گل، پوشیده از کرک‌های پراکنده. گل‌ها معمولاً نر ماده. کاسبرگ‌ها و کاسبرگ‌های فرعی تقریباً مساوی یکدیگر، به طول 4 تا 7 میلی‌متر، خطی یا خطی-نیزه‌ای، در زمان رسیدن میوه افراشته.

گلبرگ‌ها تا حدودی زرد رنگ، واژه تخم مرغی، ناخنک‌دار، نهنج قرمز، کرک‌دار، آبدار. برچه‌ها پراکنده روی نهنج. فصل گلدهی اواخر بهار تا تابستان می‌باشد. گیاه متعلق به منطقه خزری است. پراکندگی جغرافیایی آن در اروپا، ترکیه، ایران و قفقاز است. پراکندگی در ایران در شمال و شمال غرب می‌باشد.

Fragaria xananassa

اختلاف اساسی آن با گونه F.vesca در موارد زیر است: برگ‌ها درشت‌تر، برگچه‌ها حدود 5 تا 8 سانتی‌متر، سطح فوقانی برگ‌ها بدون کرک، گل‌ها درشت، به قطر 20 تا 35 میلی‌متر، کاسبرگ‌ها افراشته، نهنج در زمان رسیدن میوه بسیار درشت، به قطر حدود 3 سانتی‌متر.

این گونه هیبرید بین گونه آمریکایی شمالی F.virginiana Duchesne و گونه موجود در شیلی به نام F.chiloensis (L.) می‌باشد به صورت بومی در ایران وجود ندارد ولی جهت مصرف خوراکی کاشته می‌شود.

شرایط محیطی

توت‌فرنگی گیاهی است که در خاک‌های مختلف تقریباً سازگار است. با این وجود خاک‌های عمیق نرم با بافت شنی-رسی را ترجیح می‌دهد. EC مناسب خاک حدود 1 دسی‌زیمنس بر متر است. بهترین pH مناسب برای توت‌فرنگی 5/5 تا 5/6 است.

اگر میزان آهک خاک از حد مجاز بیشتر باشد، عارضه کلروز یا زرد شدن برگ‌ها بروز خواهد کرد. از لحاظ آب و هوا در شرایط مرطوب و شرایط نسبتاً گرم محصول‌دهی مناسب خواهد داشت.

در شرایط گرم و مرطوب باید آب کافی در اختیار گیاه قرار گیرد و همچنین ارقام مقاوم به گرما انتخاب شود. در ارتفاع 400 تا 800 متری از سطح دریا می‌تواند رشد مناسبی داشته باشد. نیمه مقاوم به سرما است و بدون پوشش کاه و کلش می‌تواند تا 5- درجه سانتی‌گراد را تحمل کند ولی با پوشش ویژه تا 18- درجه سانتی‌گراد مقاوم است و نیاز سرمایی آن حدود 200 تا 400 ساعت دمای کمتر از هفت درجه سانتی‌گراد می‌باشد.

سطحی بودن ریشه‌ها که معمولاً تا عمق 15 تا 20 سانتی‌متری خاک توزیع می‌شود، گیاه را حساس به کم آبی می‌کند. جهت تولید محصول بهاره باید از ارقامی استفاده شود که طالب روزهای کوتاه و دمای پایین‌تری باشند تا گل‌انگیزی و محصول دهی آن‌ها به خوبی انجام گیرد.

در ارقام 4 فصله، کوتاهی یا بلندی روز و همچنین پایین و بالا بودن درجه حرارت زیاد مطرح نیست و این گروه از توت‌فرنگی‌ها معمولاً در شرایط مختلف به راحتی گل می‌دهند.

به علت زود بارور شدن گل‌های توت‌فرنگی در بهار باید بوته‌ها در جایی کاشته شوند که سرمای دیررس بهاره به آن‌ها صدمه نزند. زمین مورد استفاده برای کاشت باید رو به جنوب باشد چون زودتر گرم می‌شود. این گیاه به آب فراوان احتیاج دارد مخصوصاً در دوره رسیدن میوه در غیر اینصورت میوه‌ها کوچک باقی می‌مانند.

شرایط عمومی مناسب جهت کشت و پرورش

1. درجه حرارت مطلوب در شبانه روز 15 تا 25 درجه سانتی‌گراد

2. رطوبت نسبی بالای 40 درصد

3. خاک‌های شنی یا رسی-شنی با زهکشی مناسب

4. کیفیت آب در حد 800 میکروموس (حداکثر 1100 میکروموس)

5. اسیدیته یا pH خاک در حد 6/5 تا 7/5

6. فاصله بوته‌ها حدود 40 سانتی‌متر به صورت جوی و پشته‌ای

7. تراکم بوته حدود 6 بوته در متر مربع

8. کنترل آفات و بیماری‌ها

9. استفاده از مالچ (خاکپوش) روی بستر کشت جهت جلوگیری از توسعه آفات و بیماری‌ها و علف‌های هرز

9. حذف دستک‌ها (رانرها) جهت تقویت میوه‌دهی بوته‌ها

10. استفاده از کودهای کامل (عناصر میکرو و ماکرو) در تغذیه گیاه

11. انجام آبیاری مناسب (آبیاری قطره‌ای به منظور کاهش آلودگی‌ها در گلخانه)

12. دارا بودن نیاز نوری بالاتر نسبت به سایر محصولات سبزی و صیفی گلخانه‌ای

13. در روزهایی که بیشتر از 13 ساعت نور به آن تابیده شود به جای گل‌دهی، ساقه خزنده می‌دهد و باردهی آن کاهش می‌یابد.

کاشت توت‌فرنگی

عملیات تهیه زمین

اوایل پاییز یا بهار زمین را شخم و دیسک زده و سپس از کودهای حیوانی و شیمیایی و مقدار 10 تن در هکتار کود حیوانی پوسیده با خاک مخلوط کرده و تأکید بر آزمایش خاک به مقدار 100-80 کیلو ازت خالص در سه مرحله، 150-100 کیلو پتاس خالص و 80-60 کیلو فسفر در هکتار استفاده می‌شود، سپس با نهرکن جوی‌هایی به عرض 40 سانتی‌متر و پشته‌هایی به عرض 80 سانتی‌متر ایجاد می‌کنند.

در سال اول قبل از کاشت کود فسفر و پتاس و نصف مقدار کود اوره قبل از دیسک‌زنی به خاک داده می‌شود و بقیه کود اوره قبل از گلدهی و بعد از برداشت محصول در دو نوبت به خاک افزوده شده و سپس آبیاری می‌شود.

زمان کاشت

توت‌فرنگی را از اواخر پاییز که در حال نیمه خواب است تا اوایل بهار قبل از بیدار شدن گیاه از خواب می‌توان جابجا نمود و در محل دیگری کاشت. بنابراین کاشت پاییزه و بهاره آن امکان‌پذیر است.

در صورتی که کاشت پاییزه باشد محصول تابستان سال آینده به دست می‌آید و اگر گیاه در بهار و قبل از بیدار شدن از خواب زمستانه کاشته شود گل‌هایی که چند هفته بعد از کاشت روی بوته ظاهر می‌شود، بهتر است چیده شوند تا گیاه مقاوم شود.

این بوته‌ها در بهار سال بعد گل داده و در تابستان می‌توان از آن‌ها محصول برداشت نمود. جوانه‌های گل در فصل پاییز با کوتاه شدن طول روز به وجود می‌آیند ولی به علت سرمای زمستانه، گل‌ها تا فصل بهار ظاهر نمی‌شود.

گیاهی که برای کاشت انتخاب می‌شود باید عاری از هر نوع مرض و دارای ریشه‌های قوی و سالم باشد (رنگ ریشه‌ها روشن باشد). ریشه توت‌فرنگی افشان، ظریف و سطحی است و بیشتر در عمق 20 تا 30 سانتی‌متر خاک فعالیت می‌کند.

طریقه کاشت

در موقع کاشت خاک باید مرطوب باشد و بلافاصله بعد از کاشت، مزرعه را آبیاری کرد. کاشت بوته در خاک خشک سبب از بین رفتن تعدادی از آن‌ها می‌شود. هنگام کاشت باید تمام برگ‌های پیر بوته‌های توت‌فرنگی را قطع کرد و ریشه‌ها را از هم جدا نمود، سپس اقدام به کاشت کرد. اگر گیاهی زیاد عمیق کاشته شود بوته به علت خشکی زیاد صدمه می‌بیند.

معمولاً بوته‌ها را به فاصله 40 سانتی‌متر از یکدیگر در روی پشته‌ها می‌کارند و به طور تقریبی، تراکم بوته در هکتار طبق روش بالا، حدود 31250 بوته برآورده می‌شود. در کشت‌های گلخانه‌ای در متر مربع حدود 6 بوته کشت می‌شود.

داشت

1. پوشاندن خاک به وسیله کاه با خاک اره موجب می‌شود که میوه با خاک به طور مستقیم تماس نداشته باشد و رطوبت خاک نیز به خوبی حفظ شود.

2. آبیاری حداقل هفته‌ای یک بار و به طریق جوی پشته‌ای صورت گیرد.

3. کنترل به موقع بیماری‌ها آفات و علف‌های هرز

4. قطع ساقه‌های رونده در زمان فصل رشد، برای جلوگیری از ظریف شدن بوته‌های مادری

ازدیاد توت‌فرنگی

ازدیاد جنسی

ازدیاد توت‌فرنگی به وسیله بذر، مخصوص ارقامی است که طبیعتاً تولید ساقه رونده نمی‌کنند و یا ارقامی که ساقه‌های رونده کمی دارند و همچنین جهت تولید ارقام جدید از روش ازدیاد بذری استفاده می‌شود.

ازدیاد غیر جنسی

در ازدیاد غیر جنسی که تقسیم بوته خوانده می‌شود بوته‌هایی را که خوب رشد کرده و قوی هستند پس از خارج کردن از زمین به چند بوته کوچکتر که هر کدام دارای مقداری ریشه می‌باشند تقسیم کرده و سپس آن‌ها را در محل اصلی نشا می‌کنند.

در این روش باید از بوته‌های سالم پایه‌های مادری استفاده گردد. روش ازدیاد از طریق ساقه‌های رونده بدین صورت می‌باشند که پس از ریشه‌دار شدن ساقه‌های رونده در تابستان از بوته مادری جدا و در محل سایه نشا کرده و سپس در فصل پاییز بوته‌های انتخابی را به زمین اصلی انتقال می‌دهند.

پیش‌رس کردن توت‌فرنگی

توت‌فرنگی طبیعتاً از میوه‌های نوبرانه و از اولین میوه‌هایی است که در بهار به بازار عرضه می‌شود. در حالت معمولی و در مناطق معتدل زمان برداشت میوه در اواخر اردیبهشت ماه تا اوایل تیر است؛ ولی امروزه با فن‌آوری‌های خاصی می‌توان زمان رسیدن میوه را به جلو انداخت.

به عبارت دیگر می‌توان با استفاده از وسایل و امکانات امروزی اقدام به پیش‌رس کردن و تولید توت‌فرنگی خارج از فصل نمود و عرضه توت‌فرنگی را مدت طولانی‌تری ادامه داد. البته هزینه‌های اضافی که برای پیش‌رس کردن ایجاد می‌شود به علت قیمت بیشتری که محصول نوبرانه دارد جبران خواهد شد.

پیش‌رس کردن توت‌فرنگی در گلخانه

مطمئن‌ترین وسیله برای پیش‌رس کردن استفاده از گلخانه است. مشکل استفاده از گلخانه در درجه اول هزینه سنگین احداث گلخانه و نیاز به تخصص و تجربه کافی برای کشت توت‌فرنگی در گلخانه است.

برای این منظور می‌توان نشا توت‌فرنگی را ابتدا از اواسط تیر ماه تا اوایل شهریور در خزانه انتظار کشت کرد و 7-5 کیلوگرم در هر صد مترمربع از کودهای کامل ازت، فسفر و پتاس به نسبت 17-12-12 به عنوان کود پایه به زمین خزانه داد.

پس از تولید ریشه‌های قوی در نشا، بوته‌ها شروع به ایجاد ساقه‌های رونده می‌نماید. با سرد شدن هوا بوته‌ها تحت تأثیر نور و درجه حرارت پایین قرار گرفته و گل در آن‌ها تشکیل می‌شود. در آبان و آذر بوته‌ها را به گلخانه حمل کرده و در بستر کاشت به فاصله 25 تا 30 سانتی‌متر کشت می‌نمایند.

در گلخانه نیز مقدار 5-3 کیلوگرم کود کامل شیمیایی در 100 مترمربع به بستر داده می‌شود. درجه حرارت گلخانه را ابتدا روی 12-8 درجه سانتی‌گراد تنظیم کرده و با افزایش شدت نور، درجه حرارت را نیز زیاد می‌کنند و به 20-15 درجه سانتی‌گراد می‌رسانند.

البته می‌توان درجه حرارت را به 8 درجه سانتی‌گراد کاهش داد. بلافاصله پس از کاشت بایستی به اندازه کافی آبیاری نمود. در آبیاری توت‌فرنگی گلخانه‌ای باید دقت شود که زمین به طور یکنواخت مرطوب گردد. به منظور جلوگیری از خطر پوسیدگی میوه در اثر رطوبت زیاد، باید گلخانه را به موقع تهویه کرد و به وسیله حرارت خشک، رطوبت اضافی را کاهش داد.

برای انجام عمل گرده‌افشانی و تلقیح بهتر گل‌های توت‌فرنگی در گلخانه می‌توان برای هر 1000 مترمربع سطح زیر کشت، یک کندوی زنبور عسل در گلخانه قرار داد.

آفات، بیماری‌ها و علف‌های هرز مهم توت‌فرنگی

آفات مهم توت‌فرنگی

کرم‌های طوقه Cut worm

Feltia faculifera (G.)

Xestia c-nigrum (L.)

Euxoa messoria (H.)

(Lepidoptera,Noctuidae)

این آفت دارای گونه‌های متفاوتی بوده که بر روی اکثر محصولات زراعی دیده می‌شود. لارو کامل به طول 40-30 میلی‌متر، بدن دارای مو و کپسول سر سیاه یا قهوه‌ای، لاروهای گونه‌های مختلف رنگ‌های متفاوتی بوده و از خاکستری تا قهوه‌ای در قسمت پشت دیده می‌شوند. شب پره‌های بالغ به رنگ قهوه‌ای سیاه مایل به خاکستری رنگ که مشابه هم به نظر می‌رسند و با بال‌های باز حدود 25 میلی‌متر می‌باشند. اکثر گونه‌ها 2-1 نسل در سال داشته و زمستان به صورت لارو نیمه رشد کرده در زیر برگ‌های ریخته شده به سر می‌برند. خسارت اغلب در بهار و با تغذیه از جوانه‌های میوه و شکوفه‌ها می‌باشد. خسارت پاییزه و تابستانه به ندرت صورت می‌گیرد.

مدیریت کنترل

1. یخ آب زمستانه و کولتیواتور زدن پای بوته‌ها در کاهش جمعیت آفت مؤثر است.

2. طعمه‌پاشی (3 کیلوگرم سوین+60 لیتر آب+100 کیلوگرم سبوس) در کنار بوته‌ها در کشت ردیفی یا داخل کرت‌ها در هنگام غروب مناسب است.

مگس میوه توت‌فرنگی Strawberry fruit fly

Drosophila melanogaster

(Diptera,Drosophilidae)

مگس‌هایی کوچک که اکثراً متمایل به رنگ زرد بوده و به بسیاری از میوه‌ها خسارت می‌زنند. سیکل زندگی در تابستان از تخم تا بالغ 8-7 روز و در مدت 30-20 روز عمر خود 800-700 تخم می‌گذارند. در دمای پایین‌تر از 12 درجه سانتی‌گراد و بالاتر از 33 درجه سانتی‌گراد تخم‌گذاری متوقف می‌شود. استفاده از کارت‌های چسب‌دار رنگی می‌تواند به منظور پیش آگاهی از ظهور این مگس‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

مدیریت کنترل

1. رعایت بهداشت و تمیز نگه داشتن محیط از بهترین راه‌های کنترل این آفت است. ضمن اینکه باید از ترک خوردن و له شدن میوه‌ها به هر طریق ممکن جلوگیری نمود.

2. کنترل شیمیایی برای این محصول باید با احتیاط کامل و رعایت دقیق دوره کارنس صورت گیرد. در زمان نیاز می‌توان از سم پیر‌ترین استفاده کرد.

زنجرک سیب‌زمینی Potato leaf hopper

.Empoasca fabae H

(Homoptera,Cicadellidae)

این حشره و گونه‌های مختلف آن بر روی بسیاری از گیاهان زراعی و صنعتی دیده می‌شوند. افراد بالغ حشراتی کوچک و طویل به رنگ سبز مایل به زرد به طول 3-2/5 میلی‌متر، بال‌ها نیمه شفاف و دارای یک جفت چشم مرکب درشت در طرفین سر، پوره‌ها و حشرات کامل در پشت برگ‌ها مستقر شده و از شیره گیاهی تغذیه می‌کنند که موجب ضعف بوته‌ها می‌شوند. خطوط رنگ پریده و زردی بوته‌ها از علائم خسارت آن‌ها می‌باشد. دارای 4-3 نسل در سال، که زمستان را به صورت حشره کامل در زیر برگ‌های ریخته شده به سر می‌برند.

مدیریت کنترل

1. حذف علف‌های هرز داخل و اطراف مزرعه از خسارت آفت می‌کاهد.

2. در حال حاضر آستانه اقتصادی خسارت آفت در دسترس نمی‌باشد.

راب یا لیسک Slug

.Agriolimax sp

(.Milax sp)

(.Lehmania sp)

(.Parmacella sp)

(Stylommatophora,Limacidae)

حلزون‌های ساده و بدون صدف که به بسیاری از گیاهان زینتی و سبزی و حتی قارچ‌های خانگی خسارت می‌زنند. این جانوران علاوه بر تغذیه از برگ‌های توت‌فرنگی از میوه آن نیز تغذیه و در دوران آن حفره‌های عمیقی ایجاد می‌کنند. طول بدن آن‌ها حدود 40-30 میلی‌متر و در گونه‌های مختلف به رنگ‌های تیره، قهوه‌ای سیاه تا نارنجی می‌باشند. هر جانور ماده حدود 300 تخم می‌گذارد. این جانوران شب فعال بوده و در روزهای گرم و آفتابی در پناهگاه‌های مختلف استراحت می‌کنند. شرایط رطوبتی از عوامل مهم توسعه و فعالیت راب‌ها می‌باشد.

مدیریت کنترل

1. جمع‌آوری و حذف این جانوران به طور مکانیکی در کاهش جمعیت و خسارت آن‌ها مؤثر است.

2. ماکیان از مهم‌ترین شکارچیان این جانوران محسوب می‌شوند.

3. کاربرد طعمه مسموم به میزان 3-2 درصد از سم متالدهید (3 کیلوگرم+100 کیلوگرم سبوس+60 لیتر آب) و عمل طعمه‌پاشی هنگام غروب در فواصل 30 سانتی‌متری پای بوته‌ها در بهار و اوایل پاییز می‌توان استفاده کرد.

سرخرطومی تاج توت‌فرنگی Strawberry crown borer

Tyloderma fragariae (R.)

(Coleoptera,curculionidae)

حشرات بالغ به رنگ قهوه‌ای تیره که قادر به پرواز نیستند، دارای 3 لکه تیره بر روی هر بال‌پوش هستند. طول این سوسک‌ها حدود 4 میلی‌متر است. لاروها سفید مایل به کرم، بدون پا که در زمان تغذیه در تاج گیاه ایجاد کرده و در آن تخم‌گذاری می‌کنند. این حشرات یک نسل در سال داشته و زمستان را به شکل حشره کامل به سر می‌برند و در زمان گلدهی گیاه فعال می‌شوند.

مدیریت کنترل

1. تناوب محصول در کاهش جمعیت این آفت بسیار مؤثر است.

2. کشت متراکم و عمیق توت‌فرنگی، محل زمستان‌گذرانی سرخرطومی‌ها را در خاک به هم می‌زند.

3. عدم کشت مزارع توت‌فرنگی در فاصله کمتر از 270 متر از هم.

کنه تارتن دو لکه Two spotted spider mite

Tetranychus urticae koch

(Acari,Tetranychidae)

این کنه بر روی بسیاری از گیاهان زراعی، باغی دیده می‌شود. اندازه بدن حدود 0/5 میلی‌متر و ماده‌ها درشت‌ترند. زمستان به شکل افراد ماده جفت‌گیری کرده در لابه‌لای بقایای گیاهی بوده و با شروع فصل تابستان و مهیا شدن شرایط رطوبتی و دمایی مناسب در پشت برگ‌ها استقرار یافته و از شیره گیاهی تغذیه می‌کنند. این امر موجب برنزه شدن برگ‌ها و قهوه‌ای شدن و خشک شدن آن‌ها می‌شود. آستانه اقتصادی کنه در ابتدای فصل 5 کنه در هر برگ و در اواخر فصل 20 کنه بر روی هر برگ می‌باشد.

مدیریت کنترل

1. ارقام روز کوتاه معمولاً مقاومت بیشتری به کنه‌های تارتن دارند.

2. گیاهانی که دوره سرمادهی کمتری را گذرانده‌اند به خسارت کنه‌ها حساس‌ترند.

3. کنه‌های شکارچی: Phytoseiulus persimilis, Metaseiulus occidentalis, Amblyseius sp نقش مهمی در کاهش جمعیت آفت دارند.

تریپس گل غربی Western flower thrips

Frankliniella occidentalis

(Thysanoptera,Thripidae)

این حشرات کوچک و به طول 0/7 میلی‌متر که افراد بالغ دارای 4 بال و به رنگ عمومی زرد تا قهوه‌ای تیره هستند. نمف‌ها به رنگ سفید یا سیاه کم رنگ می‌باشند. هم نمف و هم حشرات بالغ با مکیدن شیره گیاهی باعث خسارت به برگ‌ها، جوانه‌ها و گل‌ها می‌شوند. علائم به صورت لکه‌های قهوه‌ای سوخته در روی گل‌ها بوده و در سطح دانه‌ها نیز حالت ترک‌خوردگی و تغییر رنگ دیده می‌شود. این حشره چند نسلی بوده و افراد بالغ در ابتدای بهار ظاهر شده و بر روی بافت‌های گیاهی تخم‌ریزی می‌کنند. سیکل زندگی این حشره از تخم تا بالغ حدود 2 هفته طول می‌کشد.

مدیریت کنترل

در حال حاضر نیاز به کنترل خاصی نمی‌باشد.

سن لیگوس Tarnished plant bug

Lygus lineolaris

(Hemiptera,Miridae)

افراد بالغ به طول 6 میلی‌متر با رنگ زرد متمایل به سبز تا قهوه‌ای بوده و دارای لکه‌های تیره در روی بال‌ها هستند. افراد نابالغ به رنگ سبز کم رنگ و شبیه شته هستند. تفاوت این سن‌ها با شته از روی حرکات و جابجایی سریع‌تر آن‌ها می‌باشد. این حشرات زننده-مکنده با تغذیه از شیره گیاهی باعث تغییر شکل میوه‌های توت‌فرنگی شده و موجب تشکیل سوراخ‌ها یا حفراتی در سطح میوه می‌شوند. این حشره 6-3 نسل در سال داشته و تخم‌ریزی در بهار به داخل ساقه‌های گیاه می‌باشد. تفریخ تخم حدود یک هفته بسته به دمای محیط است و حشره دارای 5 سن نمفی و سیکل زندگی حدود 30 روزه است.

مینوز توت‌فرنگی Strawberry leafrollers

.Ancylis comptana F

Lepidoptera,Tortricidae

حشرات بالغ کوچک و زنگوله مانند هستند. شب پره‌های مینوز به رنگ قهوه‌ای زنگار مانند با بال‌های باز حدود 12 میلی‌متر و لارو کامل 30 میلی‌متر و به رنگ سبز مایل به قهوه‌ای است. این آفت 3-2 نسل در سال داشته و تخم‌ریزی معمولاً بر روی شاخ و برگ است. دوره تفریخ تخم حدود یک هفته بوده و مراحل تکمیل لاروی حدود 2 ماه است. خسارت معمولاً از تغذیه لاروها بر روی برگ‌ها بوده که از پارانشیم آن تغذیه می‌کنند.

مدیریت کنترل

خوشبختانه خسارت آفت اقتصادی نبوده و توسط دشمنان طبیعی کنترل می‌شود.

سرخرطومی جوانه توت‌فرنگی Strawberry bud weevil

Anthonomus signatus

(Coleoptera,Curculionidae)

این حشره همزمان با گلدهی گیاهان ظاهر شده و به گل‌ها آسیب می‌رساند و موجب آویزان شدن و آسیب دیدن جوانه‌ها می‌شوند، دارای بدنی تیره به رنگ قهوه‌ای مایل به قرمز و خرطومی خمیده به طول 2/5 میلی‌مترند. تخم‌ریزی معمولاً در جوانه‌ها بوده که لارو حاصله با تغذیه از آن باعث خسارت می‌گردد. لاروها طی 4-3 هفته کامل می‌شوند و حشرات بالغ از دانه‌های گرده تغذیه می‌کنند.

مدیریت کنترل

1. ارقام توت‌فرنگی که دارای مادگی هستند از ارقامی که دارای پرچم هستند نسبت به خسارت لاروهای آفت مقاوم‌ترند.

2. کاشت ارقام زودرس نیز در جلوگیری از وارد آمدن خسارت مؤثر است.

3. شخم بلافاصله پس از برداشت محصول افراد بالغ زمستان‌گذران را نابود می‌کند.

4. همچنین می‌توان در مناطق آلوده پس از شخم برای حذف حشرات بالغ زمستان‌گذران یک سم‌پاشی انجام داد.

5. تناوب زراعی حداقل 3 ساله نیز در کاهش جمعیت آفت بسیار مؤثر می‌باشد.

بیماری‌های توت‌فرنگی

بیماری‌های برگ

بیماری اسکورچ Scorch

Diplocarpon earliana

یکی از بیماری‌های مهم توت‌فرنگی است که به صورت لکه‌های کوچک ارغوانی تیره به قطر 5 میلی‌متر در سطح برگ ظاهر می‌شود. در صورت آلودگی شدید لکه‌ها افزایش یافته و تمام سطح برگ را فرا می‌گیرد و موجب مرگ آن می‌شود. لکه‌های مشابهی نیز در دمبرگ و اطراف آن ظاهر می‌گردد.

بیماری سفیدک پودری powdery mildew

Sphaerotheca macularis

این بیماری باعث آلودگی کاسبرگ‌ها و حالت پیچش به سمت بالا در طول حاشیه‌ها می‌شود. این بیماری بیشتر در گیاهانی که کمتر در معرض نور کامل خورشید باشند رخ می‌دهد. آلودگی اگر روی میوه‌ها ظاهر شود موجب خسارت اقتصادی می‌گردد.

بیماری بلایت برگی Leaf blight

Dendrophoma obscurans

این بیماری در برگ‌های مسن توت‌فرنگی رؤیت می‌شود. این لکه‌ها دایره‌ای یا بیضی شکل به قطر 3-2/5 سانتی‌متر می‌باشند. لکه‌های جوان قرمز مایل به نارنجی که با مسن شدن گیاه افزایش می‌یابند و به تدریج حاشیه آن‌ها ارغوانی شده و مرکز آن قهوه‌ای می‌گردد.

بیماری لکه برگی Leaf spot

Mycosphaerella fragariae

علائم بیماری به صورت لکه‌های گرد ارغوانی به قطر 3/5-3 سانتی‌متر در سطح بالای برگ ساحل می‌شود. بعد از مدتی مرکز لکه‌ها قهوه‌ای یا خاکستری می‌شود و سپس به رنگ سفید با حاشیه ارغوانی تغییر می‌یابند. بیماری همچنین در کاسبرگ‌های اولیه و میوه‌های پایه رخ می‌دهد.

بیماری لکه تاولی Leaf blotch

Gnomonia fructicola

از علائم بیماری ظهور لکه‌های ارغوانی مایل به قهوه‌ای که طی مراحلی نکروزه و بزرگ می‌شوند. این لکه‌ها اغلب در انتهای یک دمبرگ رخ می‌دهد ولی در میوه‌های پایه و رأس میوه هم رؤیت می‌شود.

بیماری‌های میوه

بیماری کپک خاکستری Gray mold

Botrytis cinerea

از جمله بیماری‌های میوه که در اثر قارچ بوتریتیس حاصل می‌شود و گاهی موجب کاهش 50% محصول می‌گردد. بیماری در ابتدای فصل تحت بلایت ظاهر می‌شود. در هوای مرطوب، بخش‌هایی از گیاه با مجموعه‌ای از اسپورهای خاکستری قارچ پوشیده می‌شود. اسپورها قادر به جوانه‌زنی در آب بوده و طی چند ساعت مستقیماً وارد میوه یا گل می‌شوند.

بیماری پوسیدگی آنتراکنوز Anthracnose fruit rot

Colletotrichum acutatum

بیماری بیشتر در هوای گرم و مرطوب باعث خسارت می‌گردد. علائم بیماری به صورت پوسیدگی میوه با لکه‌های نرمی که به تدریج سفت می‌شود و قهوه‌ای تا سیاه هستند در روی میوه‌های سبز و لکه‌های ارغوانی سیاه رنگ بر روی میوه‌های رسیده ایجاد می‌شود. در میوه‌های رسیده لکه به سرعت گسترش یافته و تمام میوه را حالت پوسیدگی فرا می‌گیرد.

پوسیدگی چرمی Leather rot

Phytophthora cactorum

این بیماری به طور اتفاقی می‌تواند در روی میوه‌های سبز و رسیده ظاهر شود. نواحی پوسیده به رنگ قهوه‌ای روشن در مرکز لکه و حاشیه آن‌ها ارغوانی است. حالت چرمی و سفت در مراحل آخر پوسیدگی روی می‌دهد.

بیماری‌های ریشه

بیماری قرمزشدگی استوانه مرکزی Red stele

Phytophthora fragariae

این بیماری باعث کوتولگی و پژمردگی گیاهان در آب و هوای خشک می‌شود. حاشیه برگ‌های مسن زرد یا قرمز شده و استوانه مرکزی ریشه قرمز رنگ و مرکز آن سفید می‌ماند.

پژمردگی ورتیسلیوم Verticillium wilt

Verticillium albo-atrum

به نام پوسیدگی سیاه ریشه هم معروف است که نواحی زیادی از ریشه به رنگ سیاه دیده می‌شود. در اثر بیماری گیاه کوتوله شده و تعداد دانه‌های میوه کاهش می‌یابد.

نماتدهای ریشه Nematodes root

.Meloidogyne sp

گیاهان آلوده به نماتد، کوتوله شده برگ‌های مسن مرده و تعداد کمی میوه تولید می‌شود. علائم بیماری اغلب در طی تابستان معمولاً به صورت لکه‌ای یا ناحیه‌ای در مزارع ظاهر می‌شود. رشد ریشه در انتها متوقف شده و ریشه‌ها افشان می‌شوند.

مدیریت کنترل بیماری‌های توت‌فرنگی

1. جابجایی و تغییر محیط کشت گیاه هر 3-2 سال یکبار

2. کشیدن پلاستیک سیاه بر روی مزرعه برای ایجاد حرارت زیاد جهت حذف قارچ‌های موجود در خاک قبل از کشت

3. استفاده از مالچ‌هایی نظیر خاک اره و … بین ردیف‌های کشت جهت حفظ رطوبت خاک و جلوگیری از رشد علف‌های هرز

3. کشت ارقام مقاوم یا متحمل در هر منطقه، مثلاً: ارقام Apolo, Atlas, Marlate به بیماری‌های Leaf spot, leaf blight, powdery mildew مقاوم هستند و ارقام Titan, Rosanne به بیماری آنتراکنوز مقاومند.

4. گازدهی خاک مزرعه با متیل بروماید یا سایر سموم گازی تحت نظر متخصصان گیاهپزشکی به میزان زیادی از خسارت ویروس‌ها، قارچ‌ها و جمعیت علف‌های هرز می‌کاهد.

علف‌های هرز توت‌فرنگی

علف‌های هرز گیاهانی خودرو یا ناخواسته هستند که در زراعت اصلی می‌رویند. این گیاهان در رقابت با گیاه اصلی سعی در جذب مواد غذایی، آب، نور و انرژی خورشیدی بیشتری دارند. در اینجا به بررسی اجمالی برخی از مهمترین این گیاهان پرداخته و در نهایت راهکارهای مهم کنترلی را بیان می‌کنیم.

شبدر ترشک Oxalis

.Oxalis sp

گیاهی چندساله ساقه خوابیده خزنده که در گره‌ها ایجاد می‌کند. کرک‌دار به طول حدود 50 سانتی‌متر، برگ‌ها متناوب و دارای سه برگچه قلبی شکل روی دمبرگ، گل‌ها منفرد و چتری.

اویار سلام زرد yellow nutsedge

.Cyperus esculentus L

دارای پهنک برگ باریک به صورت 7 تا می‌شود، شعاع‌های گل‌آذین تا 10 سانتی‌متر با سنبلک‌های زرد رنگ گرد، ریزوم‌ها به تعداد زیاد تا 9 یا بیشتر در هر شاخه، نازک و نرم، غده‌ها کروی تا یک سانتی‌متر.

پیچک صحرایی Bind weed

.Convolvulus arvensis L

گیاهی یک‌ساله یا چندساله با ساقه پیچنده یا خوابیده بر روی زمین، برگ‌ها دارای دمبرگ نسبتاً بلند پیکانی شکل گوشوارک‌دار کشیده، خطی باریک و سه گوش، گل‌ها محوری سفید یا صورتی، قالباً منفرد و به طول 25-15 سانتی‌متر، میوه به شکل کپسول فاقد کرک.

کنگر وحشی Canada thistle

.Cirsium arvense Scop

گیاهی پایا، 80-30 سانتی‌متر، ساقه بلند و ایستاده، منشعب شیاردار و سبز مایل به قرمز، دارای ریزوم عمیق و ضخیم، برگ‌ها در دو سطح زبر و خشن، برگ‌های پایینی سینوسی با بخش‌های شانه‌ای و برگ‌های بالایی کوچک، گل‌ها صورتی مجتمع در کپه‌هایی در انتها به شکل پانیکول دیهیم.

چمن گندمی رونده Quackgrass

.Agropyrum repens L

گیاهی چندساله با ارتفاعی حدود 100-40 سانتی‌متر، بدون کرک، ساقه افراشته محکم و دارای برگ‌های سبز مایل به آبی، سنبله طویل فشرده دو ردیفی، سنبلک‌ها هم‌پوش تخم مرغی فشرده با 6-4 گل غالباً سیخک‌دار.

مدیریت کنترل علف‌های هرز

1. انتخاب مزرعه عاری از علف‌های هرز یا پاک‌سازی شده

2. انجام شخم عمیق مزرعه که قدرت جوانه‌زنی و رقابت علف‌های هرز را با گیاه توت‌فرنگی کاهش می‌دهد. دیسک‌زنی و ایجاد فارو قبل از کاشت توت‌فرنگی قدرت رشد و رقابت علف‌های هرز را در برابر توت‌فرنگی کم می‌کند.

3. رعایت نکات لازم بهداشتی در انجام عملیات کشاورزی در جهت عدم ورود بذور علف‌های هرز مزرعه

4. تناوب زراعی دو ساله با گندم، ذرت یا سبزیجات

5. کشت ردیفی محصول و انجام وجین دستی یا کولتیواتور زدن مزرعه 3-2 هفته بعد از کاشت

6. انجام عملیات کولتیواتور زنی 2 ماه بعد از کاشت تا عمق حداکثر 5 سانتی‌متر

7. استفاده از مالچ گیاهی؛ کشت گیاهانی نظیر: نخودفرنگی و گندم در بین ردیف‌های کاشت ضمن حفظ رطوبت خاک از رشد بیش از حد علف‌های هرز نیز جلوگیری می‌کند. البته از پلاستیک، خاک اره و … نیز می‌توان به عنوان مالچ استفاده نمود.

8. استفاده از علف‌کش در زمان خاک‌ورزی مزرعه

9. کاربرد متیل بروماید قبل از کاشت زیر نظر کارشناسان گیاهپزشکی

برداشت و بسته‌بندی توت‌فرنگی

برداشت میوه بهتر است در مواقعی از روز که هوا خنک‌تر است صورت گیرد و میوه‌های چیده شده را باید بلافاصله در سبد و در جای خنکی قرار داد.

بهتر است میوه را همراه با کمی از دُم برداشت کرده تا موقع برداشت به میوه فشاری وارد نیاید. به علت آسیب‌پذیری شدید میوه، باید آن را در جعبه‌های کم عمق بسته‌بندی نمود و در حین حمل و نقل کاملاً با احتیاط حمل نمود.

برداشت در مزرعه بایستی صبح یا عصر انجام شود و میوه کاملاً قرمز شده باشد و باید بلافاصله پس از برداشت، محصول را خنک بسته‌بندی نموده و به بازار مصرف ارسال کرد. در ارقام گلخانه‌ای نیز در طول سال به طور مرتب برداشت انجام می‌شود.

عملکرد

میزان تولید توت‌فرنگی در شرایط مزرعه‌ای در ایران حدود 5 تا 7 تن در هکتار است در حالی که در کشت‌های گلخانه‌ای (ارقام همیشه بارور) حدود 80 تا 100 تن در هکتار می‌باشد.