تولید و پرورش تربچه

اصل و قدمت:

شرایط رویشی ویژه:

آب و هوا:

تقریباً در هر نوع آب و هوایی می‌توانید آنها را بکارید، ولی برای حصول بهترین نتیجه؛ کشت تربچه آن در مناطق معتدل و معتدل مرطوب است.

اگر در مناطق شمال ایران (گیلان، مازندران، گرگان) مناطق مدیترانه‌ای ایران (سرتاسر کردستان، لرستان، شمال خوزستان، شمال فارس، شمال جلگه ساحلی دریای عمان، منطقه جیرفت، جبال بارز، ساردوئیه) و مناطق استپی ایران مانند آذربایجان، خراسان، اصفهان، اراک، همدان و ملایر و غیره اقدام به کاشت آنها نمایید نتیجه خوبی به دست خواهید آورد.

خاک:

در هر نوع خاکی می‌توانید بکارید ولی بهترین نتیجه را از کاشت آن در زمین‌های لیمونی سبک و پوک به دست خواهید آورد.

در زمین‌های سنگین، غده آن به خوبی تشکیل نمی‌شود. در مورد ترب‌های سیاه و سفید که غده‌ای بزرگ‌تر دارند حتماً از خاکی با بافت درشت و ماسه‌ای استفاده کنید تا غده بتواند به تدریج رشد کند. در ضمن برای کاشت ترب حتماً از خاکی عمیق استفاده کنید.

حرارت:

بهتر است در گرمای تابستان اقدام به کاشت آن نکنید؛ زیرا ریشه‌های آن خشن و تند و غیرقابل مصرف می‌شوند.

نور:

در مکانی روشن و آفتابی کشت نمایید.

ویژگی‌های خاص کشت:

تهیه زمین:

زمین را شخم نمایید. سپس با دیسک سطح خاک را کاملاً نرم کنید.

زمان کاشت بذر:

در دو زمان بهار و پاییز اقدام به کاشت نمایید.

در شمال ایران و در مناطق گرمسیری ایران که آب و هوا مناسب است تقریباً در تمام فصول سال می‌توانید آن را بکارید (البته در نظر داشته باشید که گرمای تابستان به محصول آسیب می‌رساند).

مقدار بذر مصرفی:

برای کاشت یک هکتار حدود 12 تا 15 کیلوگرم بذر مصرف نمایید.

نحوه کاشت:

ترب و تربچه را در زمین اصلی و به روش خطی کشت نمایید. پس از سپردن بذر به خاک، زمین را دندانه سپس یک غلتک سبک بزنید تا خاک بذر بچسبد. بهتر است زمین را قطعه‌بندی کنید و هر قطعه را با فاصله 10 تا 15 روز از هم بکارید زیرا اگر کاشت تمام مزرعه را در یک دفعه انجام دهید تربچه‌هایی که در آخر برداشت می‌نمایید به علت زیاد ماندن در خاک پوک خواهند شد.

عمق کاشت:

بذور را در عمق 1 سانتی‌متری بکارید زیرا اگر عمیق‌تر بکارید ریشه‌ها کشیده‌تر خواهند شد.

فواصل کشت:

فواصل ردیف‌‌های تربچه را 20 تا 30 سانتی‌متر انتخاب کنید.

فواصل ردیف‌های ترب را 40 تا 60 سانتی‌متر در نظر بگیرید.

فواصل بوته‌ها روی ردیف‌ها را حدود 5 تا 10 سانتی‌متر انتخاب نمایید.

کوددهی:

کود دامی کاملاً پوسیده را به میزان 30 تا 35 تن در هکتار به زمین بدهید (حدود 2 هفته قبل از کاشت).

کود دامی را اگر کاملاً پوسیده نباشد حدود 3 تا 4 ماه قبل از کاشت به زمین بدهید. کودهای شیمیایی را به مقادیر زیر برای هر 100 مترمربع در نظر بگیرید:

آمونیوم نیترات 20% : 2 کیلوگرم

سوپرفسفات 16% : 2/5 کیلوگرم

سولفات پتاسیم 48% : 2 کیلوگرم

مراقبت‌های داشت:

وجین:

مرتباً فاصله ردیف‌ها را وجین نمایید.

سله‌شکنی:

پس از هر آبیاری در صورتی که بافت خاک به حدی سنگین باشد که سله ببندد سطح خاک را سله‌شکنی کنید.

آبیاری:

به علت رشد سریع تربچه در فصل بهار و تابستان، هر شش روز یک‌بار زمین را آبیاری نمایید و در فصل پاییز و زمستان با توجه به وضع باران منطقه آبیاری را انجام دهید. نباید اجازه دهید زمین کاملاً خشک شود.

دقت کنید که آبیاری تربچه باید منظم و یکنواخت انجام شود زیرا نوسانات شدید در آبیاری (آبیاری نامنظم) باعث ترکیدن غده‌ها خواهد شد.

برداشت:

زمان برداشت تربچه:

به محض اینکه تربچه قابل استفاده شد، ریشه‌ها را از خاک درآورید.

زمان برداشت تربچه بسته به رقم آن، از حدود 20 روز تا 2 ماه طول می‌کشد و برداشت ترب 3 تا 4 ماه پس از کاشت انجام می‌شود. اگر غده‌ها به مدت طولانی در خاک بمانند، این عامل باعث پوک و تند شدن آن‌ها می‎‌شود.

چنانچه تربچه را به صورت مخلوط با دیگر گیاهان کشت نموده‌اید مواظب باشید که موقع درآوردن تربچه از خاک، به ریشه سایر نهال‌های موجود صدمه نرسانید.

شستشو:

برای حذف خاک از ریشه، آنها را شستشو نمایید.

بسته‌بندی و حمل:

ارقام دارای ریشه‌های طویل (ترب) را به صورت 4 تا 5 تایی بسته‌بندی کنید. ارقام دارای ریشه گرد و کروی را به صورت 6 تا 12 تایی با یکدیگر دسته کنید. برای حمل از زنبیل، سبدهای بزرگ وصندوق‎‌های چوبی استفاده نمایید. برای ارسال به فواصل دور، یخ خردشده را در میان و بالای ظروف قرار دهید و تربچه‌ها را تحت شرایط سردخانه‌ای حمل کنید.

عملکرد:

از ارقام زودرس تربچه حدود 10 تن محصول از هر هکتار زمین برداشت خواهید نمود. از هر هکتار مزرعه ترب، حدود 15 تا 20 تن محصول برداشت خواهید نمود.

روش بذرگیری از تربچه:

برای بذرگیری تجاری، فواصل ردیف‌ها را حدود 50 سانتی‌متر و فواصل بوته‌ها بر روی ردیف را حدود 5 تا 15 سانتی‌متر انتخاب نمایید. برای بذرگیری، بذور را در بهار بکارید و غده‌ها را برداشت نکنید و بگذارید تا بوته به گل برود و تولید بذر نماید.

وقتی غلاف‌ها قهوه‌ای شدند آنها را برداشت نمایید و در محلی خشک و غیرمرطوب خشک کنید. پس از خشک شدن، آنها را کوبیده، تخم را جدا کنید و در سایه خشک کرده، نگهدارید.