اصل و منشأ و ارزش غذایی

از گیاهان دو ساله است و برگ‌های آن به صورت خام و پخته مصرف می‌شود. اشتهاآور است. خشک کرده‌ی آن نیز در زمستان مورد استفاده قرار می‌گیرد. دارای ویتامین A، B و C می‌باشد.

مشخصات گیاه‌شناسی

از جنس تره‌ی ایرانی است. تره‌ی ایرانی از گیاهان تک لپه و پیازی و از خانواده سوسنی‌ها است.

ریشه: در مرحله‌ی جوانه زدن ابتدا ریشه از بذر خارج شده، بعداً تعداد ریشه‌ها افزایش می‌یابد. قسمت هوایی به صورت قوس‌دار از خاک خارج می‌شود. پس از تشکیل پیازچه در زمین و تکامل آن در سال دوم، از وسط طَبَق پیازچه، ساقه‌ی گل‌دهنده ظاهر می‌شود.

ساقه: ساقه هوایی سبز و تسمه‌ای به طول 30 تا 40 سانتی‌متر است که در انتهای آن گل‌آذین چتری را می‌بینید.

گل: تعداد گل‌های هر چتر ممکن است به 50 تا 200 برسد. گلها، سفید رنگ یا مایل به آبی هستند.

مادگی: تخمدان این گیاه سه حجره‌ای است و در هر حجره 2 بذر به وجود می‌آید.

برگ‌ها: برگ‌ها کشیده، تسمه‌ای، سبز تیره و کمی گوشتی با رگبرگ‌های موازی هستند.

تفاوت پیازچه با تره فرنگی

تره فرنگی از پیازچه بزرگ‌تر است. طعم پیازچه تندتر است و طعم تره فرنگی به نسبت شیرین‌تر و ملایم‌تر است. کلاهک سفید پیازچه مانند پیاز لایه لایه است اما کلاهک سفید تره فرنگی لایه‌های زیادی ندارد. برگ‌های تره فرنگی مانند تره است و صاف و مسطح است اما برگ‌های پیازچه لو‌له‌ای شکل هستند.

تفاوت تره با تره فرنگی

تره و تره‌فرنگی از نظر شکل برگ شباهت‌هایی دارند و برگ هر دو مسطح و صاف هستند اما تفاوت تره فرنگی و تره این است که انتهای برگ‌های تره فرنگی یک پیاز سفید وجود دارد.

سبزی تره

تره یکی از سبزی‌ های پر طرفدار در خانواده‌های ایرانی می‌باشد. از این سبزی خوشمزه و پرکاربرد در تهیه قورمه سبزی، کوکو سبزی، سوپ و انواع آش استفاده می‌شود. گیاهی است سه ساله که در ابتدا دارای برگ‌های بسیار ظریف و ترد و بعد از چندین بار چین برگهایش پهن و ضخیم میشود گرچه در فصول مختلف تره کشت می‌شود بهترین زمان برای تکثیر این سبزی از طریق بذر در اوایل بهار یا اوایل پاییز است. حدود 5 الی 10 روز طول می کشد تا بذرها سبز شوند. تره دارای مقدار زیادی آهن است و ویتامین «ث» به مقدار زیادی در برگ‌ های سبز آن وجود دارد مخصوصاً در هنگام تابستان ویتامین های B1 و B2 در این سبزی یافت می‌ شود و دارای کاراتین نیز است.

روش کاشت بذر تره 

1. بذرها را ۱۲ الی ۲۴ ساعت در آب خیس کنید.
2. بذرها را بر روی بسترکشت بپاشید، توجه کنید که بذرها خیلی نزدیک هم و فشرده پاشیده نشوند زیرا بعد از اینکه بزرگ‌تر شدن توی هم رفته و رشد خوبی نخواهند داشت.
3. بر روی بذرها حدود نیم سانت کود دامی یا خاک بپاشید و به آرامی خوب آب بدید. ۱۰ روز اول با آبپاش آبیاری بکنید تا بذرها جابجا نشوند.
4. حدود ۵ تا ۱۰ روز طول می‌ کشد که بذرها سبز بشوند.
5. گیاه تره در ابتدای رشد بسیار نازک می‌ باشد به همین دلیل در طول دوره رشد ساقه‌ های نازک را قیچی کرده تا به مرور زمان ساقه کلفت و آماده برداشت شود.
6. می‌ توانید هشت هفته قبل از پایان سرما و یخبندان، بذرها را داخل یک گلدان کاشته و در منزل نگهداری کنید و پس از زمان سرما و یخبندان آن را به بیرون منتقل کنید.
7. اگر بذر تره را در گلدان می‌ کارید تراکم کمی را در نظر بگیرید. تراکم زیاد در گلدان سبب کمبود شدید نور برای گیاهان و زرد شدن برگ‌ های تره می‌ شود.

شرایط نگهداری

خاک: تره در خاک مرطوب، غنی، دارای زه‌ کشی خوب یا ترکیبی از  ۶۰ درصد خاک باغچه – ۲۰ درصد ماسه -۲۰ درصد کود دامی رشد خوبی خواهد داشت.

نور دهی: بذر تره نور کامل خورشید را به مکان نیمه آفتابی ترجیح می‌ دهد.

آبیاری: تره از جمله گیاهان حساس به خشکی خاک است و برای رشد کردن نیاز به آب فراوان دارد. در صورت آبیاری کم، برگ های تره پژمرده، چروکیده و سوخته خواهند شد. همچنین در صورت زیاده روی در آبیاری، شاهد کوتاهی قامت گیاهان خواهید بود.

ویژگی‌های خاص کاشت

تهیه زمین:

برای کاشت بهاره، باید در پاییز زمین را به عمق 20 تا 30 سانتی‌متر شخم بزنید و مقدار 50 تا 60 تن در هکتار کود دامی پوسیده در زمین پخش نمایید و در بهار قبل از کاشت، مقدار 200 کیلوگرم کود فسفره به زمین داده، با خاک مخلوط نمایید و زمین را کرت‌بندی کنید.

ابعاد کرت را با توجه به مقدار آب، بافت خاک و شیب زمین تعیین کنید. برای کاشت پاییزه عملیات تهیه زمین را در بهار انجام دهید.

زمان کاشت:

در مناطق معتدل در دو موقع اوایل بهار و اواخر تابستان تا اوایل پاییز می‌توانید بذر تره را بکارید.

در مناطق سرد، در اوایل بهار بذر تره را در کرت‌های آماده شده بکارید.

مقدار بذر مصرفی:

بذر تره‌ی ایرانی ریز و سیاه و چروکیده است.

200 تا 250 گرم بذر را در 100 مترمربع زمین مصرف کنید.

نحوه‌ی کاشت:

بذر تره را می‌توانید به صورت خطی و دست‌پاش در عمق 1 تا 2 سانتی‌متر بکارید. ولیکن بهتر است زمین را کرت‌بندی نمایید و بذرکاری را به صورت دست‌پاش انجام دهید.

مراقبت‌های داشت

آبیاری:

در آبیاری اول (خاک آب)، آب را به آرامی وارد کرت نمایید به نحوی که بذرها جابجا نشوند.

دومین آبیاری را 4 روز بعد از اولین آبیاری انجام دهید. از آن پس دور آبیاری را 6 روز در میان در نظر بگیرید.

کود سرک:

دو ماه پس از کاشت مقدار 100 کیلوگرم در هکتار اوره در کرت پخش نمایید و زمین را آبیاری کنید.

پس از هر برداشت، مقدار 100 کیلوگرم در هکتار کود اوره در زمین پخش کنید.

پس از کاشت بهاره، مقدار 10 تن کود دامی پوسیده را سرند کرده، پس از برداشت در سطح کرت پخش کنید.

وجین و سله‌شکنی:

مبارزه با علف‌های هرز مخصوصاً در اوایل رشد، از مهم‌ترین مسئله در تولید تره است.

تره ایرانی به علت رشد کندی که دارد نسبت به علف‌های هرز حساس است.

زمانی که ارتفاع بوته‌ها به 8 تا 10 سانتی‌متر رسید زمین را آبیاری کنید و هنگام گاورو شدن عمل وجین را انجام دهید.

هم‌زمان با عمل وجین باید سله‌شکنی نیز صورت گیرد.

از علف‌کش‌های پیش‌رویشی نیز می‌توانید در هنگام تهیه‌ی زمین استفاده کنید که در این صورت باید 20 روز قبل از کاشت بذر آن را به سطح کرت‌های آماده شده بپاشید.

برداشت

زمان برداشت:

اولین برداشت را زمانی انجام دهید که تره کاملاً رشد کرده و ارتفاع برگ‌ها به 20 سانتی‌متر و پهنای آن در قاعده، به 1 سانتی‌متر رسیده باشد.

در مناطق معتدل اولین برداشت را 2 تا 3 ماه بعد از کاشت انجام دهید.

در کاشت پاییزه 3 ماه بعد از کاشت، اولین برداشت را انجام دهید و تا اسفند ماه از برداشت مجدد خودداری کنید.

در فصل زمستان به علت سرما رشد تره کم می‌شود که در این صورت فواصل برداشت زیاد می‌گردد.

تره‌ی ایرانی در مرداد ماه تولید بذر می‌کند. بنابراین 3 ماه قبل از تولید بذر، به علت نامرغوب شدن محصول، برداشت را انجام ندهید.

نحوه‌ی برداشت:

برداشت را با ابزار دستی، مثل اره‌ی کوچک دندانه‌ریز از روی سطح خاک انجام دهید.

بسته‌بندی:

پس از برداشت آنها را با نخ در دستجات یک کیلویی بسته‌بندی کنید و با آب تمیز شستشو دهید و به بازار حمل کنید.

عملکرد:

با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه و حاصلخیزی زمین، از زمان کاشت تا تولید بذر به طور متوسط بین 12 تا 15 چین برداشت صورت می‌گیرد و میانگین عملکرد در هر نوبت برداشت، 15-10 تن و میانگین عملکرد دو ساله حدود 100 تا 150 تن در هکتار است.