روش کاشت بذر کاهو

:اصل و قدمت

منشأ کاهو از کشورهای خاور نزدیک و مناطق مدیترانه است. این گیاه از 2500 سال قبل در باغ شاهان ایران کاشته می‌شده است.

:اهمیت

کاهو، از گیاهان مهمی است که در بسیاری از نقاط جهان و ایران و از جمله در شمال ایران (حوزه خزر) و جنوب آن بویژه در خوزستان و در بستر رودخانه‌های کرخه و کارون به فراوانی کاشته می‌شود. کاهو از جمله گیاهان کشاورزی است که کشت و کار و مصرف آن به صورت خام در سالاد و یا با سرکه، سکنجبین (سرکه انگبین) و یا به طور ساده بسیار زیاد است.

از نظر مواد غذایی، کاهو دارای املاح آهن، کلسیم، منیزیم، ید، منگنز، سدیم، مس و غیره و همچنین دارای ویتامین‌های آ، ب و ث می‌باشد.

کاهو خاصیت تصفیه‌ی خون و جلوگیری از رقیق شدن آن را دارد، گیاهی است اشتهاآور که برای سلامتی بدن انسان بسیار سودمند است و با داشتن املاح کلسیم و آهن بدن را تقویت می‌کند و با داشتن املاح روی و منگنز از سفید شدن مو جلوگیری می‌کند و به هضم غذا کمک می‌نماید.

توجه داشته باشید همان قدر که خوردن کاهو قبل از غذا اشتهاآور و مفید است بعد از غذا زیان‌آور است. مصرف زیادتر از حد آن نیز تنفس را ضعیف کرده، ایجاد مسمومیت می‌کند.

:مشخصات بتانیکی

کاهو گیاهی یک‌ساله و دو لپه از خانواده‌ی کلاپرکیان و جنس لاکتوکا و گونه‌ی لاکتوکاساتیوا است.

ریشه: محوری و مخروطی و نیمه‌عمیق است. ریشه‌های فرعی به طور جانبی در روی ریشه محوری می‌رویند. عمق ریشه‌ی کاهو به 20 سانتی‌متر بالغ می‌شود. این نکته را برای تعیین عمق شخم در نظر بگیرید.

ساقه: قطور و مخروطی است و علفی یا نیمه‌علفی و دارای مغز نرم و آب‌دار و خوشمزه است. در بسیاری از انواع، برگ‌های درونی کاهو، ساقه را احاطه کرده و دور آن پیچیده، جسم گرد یا کم و بیش کشیده‌ای به وجود می‌آورد. ساقه در برخی نژادها بلند و در برخی دیگر بسیار کوتاه است.

برگ‌ها: بدون دمبرگ با قاعده‌ی نسبتاً پهن (رگبرگ و سطحی در قاعده بسیار پهن است) بر روی ساقه چسبیده و اغلب بر روی آن تا شده است و گویچه‌ای را به وجود می‌آورد. برگ‌های درونی کم‌رنگ‌تر، زرد، کرم یا زرد مایل به سبز می‌باشند. برگ‌های بیرونی به رنگ سبز تیره یا سبز مایل به خاکستری است. برگ‌ها، نرم، آب‌دار، شیرابه‌دار، خوشمزه و کم شیرین می‌باشند که خوراکی هستند.

گل‌ها: گل‌های مرکب با گلچه‌های کوچک روی گل‌آذین دیهیم قرار گرفته‌اند و زرد رنگ می‌باشند.

دانه (بذر): کاهو دارای 2 نوع بذر است: یکی بذر سیاه و دیگری بذر سفید. شکل بذر کشیده و نوک باریک است. وزن هزار دانه‌ی آن 0.8 تا 1.2 گرم می‌باشد.

بذور کاهو در بهترین شرایط، قوه‌ی نامیه‌ی خود را تا 4 سال حفظ می‌کنند. چون تعداد بذور سبز شونده در بذور تازه کمتر است سعی کنید از بذور یک‌ساله برای کشت استفاده کنید که در این صورت بذور 95% جوانه‌زنی خواهند داشت.

آب و هوای مورد نیاز برای رشد کاهو

•  کاهو گیاهی دو ساله و روز بلند و مقاوم به سرما است که محصول آن در میانگین دمای 10 درجه سانتی گراد در روز و 5 درجه سانتی گراد در شب تشکیل می شود.
• کاهو تا دمای صفر درجه را نیز تحمل می کند، بنابراین از نظر آب و هوا کاشت کاهو در منطقه خنک هم امکان پذیر است و گرما و خشکی باعث می شود که گیاهان سریع وارد مرحله گل دهی شوند و کیفیت خوراکی محصول کاهش یابد.
• در مناطق گرم، کاهو در پاییز و زمستان کاشته می شود و در مناطق سرد کاهو را در اوایل بهار کشت می کنند.
• کاهو می تواند تا دمای صفر درجه سانتی گراد را تحمل کند و دماهای پایین تر از صفر باعث می شود که برگ های کاهو در برابر سرما به طرف داخل حالت لوله پیدا می کنند و سطح برگ ها برجسته و تاول مانند می شود.

خاک

• کاهو در هر نوع خاکی می روید ولی بهترین خاک برای کشت کاهو، خاک شنی رسی غنی از مواد آلی می باشد و چنانچه کاهو را در خاک های فقیر کشت کنند عملکرد محصول به شدت پایین می آید.
• کاهو در خاکهای با PH اسیدی به ندرت رشد می کند و در اسیدیته 5/6 تا 5/5 با کمبود شدید عناصری چون منیزیم روبه رو می شود که باعث رنگ پریدگی و عارضه نکروزیس می شود.

تغذیه

• کاهو گیاهی است که به کود فراوانی نیاز دارد. خاکی که کاهو در آن کشت می شود بایستی محتوی مواد آلی پوسیده به اندازه کافی باشد و برای این که زمین به اندازه کافی حاصلخیز باشد.
• در اواخر پاییز مقدار 40 تن کود حیوانی پوسیده را در یک هکتار خاک پخش کرده و با شخم عمیق آن را زیر و رو می کنند سپس دو هفته قبل از کاشت مقدار 400 تا 500 کیلو گرم در هکتار کود ازته را در سر تا سر مزرعه پخش نموده و با چنگگ آن را زیر خاک می کنند .
• البته می توان کود ازته را نیز دو نوبت ، نیمی قبل از کاشت و نصف دیگر در زمان رویش به گیاه داد. کاهو نسبت به کمبود عناصری مانند منگنز، مس و مولبیدن عکس العمل نشان می دهد و همچنین نسبت به کمبود کود پتاسیم نیز حساسیت نشان می دهد.

• :انواع

  کاهوپیچ کشیده:

  همان کاهوی معمولی است که از زمان‌های قدیم کشت و کار آن در بسیاری از مناطق ایران به ویژه در شمال ایران (حوزه خزر) متداول بوده است. از این واریته می‌توان به 2 نژاد کاهوپیچ کشیده‌ی سیاه یا چرب و کاهوپیچ کشیده‌ی سفید اشاره کرد.

  کاهوی تاج شاه:

  یک نژاد زودرس مرغوب ژاپن است که 7 تا 14 روز زودتر از کاهوی معروف دریاچه‌های بزرگ 366 می‌رسد، بوته آن زود رشد و نیرومند است و نسبت به رطوبت زیاد و خشکی هوا مقاوم است.

  کاهوی دریاچه‌های بزرگ:

  دارای برگ‌های سبز، گویچه گرد و نژادی است زودرس، برگ‌های آن خوش‌فرم، بامزه، شیرین و دلپذیر می‌باشد. وزن هر گویچه‌ی آن به 500 تا 600 گرم می‌رسد. برای سالاد و تزیین غذا مناسب است.

  کاهوی دریاچه‌های بزرگ 659:

  شکل و زودرسی آن بسیار همگن و بازارپسند بوده و کیفیت آن عالی است. این نژاد قابلیت خوبی برای تشکیل گویچه دارد و گویچه‌ی آن محکم و توپر و به رنگ سبز تیره‌ی بسیار زیباست.

  کاهوی سیاه بذر سیمپسون:

  نژادی است بسیار زودرس و بوته‌های آن به طور پهن و گسترده می‌روید. برگ‌های آن پهن، سبز روشن و لطیف می‌باشد.

  کاهوی والمن:

  رنگ برگ‌های آن سبز تیره است. گویچه‌ی آن دارای چین خوراکی خوب و مناسب است به شرطی که در آب و هوای خنک قرار گیرد.

  کاهوی سوزان:

  بهترین نژاد برای فضای آزاد و زودرس به ویژه در مناطق سردسیر است. همچنین برای محصول پاییزه بسیار مناسب است. بوته‌ی آن پهن سفت و گویچه‌ی محکم، بسته و سنگین تولید می‌کند. برگ‌های آن لطیف و خوشمزه است.

  کاهوی رد سیلز:

  دارای سر بزرگ با برگ‌های خارجی بسیار جذاب زرشکی رنگ می‌باشد. این کاهو رنگ خود را در هوای گرم نیز به خوبی حفظ می‌کند و مناسب برای پرورش در باغچه‌ی خانه و مزرعه می‌باشد.

  کاهوی اگوستوس:

  یکی از مهم‌ترین ارقام کاهوی معمولی در 30 سال اخیر است. برگ‌های آن اندکی چین‌دار (دارای برآمدگی و فرورفتگی) و بسیار جالب می‌باشند.

روش کاشت

• کاهو در مناطقی که زمستان ملایم دارند در پاییز کاشته می شود ولی در مناطق دارای زمستان سرد در بهار اقدام به کاشت آن می شود.
• در کاشت بهاره، زمان کاشت اوایل خرداد تا اوایل تیرماه است و در این صورت محصول کاهو در ماه های مرداد و شهریور برداشت می شود ولی در کشت پاییزه بذر آن را در اواسط شهریور ماه می کارند و در اواخر اردیبهشت ماه یا اوایل خرداد ماه محصول آن را برداشت می کنند.
• اگر بخواهیم در کشت پاییز محصول زودرس به دست آوریم، بعد از این که بذرها کاشته شد روی آن ها پوشش پلاستیکی سیاه کشیده می شود تا محصول زودتر دوره رشد خود را طی کند و در این روش محصول در آذر ماه برداشت می شود.
• بذر کاهو روی زمین پاشیده می شود و روی آن ها را با لایه ای نازک از ماسه و خاک برگ پوشانده و غلطک می زنند و سپس آن را آبیاری می کنند.
• بذرها بعد از 3 تا 5 روز سبز می شوند و سپس در مرحله چهار برگی شدن ، بوته ها را به زمین اصلی منتقل می نمایند، البته لازم به ذکر است که بذرها را می توان در خانه به صورت ردیفی یا خطی هم کاشت که در این صورت فاصله خطوط را 10 سانتی متر در نظر می گیرند.
• کاشت نشاءها در محل اصلی نیز به روش خطی می باشد که فواصل خطوط را 50 سانتی متر و فواصل بوته ها را 30 سانتی متر در نظر می گیرند.