- هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
مشخصات گیاهشناسی
ترخون (Arthemisia dracunculus) گیاهی دائمی است که از سیبری منشا گرفته است. گیاهی است که زادگاه آن را آسیای شمالی میدانند. ریشه رونده، ساقه ایستاده و برگهای سبز کبود و باریک و بلند از ویژگیهای آن است. ترخون گیاهی علفی و چندساله است که تا ارتفاع 150 سانتیمتر رشد میکند. این گیاه دارای ریشههای مستقیم و ساقههای زیرزمینی (استولن) افقی میباشد. از ریشه آن هرساله ساقههای متعددی میروید که بلندی آن گاهی به 75 سانتیمتر میرسد. گلهای ترخون بهصورت مجتمع و در قالب یک خوشه قرار میگیرند. ترخون دارای دو واریته مشخص است: الف) واریته روسی ب) واریته فرانسوی
تراکم کاشت ترخون را 60×40 سانتیمتر انتخاب میکنند تا 40-35 هزار بوته در هکتار فراهم آید. دوره رشد و بهرهدهی گیاه ترخون حدوداً 7 سال است. رشد سالانه ترخون از اول بهار تا اواخر آبان ادامه مییابد. ترخون را با گیاهان وجینی و خانواده لگومها در تناوب زراعی قرار میدهند.
ترخون چیست؟
ترخون گیاهی است از خانواده کاسنیان ((Asteraceae با نام علمی Artemisia Dracunculus است.
نام های ترخون
- علمی: Artemisia Dracunculus L.
- انگلیسی: Wild Dragon, Tarragon,Estragon, Little Dragon
- فرانسوی: Estragon, Herbe Aux Dragons, Serpentine., Armoise Petit – Dragon.
- آلمانی: Estragon, Dragoncelle, Tragunbeifuss
- ایتالیایی: Targone, Dragontea, Serpentaria, Dragoncello.
- عربی: طرخون
- فارسی: ترخون، تلخون
- طب سنتی: الحوذان، ترخون، طرخون
مشخصات گیاه ترخون
گیاهی است چند ساله و علفی، به ارتفاع 100 الی 150 سانتی متر، ساقه ها ایستاده- رگه دار – شیاردار، ساقه به رنگ سبز مایل به زرد، برگ های قاعده ساقه منقسم به 3 لوب و کاپیتول های آن، فندقه ها قهوه ای – بیضوی، به طول 1 الی 6/.، میلی متر، گل ها به رنگ سفید مایل به قرمز که درون کاپیتول های آویزان قرار می گیرند.
خاک مورد نیاز
ترخون در خاکهایی با بافت متوسط، ph 5/5-6/7، حاصلخیز و شوری کمتر از ۸ میلیموس به خوبی رشد میکند. زمین ترخون را در پاییز شخم میزنند تا بقایای گیاهی بپوسند و کود دامی با خاک مخلوط گردند. شخم دوم را در اوایل بهار انجام میدهند و زمین را با دیسک و ماله زمین هموار میسازند.
آب و هوا
گیاه ترخون مقاوم به سرما است به طوری که تا منفی 15 درجه سانتیگراد را تحمل میکند. وجود شرایط گرم و آفتابی بر میزان اسانس گیاه میافزاید.
آبیاری
نیاز آبی ترخون زیاد است لذا در خاکهای سبک باید هر 5-4 روز یکبار و در خاکهای سنگین هر 7-6 روز یکبار آبیاری گردد. نکته مهم در آبیاری گیاهانی چون تره، نعناع، ترخون و … که برداشت آنها به دفعات انجام میشود این است که بلافاصله پس از برداشت، نباید اقدام به آبیاری کرد. آبیاری حداقل دو روز بعد از برداشت انجام میشود. آبیاری بلافاصله پس از برداشت باعث کاهش چشمگیر محصول (بهاصطلاح کور شدن گیاه) میشود.
ازدیاد ترخون
1- در روش تکثیر با بذر به 300-200 گرم بذر در هکتار نیاز میباشد که آنها را در اواخر اسفند در خزانه میکارند و در مرحله 4 برگی در زمین اصلی نشاء مینمایند.
2- در روش تکثیر با قلمهها که به دلیل عدم تولید بذر در برخی انواع ترخون انجام میشود. در این شیوه از قلمههای حاصل از ساقههای سبز استفاده میشود. اینگونه قلمههای ساقهای را در خزانههایی با بستر ماسهای ریشهدار میکنند و آنگاه آنها را به زمین اصلی منتقل مینمایند اما این روش درصد موفقیت کمتری دارد.
3- روش تکثیر با پاجوش: از هر بوته 4-3 ساله ترخون در بهار میتوان 40-20 عدد پاجوش تهیه نمود. برای این منظور پای بوتهها را در بهار با خاک نرم میپوشانند تا پاجوشهای بیشتری تولید شوند. پاجوشها را در اواخر بهار به زمین اصلی منتقل مینمایند و زمین را فوراً آبیاری میکنند. این روش بسیار رایج است.
4- روش تقسیم ریشه: پایههای مادری ترخون که بیش از 4 سال عمر دارند، برای تقسیم ریشهها مناسب هستند. در این روش هر پایه مادری را به 15-10 قسمت تقسیم میکنند و قطعات استولن را در عمق 15-10 سانتیمتری خاک میکارند.
کنترل علفهای هرز
علفهای هرز ترخون را در چند مرحله وجین میکنند زیرا ترخون دارای رشد کند است. از علفکشهای “آفالون” و “آرزین” برای کنترل علفهای هرز ترخون میتوان بهره گرفت.
برداشت
مزرعه ترخون هر ساله 3-2 دفعه برداشت میگردد. بهترین مرحله برداشت ترخون قبل از گلدهی و در اوج شادابی است. برداشت ترخون از اواخر اردیبهشت آغاز میشود. برداشت را از ارتفاع 8-7 سانتیمتری خاک انجام میدهند.
بیماری های گیاه دارویی ترخون
١. بیماری زنگ گیاه دارویی ترخون
عامل بیماری: Puccinia absithii و P. dracunculina
مبارزه: برداشت زودهنگام در مبارزه علیه این بیماری موثر است
۲. لکه بر گی
عامل بیماری: Diplodi alracunculi می باشد.
مبارزه: پس از اولین برداشت در صورت آلوده شدن گیاهان به قارچ های مذکور می توان از قارچ کش های مناسب مانند زینب به مقدار ۴ تا ۴/۵ کیلوگرم در هکتار با محلول دیتان به مقدار ۳ کیلوگرم در هکتار استفاده نمود. برای مبارزه با این بیماری هر ۱۰ تا ۱۲ روز می توان از سموم فوق استفاده کرد.
۳۔ سفیدک پودری
این بیماری در ایران اولین بار در سال ۱۳۷۱ از اطراف تبریز گزارش شده است و هم اکنون در برخی از مناطق دیگر ایران نیز وجود دارد.
علائم بیماری: بیماری به صورت پوشش نمدی سفید رنگ در سطوح فوقانی و تحتانی برگ و همچنین ساقه ظاهر می شود و بوته ها در اثر شدت بیماری زرد می شوند. کلیستوتسیوم های قارچ عامل بیماری به فراوانی در زیر پوشش نمدی تشکیل می شود.
عامل بیماری: Erysiple artemisia کلیستوتسیوم قارچ عامل بیماری معمولا محتوی ۹ تا ۱۴ آسک است هر آسک محتوی دو آسکوسپور تخم مرغی شکل شفاف می باشد. کلیستوتسیوم (آسکوکارپ بسته)قارچ عامل بیماری به رنگ قهوه ای، دارای زواید قیف مانند می باشد. درهرکلیستوتسیوم ۹تا ۱۴ آسک وجوددارد، آسک ها بی رنگ دارای دو جدار و هرکدام حاوی دو آسکوسپورتخم مرغی شکل است.
مبارزه: جمع آوری و انهدام بقایای آلوده، دفع علف های هرز و سمپاشی مزرعه با کاراتان به نسبت یک در هزار و یا سموم گوگردی مثل آلوزان به نسبت ۴ تا ۵ در هزار در مبارزه علیه این بیماری و کاهش خسارت مؤثر می باشد.
