آموزش کاشت بذر کلم بروکلی

زمان جوانه زنی بذر : 10 تا 14 روز
زمان باردهی گیاه : 70 تا 85 روز
دمای جوانه زنی : 7 تا 29 درجه
نور مناسب گیاه : 6 تا 8 ساعت
عمق کاشت بذر : 1 سانتی متر
دوره زندگی : یک ساله
فصل کاشت : بهار و پاییز

بروکلی (Broccoli) را می توان سخاوتمندترین گیاه موجود در کره زمین شناخت چرا که به دلیل دارا بودن آنتی‌اکسیدان‌های قوی از اثرات مخرب رادیکال‌های آزاد در بدن پیشگیری نموده در نتیجه از بروز بیماری‌هایی مثل انواع سرطان، آلزایمر، بیماری‌های قلبی و التهاب مفاصل پیشگیری کرده و فرآیند پیری را به تاخیر می اندازد. گلچه‌های تازه برش خورده بروکلی غنی از ویتامین‌ها و مواد معدنی هستند. مزه بروکلی به صورت خام و کمی بخارپز شده در سالاد بسیار خوب و دلپذیر است و می‌توان به راحتی آن را فریز نموده و نگهداری کرد. اولین و شاید مهم ترین اقدام عملی جهت کاشت بروکلی انتخاب رقم مناسب برای اقلیم موردنظر است. بروکلی واریته‌های بسیار مختلفی دارد که هر کدام در شرایط آب و هوایی خاص خود می تواند عملکردهای خوبی داشته باشد. بذرهای استاندارد فقط جهت مصارف خانگی و نه تجاری توصیه می‌شوند لذا جهت کشت در مقیاس تجاری از بذرهای هیبرید (F1) استفاده شود.

اصل و قدمت و ارزش غذایی

به طور دقیق معلوم نیست که کلم بروکلی کجا و در چه تاریخ، در سبزی‌کاری وارد شده است ولی برخی محققان کشاورزی تصور می‌کنند که قبل از کلم‌گل معمولی موجود بوده و به عبارت دیگر، کلم‌گل معمولی از تغییر کلم‌گل سبز به دست آمده است.

اهمیت

تولید و مصرف این کلم‌ها در اکثر نقاط جهان، به ویژه در اروپا و آمریکا بسیار زیاد است و آن‌ها را به صورت خام، آب‌پز، سرخ کرده و به عنوان سبزی در کنار غذاهای گوشتی، به مصرف خوراکی می‌رسانند. روی هم رفته، سطح کشت وکار و مصرف این کلم‌ها اگر از کلم‌پیچ بیشتر نباشد کمتر نیست.

کشت و کار و مصرف آن در ایران احتمالاً پس از جنگ جهانی رونق یافته است. با این همه، سطح کشت و مصرف آن گسترش زیاد یافته است و امروزه بسیاری از کشاورزان ایران در تولید و بسته‌بندی و عرضه آن به بازار فروش فعالیت داشته، از این راه امرار معاش می‌کنند.

مشخصات گیاه‌شناسی (بتانیکی)

گیاهی یک ساله و دولپه از خانواده کلم‌ها (چلیپاییان) و از جنس براسیکا اولرآ و واریته براسیکا اولراسه واریته ایتالیکا است.

ریشه: نسبتاً عمیق و قطور است.

ساقه: نسبتاً کوتاه و منشعب است که به گل‌های کپه‌ای و توپی منتهی می‌شود. ساقه سبز، علفی و تقریباً گوشتی است.

برگ‌ها: پهن افراشته، دارای پهنک پهن، صاف و دمبرگ و رگبرگ‌های بزرگ و مشخص است. رنگ برگ‌ها کبود (سبز مایل به آبی) است و اندازه آن‌ها، کوچکتر از برگ‌های کلم‌گل معمولی است.

گل‌ها: دوجنسی بوده، رنگ گلبرگ‌ها زرد یا سفید است. علاوه بر گل مرکزی از کنار برگ‌های زیرین یعنی از محل اتصال برگ به ساقه، گل‌هایی ظاهر می‌گردد که کوچکتر از گل مرکزی انتهایی است.

دانه‌ها: گرد، سبز مایل به زرد و کوچک است.

انواع کلم بروکلی

کلم بروکلی زودرس دندی: نژاد بسیار زودرس است که در ظرف 80 روز پس از باز کاشت در زمین اصلی، قابل بهره‌برداری است. قسمت گل آذین آن خیلی خوش ترکیب و گنبدی شکل (کپه ای شکل) است.

کلم بروکلی اردک سبز: نژاد بسیار زودرس است که در ظرف 85 روز از زمان باز کاشت در زمین اصلی قابل بهره‌برداری است. گل آذین آن بزرگ، گرد، فشرده و خوش فرم است.

کلم بروکلی نوع کرونا: این کلم در مدت 60 روز آماده برداشت شده، در مدت کوتاهی جوانه‌های متعدد ایجاد می‌کند و تاج کلم را تشکیل می‌دهد.

کلم بروکلی امپرور: نسبتاً زودرس است و مناسب برای تولید محصول تابستانه و پاییزه است. حتی در شرایط نامساعد نیز نتیجه مطلوبی می‌دهد. مناسب برای برداشت مکانیکی می‌باشد.

کلم بروکلی نوع مونتیلا: نیمه زودرس و نیمه بلند است و تنها یک‌ سر تولید می‌کند. برای مصرف تازه و صنایع مناسب می‌باشد.

کلم بروکلی وایکینگ: دارای عملکرد عالی است. سرهای متوسط تا بزرگ آن خوش فرم می‌باشند. برای مصرف تازه و استفاده در صنایع (فرآوری) مناسب می‌باشد.

کلم بروکلی کولونل: دارای سرسبز تیره می‌باشد. پس از برداشت سر اصلی سرهای ثانوی به خوبی در آن تشکیل می‌شود. برای مصرف تازه مناسب است.

روش ۱: کاشت بذر کلم بروکلی

پرورش کلم بروکلی از بذر، روشی پایه و پاداش بخش است که به شما امکان می دهد کنترل کاملی بر کل فرآیند رشد، از انتخاب گونه های خاص تا مدیریت اولیه جوانه ها، داشته باشید. این روش، برای باغبانانی که مایلند چرخه ی کامل زندگی گیاه را تجربه کنند و محصولی ارگانیک و باکیفیت از همان ابتدا تولید نمایند، انتخابی ایده آل است. برای آغاز این مسیر، گام های اساسی از آماده سازی دقیق خاک گرفته تا کاشت صحیح بذر و مراقبت های اولیه، از اهمیت ویژه ای برخوردارند که در ادامه به تفصیل شرح داده می شوند.

1- آزمایش خاک

کلم بروکلی خاکی با pH بین ۶.۰ تا ۷.۰ را ترجیح می دهد. می توانید خاک را آزمایش کرده و مواد مغذی مختلفی را برای تنظیم اسیدیته آن اضافه کنید. اطمینان حاصل کنید که خاک را به صورت دوره ای در طول فرآیند رشد آزمایش می کنید. علاوه بر pH، نتایج آزمایش خاک به شما نشان می دهد که آیا خاک شما فاقد مواد مغذی مهمی است یا خیر، که می توانید آن ها را با اصلاح کننده های خاک اضافه کنید.

اگر سطح pH خاک شما کمتر از ۶.۰ است، کمپوست اسیدی یا مخلوط کاشت اضافه کنید.

اگر pH خاک شما بالای ۷.۰ است، گوگرد گرانولی را مخلوط کنید.

2- کیفیت و زهکشی خاک

اطمینان حاصل کنید که خاک به خوبی زهکشی شده و بسیار حاصلخیز است. اگر آزمایش خاک شما نشان می دهد که کیفیت خاک پایینی دارید، یا اگر خاک شما زهکشی ضعیفی دارد، چندین کار وجود دارد که می توانید برای آماده سازی باغ خود برای کاشت بروکلی انجام دهید:

اگر خاک شما مستعد آبگرفتگی است، ساخت یک جعبه کاشت برای بالا بردن سطح خاک از زمین را در نظر بگیرید. در صورت امکان، از چوب سدر برای ساخت جعبه کاشت خود استفاده کنید، زیرا در معرض آب پوسیده نمی شود.

برای افزایش حاصلخیزی خاک خود، تا چهار اینچ کمپوست کاملاً پوسیده را با خاک مخلوط کنید. اگر خاک شما در وضعیت نامناسبی قرار دارد، یک کود آلی با نیتروژن بالا نیز برای غنی سازی خاک اضافه کنید.

کودهای آلی مانند یونجه، کنجاله پنبه دانه و کود حیوانی انتخاب های خوبی برای کاشت بروکلی هستند.

3- نور خورشید

بخشی از باغ خود را با آفتاب کامل انتخاب کنید. اگرچه کلم بروکلی آفتاب کامل را ترجیح می دهد، اما مقداری سایه را نیز تحمل می کند.

4- کاشت بذر (مستقیم یا نشاء)

بذرهای خود را مستقیماً در فضای باز بکارید. برای برداشت تابستانی، بذرها را دو تا سه هفته قبل از آخرین یخبندان بهاری بکارید. برای برداشت پاییزی، بذرها را ۸۵ تا ۱۰۰ روز قبل از اولین یخبندان پاییزی مستقیماً در فضای باز بکارید.

متناوباً، می توانید بذرهای خود را در داخل خانه شروع کنید. اگر تصمیم دارید بذرهای خود را در داخل خانه شروع کنید، آن ها را در گلدان های پیت یا سایر گلدان های کوچک نشا بکارید. آن ها را در اتاقی آفتابی نگه دارید.

اگر بذرها را در داخل خانه می کارید، می توانید آن ها را زودتر بکارید و ۲ یا ۳ هفته قبل از آخرین یخبندان به باغ منتقل کنید. اگر آن ها را در گلدان ها یا سینی های جداگانه بکارید، نیازی به تنک کردن آن ها بعداً نخواهید داشت.

5- کاشت بذر بروکلی

بذرهای بروکلی را در ردیف هایی با فاصله زیاد بکارید. قطعه زمین خود را به ردیف هایی با فاصله تقریبی ۹۰ سانتی متر از یکدیگر سازماندهی کنید. در امتداد هر ردیف، سوراخ هایی با فاصله ۳۰ تا ۶۰ سانتی متر حفر کنید. چند بذر در هر سوراخ قرار دهید و روی آن را با خاک بپوشانید.

به صورت اختیاری، می توانید بذرها را به جای این فاصله، هر ۱۵ سانتی متر بکارید و سپس گیاهان کوچک تر یا کم سلامت تر را با رشد آن ها تنک کنید.

اگر در فضای باز می کارید، برای صاف کردن ملایم خاک روی بذرها از چنگک استفاده کنید، اما مراقب باشید که خود بذرها را جابجا نکنید.

اگر در گلدان های پیت می کارید، به سادگی با انگشتان خود خاک را روی بذرها فشار دهید.

6- آبیاری بذرها

پس از کاشت بذرهای بروکلی، آن ها را به طور کامل آبیاری کنید. خاک را کاملاً خیس کنید، اما مطمئن شوید که آب جمع نشود، زیرا بروکلی از زهکشی خوب لذت می برد. اگر بذرها را در داخل خانه کاشته اید، از یک اسپری آب پاش برای مرطوب کردن خاک استفاده کنید.

7- تنظیم دمای خاک

دمای خاک را تنظیم کنید. اگر بذرها را مستقیماً در فضای باز می کارید، یک لایه مالچ آلی از کمپوست رسیده، برگ ها یا پوست درخت روی خاک بریزید تا خاک خنک بماند.

در مقابل، اگر در دماهای سرد مشغول کاشت هستید، یک پوشش پلاستیکی مشکی روی خاک قرار دهید تا آن را گرم کند. می توانید این پوشش های پلاستیکی را از فروشگاه های لوازم باغبانی تهیه کنید، اما هر پلاستیک مشکی نسبتاً مقاوم — مثل برزنت — نیز کار شما را راه می اندازد.

8- تنک کردن نشاهای بیرونی

نشاهای بیرونی خود را تنک کنید. هنگامی که نشاهای کاشته شده در فضای باز به حدود ۲/۵ سانتی متر ارتفاع رسیدند، ممکن است لازم باشد برخی از آن ها را حذف کنید تا فضای کافی برای رشد داشته باشند. گیاهان کوچک تر یا ناسالم را بردارید تا فاصله گیاهان باقی مانده به حدود ۳۰ تا ۶۰ سانتی متر برسد. این کار از ازدحام بیش از حد جلوگیری می کند و به رشد بهتر بوته های بروکلی کمک می کند.

روش ۲: انتقال نشاهای داخل خانه

پس از پرورش موفقیت آمیز نشاهای کلم بروکلی در محیط کنترل شده ی داخل خانه، مرحله ی بعدی و حیاتی، انتقال آن ها به باغ است. این روش، فرصتی عالی برای شروع زودهنگام فصل رشد و محافظت از جوانه ها در برابر شرایط نامساعد بیرونی در هفته های اول است. موفقیت در این مرحله به آماده سازی صحیح بستر، زمان بندی دقیق انتقال و رعایت نکات کلیدی در جابجایی نشاها بستگی دارد تا گیاهان بتوانند به سرعت خود را با محیط جدید وفق داده و رشد قوی و پرباری داشته باشند. در ادامه، گام های لازم برای انتقال موفق نشاها به فضای باز شرح داده می شود.

1- انتقال نشاها

نشاها را زمانی منتقل کنید که ارتفاع آن ها به حدود ۴ تا ۶ اینچ برسد. معمولاً این مرحله حدود شش هفته طول می کشد. در فرآیند انتقال، ارتفاع و میزان رشد واقعی گیاه مهم تر از مدت زمان سپری شده از جوانه زنی هستند.

2- آبیاری بستر کاشت

پیش از قرار دادن نشاها در زمین، بستر کاشت را به طور کامل آبیاری کنید. مطمئن شوید که تمام مراحل آماده سازی صحیح خاک که در بالا توضیح داده شد—از جمله کوددهی خاک—را پیش از انتقال نشاها انجام داده اید.

3- حفر گودال و فاصله گذاری

گودال هایی به عمق حدود ۳ اینچ حفر کنید و نشاها را با فاصله ۳۰ تا ۶۰ سانتی متر از یکدیگر بکارید. گیاه را در همان عمقی قرار دهید که قبلاً در گلدان یا ظرف بوده است. ارقام پاکوتاه را می توان با فاصله حدود ۳۰ سانتی متر نیز کاشت.

4- تنظیم دمای خاک

دمای خاک را تنظیم کنید. برای کاشت تابستانه، یک لایه مالچ آلی مثل کمپوست، برگ یا پوست درخت روی خاک بریزید تا خنک بماند. برای کاشت زمستانه، از یک پوشش پلاستیکیِ مشکی استفاده کنید تا خاک گرم شود.

5- آبیاری پس از انتقال

پس از انتقال نشاها، با یک آبیاریِ کامل خاک را کاملاً مرطوب کنید.

روش ۳: مراقبت از گیاهان کلم بروکلی

پس از موفقیت در کاشت بذر یا انتقال نشاهای بروکلی به بستر اصلی، مرحله ی مراقبت های مداوم و منظم آغاز می شود که کلید دستیابی به محصولی باکیفیت و پربار است. کلم بروکلی برای رشد بهینه و تولید جوانه های بزرگ و سالم، نیازمند توجه مستمر به نیازهای آبی، تغذیه ای و محافظت در برابر آفات و بیماری هاست. در این بخش، به مهم ترین جنبه های مراقبت از گیاهان بروکلی می پردازیم تا اطمینان حاصل کنیم که از زمان کاشت تا برداشت، گیاهان شما در بهترین شرایط ممکن قرار دارند.

1- آبیاری منظم

گیاهان کلم بروکلی خود را به طور منظم آبیاری کنید. به گیاهان خود هفته ای ۲.۵ تا ۴ سانتی متر آب برسانید. کلم بروکلی خاک مرطوب را دوست دارد.

می توانید از یک باران سنج برای مشاهده میزان آب طبیعی دریافتی گیاهان استفاده کنید و کمبود آن را با آبیاری جبران کنید.

اطمینان حاصل کنید که هنگام آبیاری، تاج های گلچه کلم بروکلی خیس نشوند؛ این کار باعث کپک زدگی آن ها می شود.

در شرایط بسیار گرم یا خشک، میزان آبیاری گیاهان خود را افزایش دهید.

2- کوددهی

حدود سه هفته پس از کاشت، گیاهان خود را کوددهی کنید. هنگامی که گیاهان کلم بروکلی شما شروع به تشکیل برگ های جدید کردند، از یک کود آلی و غنی از نیتروژن استفاده کنید. کود امولسیون ماهی (Fish emulsion) برای کوددهی گیاهان کلم بروکلی به خوبی عمل می کند. می توانید کوددهی گیاهان را حدود هفته ای یک بار تا زمانی که برای برداشت آماده شوند، ادامه دهید.

3- مراقبت از ریشه ها

از شخم زدن یا برگرداندن خاک خودداری کنید. گیاهان کلم بروکلی ریشه های بسیار کم عمقی دارند. اگر خاک را به هم بزنید، ممکن است به طور تصادفی ریشه ها را بشکنید و به گیاهان بروکلی خود آسیب برسانید.

اگر علف های هرز در اطراف گیاهان رشد کردند، به جای کندن آن ها از زمین، با مالچ آن ها را خفه کنید تا ریشه ها به هم نخورند.

اگر تصمیم به کشت ارگانیک ندارید، می توانید از آفت کش های شیمیایی نیز برای از بین بردن علف های هرز ناخواسته از باغ خود استفاده کنید، بدون اینکه ریشه های بروکلی را به هم بزنید.

4- برداشت کلم بروکلی

گیاهان کلم بروکلی خود را برداشت کنید. بهتر است تاج های کلم بروکلی خود را زمانی برداشت کنید که جوانه ها کاملاً بسته و سبز تیره هستند. از صبر کردن تا زمانی که جوانه ها شروع به گل دادن و تبدیل شدن به گل های سبز روشن یا زرد کنند، خودداری کنید. تاج را در جایی که به ساقه متصل می شود، با استفاده از قیچی باغبانی برش دهید.

برای زمان های دقیق رشد گونه های خاص، به بخش “انتخاب گونه” در بالا مراجعه کنید.

از شکستن تاج خودداری کنید. یک برش تمیز، رشد جدید را بهتر تحریک می کند.

با یک برش سالم، گیاه کلم بروکلی باید جوانه های کوچکی را از کنار ساقه رشد دهد. می توانید به برداشت این جوانه های کوچک ادامه دهید و گیاه باید بیشتر تولید کند.