کشت و پرورش کرفس

مشخصات گیاه‌شناسی

کرفس گیاهی دو ساله با ریشه‌های قوی است. ریشه‌های کرفس در کاشت بذری نسبتاً عمیق‌تر از کاشت نشانی آن می‌باشند.
برگ‌های قاعده‌ای و مرکب کرفس مشتمل بر برگچه‌های دندانه‌دار هستند. دمبرگ‌های کرفس به طول 80-70 سانتی‌متر و شبیه ساقه به نظر می‌آیند.
گل‌آذین کرفس در سال دوم به شکل چتر مرکب با گل‌هایی به رنگ‌های سفید مایل به سبز یا زرد ظاهر می‌گردد. این سبزی به‌عنوان چربی‌سوز و تصفیه‌کننده کبد مطرح است.
مصرف کرفس در مبارزه با روماتیسم، فشارخون، بیماری‌های قلبی و انواع سرطان توصیه می‌شود.
کرفس به‌دلیل داشتن آب فراوان خواص هیدراته کردن پوست را دارا هست.
کرفس دارای کالری کمی هست و می‌توان از این گیاه در رژیم غذایی جهت کاهش وزن استفاده نمود. این گیاه به‌دلیل آنتی‌اکسیدان‌های مختلف دارای خواص ضدالتهابی است. همچنین بر درمان زخم معده و مری نیز مؤثر می‌باشد.

انواع کرفس

دو نوع اصلی کرفس موجود است:

Trenching celery: برای ایجاد ساقه های ترد نیاز به خاک دارد که روی ساقه ها جمع شود. برای آسان‌تر کردن این کار، ترانشه‌کردن کرفس معمولاً در ترانشه‌ها کاشته می‌شود، از این رو به این نام می‌گویند، اما برخی باغبان‌ها با استفاده از لوله‌ها یا یقه‌های مقوایی به این فرآیند سفید کردن کمک می‌کنند.
Self-blanching celery: به هیچ یک از این مراحل اضافی نیاز ندارد. این باعث می شود رشد آن بسیار آسان تر شود و ساقه ها به همان اندازه خوشمزه هستند.

ارزش غذایی کرفس

کرفس منبع غنی آب و آنتی‌اکسیدان‌های مختلف محسوب می‌شود و در حفظ سلامتی بدن مفید است. ارزش غذایی ۱۰۰ گرم کرفس به شرح زیر است.

آب	۹۵٫۴۳ گرم
کالری	14
پروتئین	۰٫۶۹ گرم
فیبر	۱٫۶ گرم
کربوهیدرات	۲٫۹۷ گرم
قند	۱٫۳۴ گرم
کلسیم	۴۰ میلی‌گرم
پتاسیم	۲۶۰ میلی‌گرم

شرایط آب و هوایی

از کرفس به‌عنوان یک سبزی فصل خنک یاد می‌شود. رشد کرفس در طولانی‌مدت اتفاق می‌افتد به‌همین دلیل آن را در داخل گلخانه یا در زیر شاسی در مناطق سردسیر خزانه‌گیری می‌کنند و به‌محض مساعد شدن هوا، آن را به محل اصلی انتقال می‌دهند. کرفس در هوای خنک (به‌خصوص در شب) و نسبتاً مرطوب (از طریق بارندگی یا آبیاری) با موقعیت آفتابی، بهترین رشد و نمو را خواهد داشت. ریشه این گیاه در نقاطی که بارندگی به‌صورت یکنواخت توزیع می‌شود؛ به‌خوبی رشد می‌کند. کرفس در مقایسه با سایر سبزی‌ها، در اثر کم‌آبی، بیشتر لطمه می‌بیند.

شرایط خاک و کوددهی

استفاده از کودهای پوسیده دامی برای تقویت خاک به‌ویژه خاک‌های شنی که از نظر مواد آلی ضعیف هستند توصیه می‌شود.
معمولاً حدود 15 تا 20 تن در هکتار، کود پوسیده دامی برای کشت کرفس استفاده می‌شود. این عملیات باعث گرم شدن خاک، افزایش بخشی از عناصر، افزایش ظرفیت نگهداری آب و مواد غذایی و سبک کردن بافت خاک می‌شود.
در مورد استفاده از کودهای شیمیایی، مقدار و نوع آن بستگی به نوع خاک، حاصلخیزی و مقدار مواد آلی موجود در آن دارد.
معمولاً حدود 160 کیلوگرم ازت، 100 کیلوگرم پنتا اکسید فسفر، 250 کیلوگرم اکسید پتاسیم، 150 کیلوگرم اکسید کلسیم و 20 کیلوگرم اکسید منیزیم در هکتار توصیه می‌شود.
ارقام مختلف کرفس خاک‌های کمی اسیدی با pH بین 6 تا 7 را ترجیح می‌دهند. سطح کلسیم و منیزیم خاک برای رشد مطلوب کرفس بسیار مهم است.
به همان نسبتی که کرفس به آب زیادی نیاز دارد به خاکی با زهکشی مناسب نیز نیازمند است.
خاک‌های دارای بافت لومی، لومی-رسی، شنی-رسی و پیت برای کاشت کرفس مناسب هستند.
مناسب‌ترین خاک برای کاشت کرفس زمینه‌ای هوموسی است. کرفس در خاک‌هایی با بافت خوب و زهکشی شده محصول خوبی می‌دهد.

شرایط دمایی

بهتر است تا بذر کرفس در خزانه گلخانه (گلخانه‌ای) کشت شود تا دما و رطوبت مورد نیاز به‌خوبی تامین گردد.
دمای لازم برای جوانه‌زنی بذر کرفس حدود 24-21 درجه سانتی‌گراد است. در این دما جوانه‌زنی کامل مزرعه دو تا سه هفته طول می‌کشد.
پس از آن چنانچه دمای محیط به 21-15 درجه سانتی‌گراد برسد وضعیت اولیه رشد گیاهچه‌ها بهتر هم می‌شود.
هرچند که گیاه کرفس می‌تواند سرمای کمی را تحمل کند، اما درجه حرارت زیر 13 درجه سانتی‌گراد در روز و 4 درجه سانتی‌گراد در شب به‌مدت بیش از یک هفته، می‌تواند به آن‌ها آسیب برساند.
بهترین دما برای رشد مناسب گیاه کرفس بین 16 تا 25 درجه سانتی‌گراد است.
دمای کمتر از 15 درجه باعث کند شدن رشد و دمای کمتر از 10 درجه به‌مدت طولانی باعث توقف رشد می‌گردد. دمای بین 25 تا 35 درجه سانتی‌گراد، در صورت تامین مناسب رطوبت خاک، برای کرفس قابل تحمل است.
بنابراین تاریخ کاشت باید به‌گونه‌ای انتخاب گردد که از زمان کاشت نشاء تا برداشت محصول، دمای هوای محیط بین 16 تا 35 درجه سانتی‌گراد باشد.

آبیاری

زمین مورد کاشت باید همواره مرطوب باشد. کرفس به خشکی خاک بسیار حساس است. این گیاه در نقاط نیمه خشک و با باران مناسب نسبت به مناطق خشک و کم باران در طول سال محصول بیشتری می‌دهد. کرفس بیشتر از دیگر سبزی‌ها از کم آبی صدمه می‌بیند. برای آبیاری مزارع کرفس، می‌توان از روش‌های آبیاری بارانی، نشتی و قطره‌ای با کنترل رطوبت خاک استفاده کرد.

برداشت

به‌طور کلی کرفس در ماه پایانی دوره رشد و از مردادماه تا اوایل فصل سرما قابل برداشت است. اما برای دستیابی به بالاترین عملکرد باید با توجه به علائم ظاهری کرفس بهترین زمان را برای برداشت انتخاب کرد. کرفس زمانی آماده برداشت است که طوقه‌ای قوی به قطر 10 تا 15 سانتی‌متر داشته باشد و ارتفاع آن بسته به رقم به حد مطلوب برای فروش رسیده باشد. زمانی که ساقه‌های کرفس بالغ و رسیده شوند تا حدود یک ماه می‌توانند در خاک باقی بمانند، البته تا زمانی که دما بین 15 تا 24 درجه سانتی‌گراد باشد.

برداشت و نگهداری کرفس

از زمان کاشت تا برداشت 100 تا 140 روز طول می کشد. زمانی که ساقه های کرفس به اندازه کافی بزرگ شد می توانید برداشت را شروع کنید. برای برداشت می توانید تعدادی از ساقه ها را برش دهید و یا اینکه کل گیاه را برداشت کنید. اگر تعدادی از ساقه ها را برداشت کنید به گیاه این فرصت را می دهید تا دوباره رشد کند و چندین بار برداشت کنید.

کرفس را می توان تا دو هفته در یخچال نگهداری کرد. برگ ها برای استفاده به عنوان گیاه دارویی تا یک هفته در یخچال نگهداری می شود. کرفس را می توان خشک، کنسرو و منجمد کرد. از بذرها نیز می توان به عنوان گیاه دارویی استفاده کرد.

واریته های توصیه شده کرفس

کرفس برگی با ریشه افشان و برگ‌های پرپشت، نازک با دمبرگ‌های کوتاه و توخالی، شباهت زیادی با انواع خودروی آن دارد.
کرفس قمری یا ریشه‌ای که در آن بافت ریشه متورم و حالت کروی دارد.
کرفس معمولی که رایج‌ترین نوع کرفس است و دمبرگ‌های گوشتی دارد.

Afina: ساقه های بلند و باریک (تا ارتفاع 30 اینچ) تولید می کند و گونه ای سبز تیره، مقاوم و سریع رشد می کند (60 روز تا بلوغ).
Conquistador: نسبت به دماهای بالاتر، کمبود آب و حاصلخیزی متوسط خاک مقاوم است.
Golden Self Blanching: یک کوتوله موروثی با ساقه های بدون رشته است. این یک انتخاب خوب برای باغ های کوچکتر است.
Utah 52-70R Improved: برای باغبانانی با فضای محدود خوب است. قد آن تنها به 18 اینچ می رسد و در برابر بیماری مقاوم است.

آفات و بیماری های رایج کرفس
کرفس نسبتاً بدون دردسر است. برای کنترل آفات در مراحل اولیه، گیاهان را در چهار تا شش هفته اول فصل رشد با پارچه باغچه (پوشش ردیفی) بپوشانید.
1. مگس های زنگاری
- علائم: گیاهان پژمرده/کوتاه شده؛ تونل‌هایی با فضولات زنگ‌رنگ در ریشه‌های محصولات خانواده هویج. پوسیدگی ریشه
- جلوگیری: مگس های زنگاری بزرگ را با تله های چسبنده زرد رنگ زیر نظر بگیرید.
2. ویروس موزاییک خیار
- علائم متفاوت است، اما ممکن است شامل رشد کوتاه، الگوی سبز/زرد/سفید خالدار یا لکه های حلقه ای روی برگ ها باشد. تحریف رشد برگ
- جلوگیری : از بین بردن گیاهان آلوده؛ گونه های مقاوم و بذر بدون ویروس تایید شده را انتخاب کنید. استفاده از پوشش های ردیف؛ ضد عفونی کردن ابزار؛ علف هرز؛ کنترل شته ها (ناقلان ویروس)؛ از مالچ استفاده کنید.
3. گوش خیزک
- علائم: بسیاری از سوراخ های کوچک در برگ ها / ساقه ه
- جلوگیری: تله در قوطی ماهی تن با 1/2 اینچ روغن ماهی پر شده و در خاک فرو می رود که لبه آن کمی بالاتر از سطح زمین باشد. بقایای گیاهی و سایر مخفیگاه های مجاور را بردارید.
4. سوسک های کک
- علائم: سوراخ های ریز متعدد در برگ ها (به نظر می رسد برگ ها توسط تفنگ ساچمه ای اصابت کرده اند)
- جلوگیری: از پوشش های ردیف استفاده کنید.
5. حلزون
- علائم: سوراخ های نامنظم در برگ ها؛ ترشح لزج روی گیاهان/خاک
- جلوگیری: انتخاب دستی؛ از مالچ ضخیم پوست خودداری کنید. از یقه های گیاه مس استفاده کنید. اجتناب از آبیاری سربار؛ عصرها تخته ها را روی خاک بگذارید و صبح آفات را در آب گرم و صابون پنهان کنید. در ظرف عمیقی که با 1/2 اینچ آبجو یا آب شکر و مخمر پر شده است غرق کنید و به طوری که لبه بالایی کمی بالاتر از سطح زمین قرار گیرد. نوار دیاتومه ای به عرض 1 اینچ را به عنوان مانع استفاده کنید.