آموزش کاشت بذر اسفناج

زمان جوانه زنی بذر : 6 تا 10 روز
زمان باردهی گیاه : 40 تا 60 روز
دمای جوانه زنی : 20 تا 25 درجه
نور مناسب گیاه : 6 تا 8 ساعت
عمق کاشت بذر : 1 سانتی متر
دوره زندگی : یک ساله
فصل کاشت : بهار

مشخصات گیاه‌شناسی اسفناج

اسفناج با نام علمی (Spinacia oleracea) از خانواده (Amaranthaceae)، گیاهی است علفی، یکساله و روز بلند از تیره‌ی اسفناجیان و مقاوم به سرما، اغلب یکساله و انواع چند ساله آن به صورت یکساله کشت می‌شوند. پس از سبز شدن تولید برگ‌های طوقه‌ای (ساقه کوتاه) می‌کند. به این ترتیب در یک سطح در اطرف ساقه‌ی کوتاهی به طول چند میلی‌متر نزدیک به سطح خاک قرار می‌گیرند. در طی رشد بعدی این ساقه طویل شده و از آن شاخه‌های جانبی دیگری از محل برگ‌های طوقه‌ای به ساقه اصلی منشعب می‌شوند .

ریشه‌ی اصلی گیاه عمیق است و می‌تواند تا عمق 140 سانتی‌متری در خاک نفوذ کند از این نظر می‌توان این گیاه را در خاک‌های شور به خوبی کشت نمود. برگ‌ها در ارقام مختلف دارای فرم و رنگ متفاوتی هستند و به شکل‌های تخم مرغی، بیضوی و یا نیزه‌ای وجود دارند. کناره برگ‌ها می‌تواند کاملاً صاف و یا دندانه‌دار باشد. گل به صورت خوشه‌ای روی شاخه‌های اصلی و فرعی قرار دارد که هر خوشه آن دارای 6 تا 12 گل است. زمان گل دادن بستگی به طول روز و زمان کاشت دارد. در طول روز بیش از 14 ساعت تولید گل می‌کند .

 مشخصات گیاه‌شناسی اسفناج

 آشنایی با بوته، برگ، گل و دانه گیاه اسفناج

:اصل و منشأ و ارزش غذایی

تصور می‌شود که اصل اسفناج از نواحی آسیای مرکزی باشد. احتمالاً بومی ایران است و به همین نام؛ توسط اعراب به اسپانیا انتقال یافته و در دنیا منتشر شده است.

به علت دارا بودن موادی چون مس، ید، آهن، کلروفیل و ویتامین ث در خون‌سازی مؤثر است.

مقدار قابل توجهی کلسیم دارد که جذب بدن شده، اثرات مثبتی روی گردش خون و استحکام استخوان و فعالیت قلب دارد.

به هضم غذا کمک کرده، برای بیماری‌های کبدی مفید است.

:مشخصات گیاه‌شناسی

گیاهی از جنس اسفناج است و علفی دو ساله و روز بلند از خانواده‌ی چغندریان است. پس از سبز شدن، برگ‌هایی به شکل روزت تولید می‌نماید یعنی همه برگ‌ها در یک سطح در دور ساقه کوتاه نزدیک سطح خاک می‌رویند.

ساقه: ساقه‌ی کوتاه تحت تأثیر روز بلند و حرارت، طویل می‌شود و شاخه‌های جانبی نیز از محل اتصال برگ‌ها ظاهر می‌شود و اسفناج به گل می‌رود.

ریشه: محوری و کم و بیش ضخیم است که ضخامت آن نزدیک یقه‌ی گیاه بیشتر و ریشه‌های فرعی به طور جانبی به آن چسبیده‌اند.

گل: به صورت خوشه‌ای روی شاخه‌های اصلی و فرعی قرار دارد که هر خوشه‌ی آن دارای 6 تا 12 گل است. زمان گل دادن بستگی به طول روز و زمان کاشت دارد. در طول روز بیش از 14 ساعت تولید گل می‌کند.

کاشت بذر در بالکن و گلدان  :

در دنیای امروز خیلی ها آپارتمان نشین هستند و ممکن است باغچه ای برای کاشت سبزی نداشته باشند اما در گلدان و بستری کوچک هم میتوان سبزی کاشت .

ابتدا گلدانی به اندازه دلخواهتان تهیه کنید سپس خاک مناسب را درون گلدان بریزید و بذرهار را روی خاک بپاشید و روی آن حدود نیم سانت کود دامی ( اگر کود دامی در دسترس نبود از ورمی کومپوست استفاده کنید )  یا خاک بریزید و خوب آب بدید بهتر است روی آن نایلون فریزر بکشید و بگذارید کنار پنجره جنوبی یا بالکن

حتما به نور توجه شود چون که به نور زیادی نیاز دارن در کل بهتر است در بالکن در مکانی با نور مستقیم آفتاب نگهداری شود . درصورت کمبود نور ساقه ها بلند شده و سبزی ها کیفیت خوبی نخواهند داشت.

:شرایط رویشی ویژه

شرایط آب و هوایی:

برای رشد بهتر آن را در آب و هوای معتدل سرد بکارید.

مقاومت آن به سرما زیاد است و تا 7 درجه‌ی سانتی‌گراد را تحمل می‌کند.

گرمای زیاد و طول روز بلند، باعث تولید گل و بذر آن شده، از بازارپسندی آن می‌کاهد.

رطوبت کافی هوا و خاک در رشد و نمو و کیفیت اسفناج مؤثر است.

در مناطقی که تابستان‌های گرم و خشک دارند اسفناج را در پاییز بکارید.

خاک:

به علت نفوذ زیاد ریشه در خاک، نیازمند خاک عمیق و لومی است.

زمین‌های کم‌عمق و نفوذناپذیر، مناسب کاشت اسفناج نیست. بنابراین اسفناج را در خاک‌های عمیق و نم‌دار و هوموسی با pH 6 تا 7 که دارای زهکش خوب باشد بکارید.

ویژگی‌های خاص کاشت:

تهیه زمین:

زمین اسفناج باید کاملاً نرم باشد تا بذر کاشته شده به خوبی به ذرات خاک بچسبد. پس از انجام شخم عمیق، مقدار 40 تا 50 تن کود دامی پوسیده در زمین پخش نمایید و به کمک دیسک با خاک مخلوط نمایید.

قبل از کاشت بذراسفناج، مقدار 120 تا 150 کیلوگرم مونوآمونیوم‌فسفات و 200 کیلوگرم سولفات‌پتاسیم را در یک هکتار پخش کنید و به کمک دیسک، با خاک مخلوط نمایید.

زمان کاشت:

اسفناج را در بهار یا پاییز بکارید تا محصولی با کیفیت و کمیت مناسب داشته باشید.

در مناطقی که زمستان‌های ملایم دارند بذر اسفناج را اواسط پاییز بکارید.

کاشت بهاره‌ی اسفناج را زمانی که دمای منطقه بالای 10 درجه‌ی سانتی‌گراد رسیده انجام دهید.

در مناطقی که زمستان‌های سخت دارند بذر اسفناج را اواسط مرداد ماه بکارید و محصول را در پاییز برداشت نمایید.

مقدار بذر مصرفی:

مقدار بذر مصرفی بستگی به زمان کاشت، بافت خاک، نوع بذر و نحوه‌ی کاشت دارد.

در روش دست‌پاش به طور متوسط 25 تا 30 کیلوگرم در هکتار بذر در زمین بکارید.

در روش خطی، 20 تا 25 کیلوگرم در هکتار بذرکاری نمائید.

نحوه‌ی کاشت:

بذر اسفناج را می‌توانید به صورت دست‌پاش یا ردیفی با ماشین کشت نمائید.

در روش دست‌پاش زمین را کرت‌بندی نمائید.

در کاشت ردیفی فواصل خطوط کاشت را 25 تا 30 سانتی‌متر در نظر بگیرید و بذور را در عمق 3 تا 4 سانتی‌متر بکارید.

:مراقبت‌های داشت

آبیاری:

بعد از کاشت بذر اسفناج، آبیاری را به روش غرقابی انجام دهید. اگر زمین شنی و سبک است 3 روز بعد از اولین آبیاری زمین را آبیاری نمایید تا بذور سبز شوند.

در صورتی که زمین دارای بافت متوسط است تا سبز شدن بذور، احتیاج به آبیاری نیست.

پس از سبز شدن بذور، آبیاری دیگری انجام دهید و به مدت 15 روز آبیاری را قطع کنید تا ریشه‌ها در اعماق خاک نفوذ کنند. دور آبیاری را از این زمان به بعد هفته‌ای یک بار در نظر بگیرید.

کود:

در کاشت پاییزه، برای تکمیل مواد غذایی مقدار 180 کیلوگرم در هکتار کود اوره به صورت سرک در دو نوبت در مرحله‌ی 6 برگی و 20 روز پس از آن به زمین بدهید.

در کاشت ردیفی، کود را در بین ردیف‌ها بپاشید و در کاشت در هم، کود را به صورت محلول همراه آب آبیاری، به زمین بدهید.

وجین و سله‌شکنی:

اسفناج از سبزی‌های حساس در برابر علف هرز است.

در کاشت ردیفی چنانچه فواصل ردیف‌ها 30 سانتی‌متر باشد می‌توانید وجین را با ماشین انجام دهید.

در کاشت کرتی (دست‌پاش) عمل وجین با وسایل دستی صورت می‌گیرد.

اولین وجین را در مرحله‌ی 4 برگی زمانی که زمین گاورو شد انجام دهید.

هم‌زمان با وجین، عمل سله‌شکنی را نیز انجام دهید.

تنک کردن:

چنانچه مقدار بوته سبز شده در کرت زیادتر از حد لازم باشد برای بدست آوردن محصول مرغوب، بوته‌های اضافی را حذف کنید. با عمل تنک کردن فضای مناسب برای رشد گیاه و جذب آب و مواد غذایی و هوا و نور به وجود می‌آید. تنک کردن را در مرحله‌ی 4 تا 6 برگی انجام دهید.

فاصله‌ی بوته‌ها از یکدیگر 7 تا 15 سانتی‌متر باشد.

:برداشت

زمان برداشت:

اسفناج را قبل از به گل رفتن بوته‌ها، زمانی که رشد برگ‌ها به حداکثر خود رسیده باشند برداشت نمایید. زیرا اسفناج به گل رفته تلخ مزه و بی‌ارزش است.

می‌توانید اسفناج را در مرحله‌ی 8 برگی نیز برداشت کنید.

قبل از برداشت زمین را آبیاری نمایید.

اسفناج را باید صبح زود در هوای خنک برداشت کنید.

هرگز پس از بارندگی، اسفناج را برداشت نکنید.

نحوه‌ی برداشت:

به دو روش می‌توانید اسفناج را برداشت نمایید.

الف- ابتدا زمین را آبیاری نموده، پس از گاورو شدن آن، اسفناج را از محل طوقه قطع نمایید.

ب- می‌توانید برداشت را به تدریج انجام دهید به این صورت که به کمک چاقو برگ‌های بزرگ تحتانی را بریده، دسته‌بندی نمایید تا برگه‌های کوچک و جوان مرکزی رشد نمایند و مجدداً قابل برداشت شوند.

بسته‌بندی:

اسفناج را با نخ در دستجات دو کیلویی بسته‌بندی نمایید.

هنگام بسته‌بندی برگ‌های زرد و پلاسیده پایین بوته‌ها را حذف کنید.

پس از بسته‌بندی آنها را داخل جعبه‌های چوبی قرار داده، جعبه‌ها را پوشش نمایید.

از فشار دادن دستجات داخل جعبه خودداری کنید.

عملکرد:

مقدار عملکرد بستگی به حاصلخیزی خاک و شرایط آب و هوایی و زمان کاشت دارد. به طور متوسط عملکرد اسفناج، بین 30 تا 50 تن در هکتار می‌باشد.