تولید و پرورش دراگون‌فروت

ترکیب فیزیکی و شیمیایی میوه

قسمت قابل استفاده میوه شامل مزوکارپ است که از بافتی لعاب‌دار با هزاران بذر نرم کوچک به طور همگن در سراسر گوشت میوه تشکیل شده است. در اغلب گونه‌های جنس Hylocereus، گوشت میوه 80-60 درصد وزن میوه بالغ را تشکیل می‌دهد.

میزان آب میوه فاقد بذر بسیار کم است و فقط 55 درصد را در بعضی ارقام دراگون‌فروت تشکیل می‌دهد. مزوکارپ حاوی 88-82 درصد آب با محتوای مواد جامد محلول بین 7 تا 11 گرم در یک لیتر میوه بالغ است.

گونه‌های جنس Hylocereus با میوه گوشت سفید، میزان مواد جامد محلول بالاتری نسبت به میوه‌های گوشت قرمز دارند و توزیع مواد جامد محلول در گوشت میوه همگن نیست به طوری که میزان قند بخش مرکزی میوه نسبت به بخش‌های محیطی بیشتر است.

مواد جامد محلول شامل قندهایی مانند گلوکز (30 تا 55 گرم در لیتر) و فروکتوز (4 تا 20 گرم در لیتر) است که با توجه به گونه گیاهی و رقم، میزان آن‌ها متغیر است. میزان ساکارز 7/5-2/8 درصد از قندهای کل را تشکیل می‌دهد.

به طور کلی میزان اسیدیته گوشت، پایین و بین 2/4 تا 3/4 گرم در لیتر است، بنابراین نسبت قند به اسید بالا است. اسیدهای آلی اصلی موجود در آب دراگون‌فروت، اسیدسیتریک و اسید لاکتیک می‌باشند.

میزان پروتئین دراگون‌فروت از 0/3 تا 1/5 درصد متغیر است که ممکن است به دلیل روش‌های مختلف اندازه‌گیری یا تداخل بتالائین (رنگدانه حاوی نیتروژن و مسئول رنگ قرمز) باشد.

به‌نظر می‌رسد که پرولین با میزان 1/6-1/1 گرم در لیتر، اسیدآمینه اصلی موجود در آب دراگون‌فروت باشد. میزان عناصر معدنی در آن بالا است و عناصر اصلی به ترتیب پتاسیم، منیزیم و کلسیم هستند.

گونه‌های جنس Hylocereus میزان ویتامین ث کمتری (کمتر از 11 میلی‌گرم در لیتر) هستند، در صورتی که سایر گونه‌های کاکتوس میزان ویتامین ث بسیار بالاتری نسبت به مرکبات دارند. به‌نظر می‌رسد در دراگون‌فروت، به‌ویژه گونه‌های گوشت قرمز، سایر ریزمغذی‌ها در میزان بالاتری وجود دارند.

رنگ قرمز به دلیل وجود بتالائین‌ها است که رنگدانه‌های محلول در آب هستند و بتاسیانین قرمز مایل به صورتی و بتازانتین‌های زرد را در بر می‌گیرند.

اطلاعات کاملاً مشخصی در مورد نوع پلی‌ساکاروئیدها در مزوکارپ دراگون‌فروت در دسترس نیست. آن‌ها مسئول بافت موسیلاژی و لزجی آب میوه هستند. پلی‌ساکاروئیدها ممکن است در حدود 1 درصد وزن مزوکارپ فاقد بذر را تشکیل دهند و آن‌ها عمدتاً همی‌سلولازها هستند و بخش کوچکی از آن را سلولاز و پکتین در بر می‌گیرند.

در پست حاضر، بیشتر روی گونه‌های Hylocereus تمرکز شده است. طبق طبقه‌بندی بریتون و رز، 16 گونه Hylocereus وجود دارد که به علت گل‌های بزرگ و زیبایی که در شب شکوفا می‌شوند، ارزش زینتی دارند.

گل‌های آن‌ها به رنگ سفید هستند، به جز گونه H.stenopterus و H.extensus که گلبرگ‌های قرمز و صورتی مایل به قرمز دارند. تعداد محدودی از این گونه‌ها با هدف تولید میوه کشت می‌شوند. 5 گونه‌ای که توسط بریتون و رز طبقه‌بندی شده‌اند، عبارتند از:

H.purpusii (Weing.) Britton & Rose

گل‌های بسیار بزرگ (25 سانتی‌متر) دارند. قسمت‌های خارجی پوشش گل آن کم و بیش قرمز رنگ، قسمت‌های میانی به رنگ طلایی قسمت‌های درونی سفید رنگ است. میوه دوکی شکل (طول میوه 10 تا 15 سانتی‌متر، وزن آن 150 تا 400 گرم) و قرمز رنگ که با فلس‌هایی پوشیده شده است. گوشت آن قرمز رنگ با بذرهای فراوان و کوچک به رنگ سیاه، بافت گوش دل‌پذیر است ولی طعم آن چندان معلوم نیست. گونه H.purpusii با گونه H.ocamponis ارتباط خویشاوندی نزدیکی دارد، دو وجه تمایز آن وجود خارهای نوک تیز، باریک و بلند در H.ocamponis است.

H.polyrhizus (web.) Britton & Rose

گل‌های بسیار بزرگ (25 تا 30 سانتی‌متر) دارد و قسمت‌های بیرونی پوشش گل به‌ویژه در انتها قرمز رنگ، کلاله نسبتاً کوتاه و متمایل به زرد است. میوه قرمز رنگ (طول میوه 10 تا 12 سانتی‌متر، وزن میوه 130 تا 350 گرم)، دوکی شکل و پوشیده از فلس‌هایی است که از نظر اندازه متفاوت هستند.

رنگ گوشت میوه قرمز با بذرهای فراوان سیاه رنگ و کوچک، بافت گوشت دلپذیر و مزه مطبوعی دارد. این گونه ارتباط خویشاوندی نزدیکی با گونه H.venezuelensis دارد. تنها اختلاف آن‌ها در لوب‌های کلاله کامل در گونه H.polyrhizus و شکافته در گونه H.venezuelensis است.

H.costaricensis (Web.) Britton & Rose

ساقه‌های سبز و بلند با کناره‌های کم و بیش سفت و محکم دارند. گل‌ها بسیار طویل (بیش از 29 سانتی‌متر)، قسمت‌های بیرونی پوشش گل به رنگ سبز یا سبز مایل به زرد و قسمت‌های داخلی سفید خالص است. میوه به رنگ متمایل به قرمز (طول میوه 15-22 سانتی‌متر، وزن میوه 300-800 گرم)، دوکی شکل، پوشیده با فلس‌های بزرگ و بلند، لبه‌های آن قرمز و سبز، گوشت آن سفید با بذرهای فراوان سیاه رنگ و کوچک، طعم بافت دلپذیر و مطبوع است.

H.trigonus (Haw.) Saff.

ساقه‌ها باریک، سبز رنگ با لبه‌هایی که سفت نیستند. آرئول‌ها روی قسمت بالایی لبه موج‌دار قرار گرفته‌اند. رنگ خارها ابتدا متمایل به سبز بوده و سپس قهوه‌ای تیره می‌شوند. میوه به رنگ قرمز (قطر میوه 7-9 سانتی‌متر، وزن میوه 120-250 گرم)، تخم مرغی یا دوکی شکل با سطح صاف است. گوشت میوه سفید با بذرهای فراوان سیاه رنگ و کوچک، بافت گوشت دلپذیر است اما عطر و طعم آن مشخص نیست.

Hylocereus منشأ، پراکنش و اکولوژی

منشأ پیدایش بسیاری از گونه‌های جنس Hylocereus، مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری مکزیک و آمریکای مرکزی و جنوبی است. امروزه آن‌ها در سرتاسر جهان (نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری) توزیع شده‌اند اما گونه H.undatus معروف‌ترین گونه در بین آن‌ها است. در مراکز اصلی پراکنش آن‌ها، میوه‌های جنس Hylocereus به عنوان میوه اصلی مرسوم و محلی محسوب شده به طور گسترده مصرف می‌شوند.

امروز دراگون‌فروت حداقل در 22 کشور جهان مانند استرالیا، کامبوج، چین، کلمبیا، اکوادور، گواتمالا، فلسطین اشغالی، ژاپن، مالزی، مکزیک، نیوزلند، تایلند، نیکاراگوئه، پرو، فیلیپین، اسپانیا، سریلانکا، تایوان، جنوب غربی آمریکا و ویتنام کشت می‌شود. در ایران نیز در چند سال اخیر تعداد 200 اصله نهال کوچک دراگون‌فروت در منطقه رودان استان هرمزگان کشت شد اما به دلیل عدم رعایت زمان مناسب کشت و برخورد به بادهای داغ منطقه قبل از استقرار، از بین رفتند.

تحمل بالای گونه‌های جنس Hylocereus آن‌ها را قادر می‌سازد تا تحت شرایط اکولوژیکی مختلف زندگی کنند. برای مثال، در مکزیک آن‌ها در نواحی بسیار بارانی (3500-340 میلی‌متر در سال) و در ارتفاع تا 2750 متر از سطح دریا یافت می‌شوند. آن‌ها می‌توانند در آب و هوای بسیار گرم با دمای 40-38 درجه سانتی‌گراد زنده بمانند. با این حال، در بعضی گونه‌ها دمای زیر 12 درجه سانتی‌گراد باعث از بین رفتن ساقه‌ها می‌شود.

اگر چه گونه‌های جنس Hylocereus نیمه‌اپیفیت هستند و به طور معمول رشد در شرایط نیمه‌سایه (شرایطی که در طبیعت توسط درختان ایجاد شده است) را ترجیح می‌دهند، اما بعضی گونه‌ها (برای مثال H.undatus، H.costaricensis و H.purpusii) می‌توانند در شرایط نور کامل به خوبی رشد کنند. با این حال، نور بسیار شدید و آب ناکافی منجر به سوختگی ساقه می‌شود.

صورت گرفته است. در بین گونه‌های جنس Hylocereus، دو گونه مذکور در سطح وسیع در جهان کشت می‌شوند. گل‌ها بزرگ (30 سانتی‌متر)، به شکل قیف هستند. تخمدان در قسمت پایه لوله‌ای طویل واقع شده است که فلس‌های برگ مانند را به بیرون می‌برد.

گل دارای پرچم‌های متعدد است. خامه گل بزرگ و لوله‌ای به طول 20 سانتی‌متر و قطر 0/5 سانتی‌متر است. کلاله 24 لوب باریک به رنگ سبز متمایل به کرم دارد.

گل‌دهی به طول روز وابسته است و القای گل‌دهی در طی روز بلند رخ می‌دهد. جوانه‌های گل می‌توانند برای چندین هفته در مرحله خفتگی باقی بمانند و شروع گل‌دهی معمولاً بعد از فصل بارندگی رخ می‌دهد.

گل‌های دو گونه H.undatus و H.costaricensis در نیمکره شمالی از اردیبهشت تا مهر ماه و در نیمکره جنوبی از آبان تا فروردین ماه ظاهر می‌شوند. ظهور گل‌ها به صورت فلش‌های (جست‌های) چندگانه بوده و در سرتاسر دوره گل‌دهی گسترش می‌یابد. تعداد فلش‌های گل‌دهی به گونه بستگی دارد به طوری که گونه H.costaricensis، 7-8 فلش برای گونه H.undatus ، 5-6 فلش است.

یک دوره 3 تا 4 هفته‌ای بین فلش‌های گل‌دهی وجود دارد، که امکان دیدن جوانه‌های گل، گل‌ها، میوه جوان و میوه‌های بالغ روی یک گیاه را در یک زمان ممکن می‌سازد. دوره بین ظهور جوانه‌های گل (برداشتن آرئول‌ها) و گل‌دهی (مرحله 1) حدود 15 تا 20 روز و بین شکوفایی گل و برداشت میوه (مرحله 2) حدود 30 روز طول می‌کشد.

گل‌های H.undatus خود ناسازگار هستند اما دگر گرده‌افشانی با سایر گونه‌های جنس Hylocereus رخ می‌دهد. در کشورهایی که موطن آن هستند، گرده‌افشانی این دو گونه در شب توسط خفاش‌ها یا پروانه‌ای از جنس Maduca متعلق به خانواده Sphingideae صورت می‌گیرد.

آزادسازی دانه گرده، چند ساعت قبل از باز شدن کامل رخ می‌دهد. دانه گرده بسیار فراوان، سنگین و غیر پودری است. گل‌ها بین ساعت 20 تا 20:30 باز می‌شوند و کلاله گل بر پرچم‌ها تسلط می‌یابد (موقعیت کلاله به گونه‌ای است که درصد دگرگشنی در آن بالاست).

گل‌ها فقط برای یک روز باز و سپس در صبح روز بعد از شکوفایی بسته می‌شوند. در روز بعد، گلبرگ‌ها نرم و به آرامی خشک می‌شوند. قسمت پایینی گل تلقیح‌نشده زرد می‌شود و گل طی 4 تا 6 روز ریزش می‌کند، در صورتی که در گل تلقیح‌شده سبز رنگ باقی مانده و حجم آن افزایش می‌یابد که نشان دهنده میوه‌نشینی است.

دراگون فروت (میوه اژدها) چیست؟ راهنمای کامل پرورش، خواص و ارزش غذایی

دراگون فروت Dragon Fruit به فارسی میوه اژدها، عموما به میوه کاکتوس مهتاب باریک Selenicereus گفته می شود. اما نام پیتایا Pitaya نیز در بازارهای جهانی به وفور برای این محصول استفاده می شود که البته پیتایا میوه کاکتوس اسپندار باریک Stenocereus است.

در کل اینطور استنباط می شود که دراگون فورت یا پیتایا به میوه چند نوع کاکتوس بومی آمریکای مرکزی گفته می شود و صرفا اشاره به میوه یک گیاه خاص ندارد.

بطور دقیق میوه اژدها روی کاکتوس Hylocereus که به ملکه هونولولو نیز معروف است رشد می کند که گل های آن فقط در شب باز می شوند.

پراکنش جغرافیایی پیتایا

خاستگاه اصلی این میوه کاکتوسی مکزیک و آمریکای مرکزی است. اما در حال حاضر در همه مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری جهان مانند جنوب شرقی آسیا، استرالیا، حوزه دریای کارائیب و …. یافت می شود.

خصوصیات فیزیولوژیکی و گیاه شناسی

میوه اژدها کاکتوسی رونده است که از سطوح مختلف برای پیچیدن و رشد کردن استفاده کرده و تولید ریشه های هوایی می کند.. این گیاه تا ارتفاع ۶ متر به راحتی رشد کرده و هنگامی که وزن آن از چهار و نیم کیلو بیشتر شود شروع به میوه دادن می کند.

کاکتوس میوه اژدها (Dragon Fruit) پیتایا عمری بین ۲۰ تا ۳۰ سال دارد و حدود هشت ماه طول زمان می برد تا به گل دهی برسد و دو سال بعد از کاشت نیز شروع به میوه دهی می کند.

گل های میوه اژدها

جوانه های گل غلاف شکل شبیه کاج های سبز کشیده با حاشیه های قرمز روی کاسبرگ هستند. این جوانه ها تا قبل از باز شدن گل می توانند تا ۲۰ سانتی متر نیز رشد کنند. گل های سفید رنگ این گیاه یکبار در سال در اوایل تابستان بر روی شاخه ها ظاهر و مدت کوتاهی پس از آن با مرگ گل، میوه شروع به رشد می کند.

شکل ظاهری دراگون فروت

میوه اژدها غالبا دارای رنگ قرمز براق است و برجستگی های برگ مانندی که نوک آنها به رنگ سبز گرایش دارد ظاهری شبیه به فلس های اژدها به آن داده است که همین دلیل سبب شده تا به میوه اژدها معروف شود. میوه اژدها ۶ رنگ دارد، متداول ترین نوع این میوه دارای پوست قرمز بوده و گوشت داخلی آن به رنگ سفید و دارای دانه های بسیار ریز سیاه رنگ است.

در برخی دیگر که از این میوه گرمسیری که کمیاب تر هستند، پالپ های داخلی نیز به رنگ قرمز است که سراسر آن با دانه های سیاه پوشیده شده است. در نوع دیگر میوه اژدها، پوست بیرونی زرد رنگ بوده و داخل آن سفید با دانه های سیاه است. شکل ظاهری آن به شکل گلابی است، ترکیب گلابی شکل و رنگ قرمز سبب شده تا به آن گلابی توت فرنگی Strawberry Pear نیز گفته شود.

طعم و مزه دراگون فروت

بر خلاف ظاهر عجیب و غریب این میوه تایلندی نباید توقع مزه ای عجیب مثل ظاهر آن را داشته باشید. طعم و مزه میوه اژدها شیرینی نسبتا لطیفی دارد و شبیه ترکیبی از مزه های گلابی و کیوی است.

خواص دراگون فروت

میوه اژدها به دلیل ظاهر خاص و طعم با طراوت خود مشهور است، اما همچنین سرشار از مواد مغذی ضروری است. در ادامه ارزش غذایی میوه اژدها به ازای هر ۱۰۰ گرم آورده شده است:

کالری: تقریباً ۶۰-۷۰ کالری
کربوهیدرات: حدود ۹-۱۴ گرم
فیبر رژیمی: تقریباً ۱-۳ گرم
پروتئین: حدود ۱-۳ گرم
چربی: حداقل، معمولا کمتر از ۱ گرم
ویتامین C: منبع قابل توجهی است که حدود ۳ تا ۹ میلی گرم در هر ۱۰۰ گرم دارد
کلسیم: حدود ۶-۱۰ میلی گرم
آهن: حدود ۰.۳-۰.۷ میلی گرم
منیزیم: تقریباً ۲۰-۳۰ میلی گرم
پتاسیم: مقدار قابل توجهی از ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلی گرم
آنتی اکسیدان ها: میوه اژدها سرشار از آنتی اکسیدان ها، به ویژه بتالین ها و فلاونوئیدها است که به مبارزه با استرس اکسیداتیو و التهاب در بدن کمک می کند.

علاوه بر این، میوه اژدها حاوی مقادیر کمی از ویتامین ها و مواد معدنی دیگر مانند ویتامین B1 (تیامین)، ویتامین B2 (ریبوفلاوین)، ویتامین B3 (نیاسین) و فسفر است.

این ارزش های غذایی بسته به تنوع و رسیده بودن میوه می تواند کمی متفاوت باشد. به طور کلی، میوه اژدها یک میوه کم کالری و آبرسان است که ترکیب خوبی از مواد مغذی ضروری را فراهم می کند و آن را به یک مکمل سالم برای رژیم غذایی تبدیل می کند.

روش های تکثیر دراگون فروت

میوه اژدها از دو روش کاشت بذر و قلمه زنی قابل تکثیر است. در سال های اخیر این گیاه از طریق کشت بافت و ریزازدیادی نیز تکثیر شده است اما کماکان کاشت بذر و قلمه زنی بیشترین روش های استفاده برای تکثیر این گیاه است.

پرورش و تولید میوه اژدها

شرایط آب و هوایی

همانطور که از خاستگاه این گیاه مشخص است، دراگون فروت آب و هوای گرمسیری با زمستان های معتدل و بدون یخبندان را می پسندد و مقاوت کمی به سرما دارد، طوری که تا دمای ۱۰ درجه سانتی گراد بالای صفر را می تواند تحمل کند و در دمای پایین تر خطر اتلاف آن وجود دارد. اما گرما و خشکسالی را به راحتی می توانند تحمل کنند.

نیاز نوری

میوه اژدها یک کاکتوس است و مشخصا کاکتوس ها نوری زیادی احتیاج دارند، این گیاه به حداقل ۶ ساعت نور با کیفیت در روز نیاز دارد. کیفیت نور تاثیر بسیار زیادی در کیفیت و کمیت میوه دهی و مهم تر از همه در رشد رویشی و سلامت فیزیولوژیک آن دارد.

تکثیر و فاصله کشت

گونه‌های H.undatus و H.costaricensis می‌توانند به آسانی و به طور طبیعی با قلمه ساقه از طریق تماس ساقه با زمین تکثیر شوند. همچنین کاشت بذر و تکثیر درون شیشه‌ای ساقه‌های جوان گیاه بالغ نیز امکان‌پذیر است. اگر چه تکثیر از طریق قلمه به دلیل حفظ خصوصیات ژنتیکی ترجیح داده می‌شود، در تکثیر با قلمه، رسیدن به مرحله باردهی گیاه سریع‌تر بوده و کمتر از یک سال بعد از کاشت قلمه رخ می‌دهد. در صورتی که در تکثیر از طریق بذر باردهی بعد از 3 سال صورت می‌گیرد.

در تکثیر جنسی، بذر بر روی کاغذهای صافی مرطوب یا مخلوط شن و ماسه قرار می‌گیرند. جوانه‌زنی بذر 3 تا 4 روز بعد آغاز شده و دانهال‌ها 4 تا 5 هفته بعد از جوانه‌زنی در گلدان کشت می‌شوند. در فاصله 10-9 ماه بعد، گیاهان قابل انتقال به محل اصلی کشت هستند. این روش بسیار ساده است اما نسبت به تکثیر با قلمه، گیاه به زمان بیشتری برای (3 تا 4 سال) رسیدن به سن باردهی نیاز دارند.

آسان‌ترین و ارزان‌ترین روش تکثیر دراگون‌فروت، تکثیر با قلمه است. قلمه‌ها می‌توانند در طول سال تهیه شوند اما ترجیحاً قلمه‌ها بعد از فصل گل‌دهی از گیاه مادری گرفته می‌شوند. قلمه باید در اوایل صبح گرفته شود و از طول قطعات ساقه 20 تا 60 سانتی‌متری استفاده می‌شود. قلمه‌های طویل‌تر سرعت رشد بیشتری دارند، که ممکن است به دلیل مواد ذخیره بیشتر باشد. برای ریشه‌دهی مطلوب، آبیاری به طور منظم صورت می‌گیرد. گیاهچه‌ها در این روش 5 تا 6 ماه بعد آماده کشت به محل اصلی هستند.

فاصله مناسب برای کاشت به نوع قیم مورد استفاده بستگی دارد. برای قیم‌های عمودی، فاصله بین خطوط کشت 3-2 متر مورد نیاز است و 3 قلمه برای هر قیم در نظر گرفته می‌شود (2000 تا 3750 قلمه در هکتار). برای قیم‌های افقی یا متمایل (شیب‌دار)، تراکم کاشت می‌تواند بسیار بالاتر باشد و قلمه‌ها به فاصله 50 تا 75 سانتی‌متر (6500 قلمه در هکتار) کشت می‌شوند. جهت تسهیل مدیریت محصول، ارتفاع برای قیم‌های عمودی باید بین 1/4 تا 1/6 متر و برای قیم‌های افقی یا شیب‌دار 1 تا 1/2 متر باشد.

عملیات داشت

دراگون‌فروت گیاهی نیمه‌اپیفیت است که توانایی خزیدن، بالا روندگی و چسبیدن به هر تکیه‌گاهی را با استفاده از ریشه‌های هوایی خود دارند. پرورش آن‌ها بر روی سطح زمین توصیه نمی‌شود، زیرا عملیات زراعی آن (گرده‌افشانی، برداشت و غیره) دشوار است و تماس با زمین باعث آسیب به پیچک‌ها می‌شود.

بنابراین دراگون‌فروت بهترین رشد را روی قیم خواهد داشت. قیم‌ها قبل از کشت گیاه در محل اصلی استقرار می‌یابند، عموماً از پایه‌های چوبی، ستون‌های سیمانی و یا داربست‌های فلزی به عنوان قیم استفاده می‌شود.

رشد گیاه سریع و پیوسته است، اگر چه در شرایط آب و هوایی نامطلوب (خشکی و دمای بسیار پایین) گیاه دچار دوره استراحت رویشی می‌شود. زمانی که از قیم‌های افقی و عمودی استفاده می‌شود، هرس گیاه اهمیت دارد و ساقه‌ها باید در مسیر درست هدایت شوند. همه رشدهای جانبی و قسمت‌هایی از گیاه که در تماس با زمین هستند، باید حذف شوند. هرس اصلی در سال اول بعد از کاشت انجام می‌شود. اگر قیم استفاده شود، ساقه باید به بالای آن وصل شود.

هدف از هرس، محدودیت رشد شاخه است و باید از همان سال دوم بعد از کاشت انجام شود. میزان هرس به نوع قیم و استحکام آن بستگی دارد، برای مثال، یک گیاه 3 ساله وزنی حدود 70 کیلوگرم دارد که حتی اگر تحمل وزن آن برای قیم مشکل نباشد، شاخه‌های آن قادر به تحمل بادهای شدید نیستند.

با این حال، در مناطق بادخیز بایستی تمهیداتی جهت مقابله با بادهای شدید از قبیل بادشکن اندیشیده شود. هرس شامل حذف همه ساقه‌های صدمه دیده و در هم رفته از گیاه می‌شود. حذف قسمت انتهایی شاخه اصلی باعث القای شاخه‌های جانبی می‌شود. هرس پس از برداشت، رشد ساقه‌های جوان را تحریک می‌کند که در سال بعد باردهی خواهند شد.

تغذیه و آبیاری

سیستم ریشه دراگون‌فروت سطحی است و در عمق 30-15 سانتی‌متری قرار دارد و بنابراین می‌تواند عناصر غذایی را در این محدوده جذب نماید. تغذیه با مواد معدنی و آلی سودمند است و ترکیب آن‌ها با هم، اثر مفیدتری بر جای می‌گذارد. با توجه به شرایط آب و هوایی، میزان کود پیشنهاد شده برای دراگون‌فروت بسیار متغیر است.

برای مثال، در گیاهان جوان (سن کمتر از 3 سال) از 15-10 کیلوگرم کود حیوانی و 100 گرمسوپر فسفات به ازای هر گیاه استفاده می‌شود. در طی دو سال اول، 300 گرم اوره و 200 گرم NPK (16-16-18) برای هر گیاه در هر سال به کار می‌رود. در این گیاهان کوددهی در طی 3 مرحله (1 ماه، 6 ماه و 12 ماه بعد از کشت) اعمال می‌شود.

در گیاهان بالغ، 540 گرم نیتروژن، 720 گرم فسفر (P₂O₅)، 300 گرم پتاسیم (K₂O) و 20 کیلوگرم کود حیوانی به ازای هر گیاه درسال استفاده شده است. این میزان در 4 مرحله به کار می‌رود:

– مرحله اول بلافاصله بعد از برداشت (40 درصد از کود نیتروژن، 35 درصد از P₂O₅ و همه کود حیوانی)

– مرحله دوم، دو ماه بعد از مرحله اول (30 درصد نیتروژن، 20 درصد P₂O₅ و 15 درصد K₂O)

– مرحله سوم قبل از گل‌دهی (10 درصد نیتروژن، 40 درصد P₂O₅ و 40 درصد K₂O)

– مرحله چهارم در زمان نمو میوه‌های جوان است.

اگر چه دراگون‌فروت می‌تواند با کمترین میزان بارندگی (چند ماه خشکی) زنده بماند، اما برای میوه‌های با کیفیت، آبیاری منظم مورد نیاز است. اهمیت آبیاری منظم به این علت است که گیاه را قادر به ساخت ذخایر کافی می‌نماید، بنابراین گل‌دهی در مناسب‌ترین زمان صورت می‌گیرد و نمو میوه را امکان‌پذیر می‌سازد. استفاده از سیستم آبیاری قطره‌ای علاوه بر داشتن کارایی مصرف آب زیاد، از آبیاری بیش از حد و نامتعادل که باعث ریزش گل‌ها و میوه‌ها می‌شود، جلوگیری می‌کند.

آبیاری بیش از حد همچنین باعث رشد بیماری‌های باکتریای و قارچی می‌شود. دراگون‌فروت باید پیش از دوره گل‌دهی، در معرض یک دوره خشکی برای تولید گل بیشتر قرار گیرند. استفاده از مالچ می‌تواند برای حفظ رطوبت خاک مورد استفاده قرار گیرد. بر اساس منابع موجود، حداکثر هدایت الکتریکی آب جهت پرورش دراگون‌فروت، 3 دسی‌زیمنس بر متر گزارش شده است.

گرده‌افشانی

عدم وجود عوامل گرده‌افشان در بعضی نواحی پرورش دراگون‌فروت، باعث شده که برای اطمینان از میوه‌نشینی و نمو میوه‌ها، گرده‌افشانی به صورت دستی انجام شود. با توجه به خصوصیات گل در جنس Hylocereus، گرده‌افشانی دستی در آن ساده است (مانند اجزای مختلف گل بزرگ هستند) و قبل از شکوفایی گل (4:30 عصر تا 11 صبح روز بعد) صورت می‌گیرد.

گرده‌افشانی دستی از طریق حذف بساک‌های یک گل و تماس آن با کلاله گل دیگر صورت می‌گیرد و یا از طریق جمع‌آوری دانه گرده و انتقال آن با استفاده از قلم‌مو بر کلاله مادگی چندین گل انجام می‌شود. گرده‌افشانی دستی کاری با ارزش است و میوه‌های حاصله کیفیت عالی دارند.

زنبور عسل در گرده‌افشانی گل‌ها نقش دارد. با این حال کیفیت میوه‌های حاصل از گرده‌افشانی آزاد معمولاً پایین‌تر از میوه‌هایی است که به صورت دستی گرده‌افشانی شده‌اند. منشاء گرده می‌تواند روی زمان بین گرده‌افشانی تا برداشت میوه اثر بگذارد (پدیده متازنیا).

خاک و آب مورد نیاز

خاک های غنی و آلی بهترین گزینه برای پرورش و رشد این گیاه است. دراگون فروت درست است که یک کاکتوس است اما اصلا نباید ان را در خاک کاکتوس قرار داد چون نیاز های متفاوتی با سایر کاکتوس ها دارد. برای مثال نیاز آبی میوه اژدها از سایر کاکتوس ها بیشتر است و تعداد دفعات آبیاری بیشتری می طلبد اما در عین حال مسئله مهم و حیاتی، زهکش مناسب است چون ریشه های این گیاه به رطوبت زیاد حساس بوده و اصلا نباید برای مدت طولانی اطراف ریشه گیاه میوه اژدها رطوبت باقی بماند.

مراحل کاشت بذری دراگون فروت

ابتدا میوه ی رسیده را از وسط برش داده و دانه های سیاه را از گوشت آن با دقت جدا کرده و شستشو دهید. سپس دانه های سیاه را به مدت حداقل ۱۲ ساعت روی یک حوله ای کاغذی مرطوب قرار دهید.
در مرحله دوم بذرها را روی سطح خاک پخش کرده و لایه نازکی از خاک را روی آن بکشید. لزومی ندارد حتما دانه ها را در عمق خاک فرو کنید زیرا بذر میوه اژدها نیازی به کاشت عمیق ندارد.
خاک را مرتبا مرطوب نگه دارید. می توانید با استفاده از اسپری آب پاش، رطوبت خاک را حفظ کنید، برای آسانی کار می توانید تا زمانی که بذرها جوانه بزنند با یک لایه پلاستیکی، سطح خاک را برای حفظ رطوبت بپوشانید.
پس از اینکه بذرها جوانه زدند و رشد کردند، نیاز است تا بر اساس فضای موجود، جوانه های اضافه حرص شوند تا فضای کافی برای رشد سایر نهال ها باقی بماند. اگر در منزل یا فضای داخلی دراگون فروت پرورش می دهید ، باید هر نهال را به یک گلدان منتقل کنید.
میوه اژدها یک کاکتوس رونده است و برای ادامه رشد به قیم نیاز دارد. بعد از اینکه ارتفاع گیاه به ۳۰ سانتی متر رسید نیاز است تا با استفاده از یک قیم، مسیر را برای ادامه رشد فراهم کنید.

مراحل تکثیر قلمه ای دراگون فروت

ابتدا محل کاشت را انتخاب کنید که باید فضایی روشن باشد که حداقل ۶ ساعت در روز نور با کیفیت داشته باشد.
از یک گیاه بالغ دراگون فروت شاخه ای به اندازه ۳۰ سانتی متر را انتخاب و با استفاده از قیچی باغبانی با دقت ببرید. توجه کنید کوتاه کردن بیش از حد این گیاه سبب توقف رشد آن می شود.
هر شاخه برید شده را می توانید به ۳ تا ۵ قسمت تقسیم کرده و سپس قسمت های بریده شده را با قارچ کش ضدعفونی کنید.
شاخه های بریده شده را در محیط گرم و خشک قرار دهید تا زخم بریدگی بهبود پیدا کند. هنگامی که محل زخم به رنگ سفید تغییر پیدا کرد، شاخه ها آماده انتقال هستند. مدت زمان بهبود زخم ها حدودا بین دو روز تا یک هفته زمان می برد.

شاخه ها را از محلی که نزدیک تر به تنه مادری بودند به اندازه ۳ تا ۵ سانتی متر در داخل خاک فرو کرده و خاک محل اطراف کاشت را با دست محکم کنید. حتما دقت کنید جهت کاشت قلمه ها باید در همان جهتی باشد که رشد کرده اند و نباید آن ها را سر و ته داخل خاک قرار دهید.
سطح خاک را با آبیاری و آب پاشی مرطوب نگه دارید، در مدت سه الی چهار هفته، قلمه ها و سیستم ریشه ای آن باید شروع به رشد کند.
اگر قلمه های پیتایا یا همان میوه اژدها را در داخل خانه می‌کارید، با بزرگ‌تر شدن قلمه ‌ها باید آن‌ها را به گلدان ‌های بزرگ ‌تر یا به زمینی با آب و هوای مناسب منتقل کنید.
همانطور که پیش تر گفته شد، دراگون فروت کاکتوسی رونده است (پیتایا)، پس از اینکه اندازه گیاه به ۳۰ سانتی متر رسید، حتما یک قیم برای ادامه رشد آن در نظر بگیرید.

آفات و بیماری‌ها
آفات کمی برای جنس Hylocereus ثبت شده است. مورچه‌های متعلق به جنس Atta و Solenopsis می‌توانند بیشترین خسارت را به گیاه به خصوص گل‌ها و میوه‌ها وارد کنند. آفاتی مانند Cotinus mutabilis (نوعی سوسک) ساقه را سوراخ می‌کنند و Leptoglossus zonatus (نوعی سن) باعث مکیدن شیره، لکه‌های برگی و تغییر شکل آن‌ها می‌شوند.
همچنین گونه‌های مختلفی از شته‌ها و سپرداران روی گل‌ها و میوه‌ها مشاهده شده است. موش و پرندگان می‌توانند باعث خسارت جدی به ویژه به گل‌ها و میوه‌های رسیده شوند. فعالیت زنبورهای عسل (Aphis mellifera) گرده‌افشانی دستی را دشوار می‌سازند. در حقیقت، زنبورها می‌توانند بعد از چند ساعت فعالیت، تمام گرده گل را برداشت کنند.
بنابراین قبل از اینکه زنبورها وارد عمل شوند، گرده باید جمع‌آوری شود و گرده‌افشانی دستی، در صبح روز بعد به محض اینکه زنبورها گیاه را ترک کردند، انجام گیرد.
بیماری‌های قارچی (Macssonina agaves، Dothiorella sp.، Gloeosporium agaves ، Botryosphaeria dothidea)، ویروسی (Cactus virus X) و باکتریایی (Erwinia sp. و Xanthomonas sp.) مختلفی نیز در دراگون‌فروت گزارش شده است.
افزایش فواصل کاشت به منظور تهویه مناسب و نوردهی مطلوب در کاهش مشکلات ناشی از عوامل بیماری‌زا بسیار مؤثر است.
پس از برداشت
میوه دراگون‌فروت بسته به نوع رقم، 30-25 روز بعد از شکوفایی گل برداشت می‌شود، زمانی که پوست کاملاً قرمز شده است. میوه‌ها در این مرحله رسیده هستند، بنابراین 4-3 روز در دمای محیط و 2-1 هفته در دمای 20-14 درجه سانتی‌گراد قابلیت نگهداری دارند.
دراگون‌فروت میوه‌ای نافرازگرا است و پیک تولید اتیلن یا دی‌اکسید کربن در آن مشاهده نشده است. پس از برداشت میوه، به منظور انتقال آن به مناطق دور به ترتیب مراحل درجه‌بندی میوه، شستشو، تیماردهی به منظور کنترل عوامل بیماری‌زا و افزایش ظرفیت انبارداری، خشک‌کردن میوه، بسته‌بندی و انبار صورت می‌گیرد.
میوه‌هایی که 2-1 روز قبل از رنگ‌پذیری کامل پوست برداشت شوند، به مدت یک ماه در دمای 10 درجه سانتی‌گراد بدون کاهش کیفیت قادر به نگهداری هستند. برداشت میوه‌های دراگون فروت 8-5 روز بعد از رنگ‌پذیری کامل باعث کاهش عمر نگهداری میوه می‌شود، اما طعم آن بهتر می‌شود. دراگون‌فروت می‌تواند برای 3-2 ماه در دمای 10-7 درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی 98 درصد نگهداری شود.
فرآوری
فرآوری میوه دراگون‌فروت و تولید آب میوه آن، در مقیاس صنعتی دشوار است زیرا در حال حاضر هیچ تجهیزات ویژه‌ای برای استخراج آب از این قبیل میوه‌ها وجود ندارد. با این وجود، استخراج آب میوه به صورت دستی از طریق نصف کردن میوه و خارج کردن مغز میوه با یک قاشق صورت می‌گیرد.
مغز میوه دارای ویسکوزیته بالایی است و این جداسازی هزاران بذر کوچک نرم را با سایش ساده دشوار می‌سازد، بنابراین عملکرد استخراج آب بدون بذر به شدت کاهش می‌یابد. از این رو معمولاً آب به همراه بذرها بسته‌بندی شده و به خریداران عرضه می‌شود.
با این حال، وجود بذرها محدودیت بزرگی برای توسعه صنعت آب میوه دراگون‌فروت محسوب می‌شود. ثبات رنگ بتالائین‌های دراگون‌فروت در اسیدیته 5 (اسیدیته آب میوه) بالا است.
تحقیقات نشان می‌دهد که رنگدانه‌های دراگون‌فروت‌های بنفش، ثبات بالاتری از نظر بتالائین‌ها نشان می‌دهند. در حین یک پاستوریزه کردن معمولی، 10 درصد رنگ از بین می‌رود. در طی چندین تیمار حرارتی، ضایعات رنگی احتمالاً بیشتر است به همین علت محصولاتی مانند مربا، ژله و سایر محصولات شیرین به طور معمول تولید نمی‌شود، اما کرم بستنی‌ها و سایر محصولات لبنی به طور گسترده به بازار عرضه می‌شود. برای اجتناب از ضایعات رنگی بالا، آب میوه دراگون‌فروت قرمز معمولاً بدون پاستوریزاسیون و منجمدسازی به بازارهای بین‌المللی عرضه می‌شود. سپس آن‌ها یک مرحله پاستوریزاسیون را در طی تولید محصول نهایی می‌گذرانند.